حزب رستاخیز؛ اشتباه بزرگ صفحه 283

دبیرکل حزب رستاخیز ملی ایران - امیر عباس هویدا(1)

به خاطر جو رعب و فشاری که در آن روزگار حاکم بود و از ابتدای امر نیز، شاه و سایر مسئولان بلندپایه حزب، عضویت در حزب را یک تکلیف عمومی عنوان کرده بودند و شایعات و گمان های زیادی وجود داشت که هرگاه کسانی از عضویت در حزب رستاخیز سرباز زنند تحت تعقیب قرار خواهند گرفت و ادامه زندگی اجتماعی، اقتصادی آنان با مشکلاتی مواجه خواهد شد، طبیعی هم می نمود که افراد کشور از طبقات و گروههای اجتماعی مختلف برای در امان ماندن از این گونه تهدیدات و شایعات پیدا و پنهان، ولو بر

حسب ظاهر، دفتر ثبت نام و عضویت در حزب را امضاء کنند.(2) با آنکه، بخش کوچکی از مردم، عضویت در حزب رستاخیز را لازم می شمردند اما چنانکه از اسناد، مدارک و شواهد گوناگون برجای مانده بر می آید تعداد آنان در برابر خیل عظیمی از مردم که عضویت در این

حزب را امری اجباری، نامعقول و در نهایت چاره ناپذیر می دانستند، بسیار ناچیز بود. منابع

متعدد اذعان دارند که موضوع عضویت داوطلبانه اقشار گسترده مردم در حزب رستاخیز سخنی عبث و بی پایه است و هرگاه فضای سیاسی آزادانه تری بر جامعه ایران آن روزگار سایه گسترده بود، قطعا، میزان عددی گروندگان به حزب بسیار ناچیز می نمود.(3) سفارت آمریکا در تهران در گزارشی که به تاریخ 10 ژوئیه 1975/ 19 تیر 1354 برای وزارت خارجه

دولت متبوعش فرستاد، به موضوع عضویت اجباری اقشار مختلف مردم در حزب رستاخیز چنین اشاره می کند:

ایرانی ها چه به عنوان فرد و چه به عنوان عضو تشکیلات برای پیوستن به حزب رستاخیز هجوم می آورند تا ایمان و اعتقاد خود را به مثلث جدید سیاسی (سلطنت - قانون اساسی -

انقلاب شاه و مردم) اعلام نمایند. با این حال ما گمان نمی کنیم که شاه معتقد باشد که آنها در اعلام حمایت خود صادق باشند یا حزب رستاخیز خواهد توانست برخلاف دیگر اسلاف خود مشارکت سیاسی مردم را جلب کند. وی به ظاهر قضیه بیشتر اهمیت می دهد تا باطن قضیه.

آن دسته از ایرانیانی که در آمریکا و اروپا به سر می برند و از رژیم شاه انتقاد می کردند عکس العمل منفی نشان داده اند.(4)

عضویت کلیه کارمندان دولت، شرکتها و دوایر وابسته در حزب رستاخیز تقریبا، به طور

1- . مرکز اسناد مؤسسه مطالعات تاریخ معاصر ایران، سند: 560 - 244 - 07 و 561 - 244 - 7.
2- . برای نمونه بنگرید به: میلانی، عباس؛ پیشین، ص 371.
3- . برای نمونه بنگرید به: صارمی شهاب، اصغر؛ پیشین، ص 145.
4- . به نقل از: الموتی، مصطفی؛ پیشین، جلد 12، صص 254.