در انتظار امام (علیه السلام) صفحه 46

پاورقی

[1] مقدار حدود معین است (مانند هشتاد ضربه تازیانه برای خوردن شراب) ولی میزان تعزیزات به نظر حاکم شرع و قاضی بستگی دارد.

[2] مفاتیح الشرایع باب امر به معروف و نهی از منکر.

[3] جواهر الکلام فی شرح شرائع الاسلام.

[4] البدر الزاهر فی صلاه الجمعه و المسافر.

[5] مختلف الشیعه فی احکام الشریعه.

[6] مسالک الافهام الی شرح شرایع الاسلام.

[7] بعضی می گویند که برخی فقهاء قدیم، چون ابن زهره حلبی و ابن ادریس حلی، معتقد به

عدم وجوب برپائی احکام در زمان غیبت هستند. حال آن که بنا به سخنان صاحب جواهر، چنین نیست، چرا که وی می گوید: سخنی از ابن ادریس درباره اجماع دیده ام که در آن از امکان جایگزینی فقیه، بجای ائمه معصومین گفته است... همچنین در کتاب السرائر، ابن ادریس می گوید:... شیعه و همه مسلمانان اجماع دارند که اقامه حدود، فقط از جانب ائمه معصومین و حکامی که از جانب آن بزرگواران باشند، جایز است. و مخاطب خدا در اجرای حدود، اینانند. بنابر این، این فقها نیز به اصل برپائی احکام در زمان غیبت، توسط فقها عقیده دارند. و جای تردید در اینکه عده ای این اصل را قبول ندارند، نمی ماند. البته گاه بعلت عدم وجود قدرت سیاسی برای این کار ممکن است وجوب آن در آن زمان خاص برداشته شود. ولی اصل واجب بودن حکومت اسلامی در زمان غیبت هیچ گاه قابل انکار نیست. علاوه بر این، چون مسئله فوق از ضروریات دین است، نمیبایست فقهاء آن را منکر شده باشند. چرا که انکار آن مساوی خضوع در برابر کفار و حرام است.

[8] متن سوال و جواب ها نزد مولف موجود است.

رهبری در زمان غیبت

ای مردم! شایسته ترین شما به این امر، تواناترین شما و داناترینتان به امر خدا در این باره است.

امام علی (ع)

در سر آغاز بحث حکومت اسلامی، باید به این سوال پاسخ داد، که زمامدار و رهبر حکومت در دوران غیبت، که به نیابت امام (ع) به این کار می پردازد، کیست؟ در این خصوص نظرات چندی وجود دارد، که به این قرارند:

1) رهبر کسی است که همه مسلمانان او را تعیین

کنند.

2) رهبر، فقیه عادل است.

3) رهبر، داناترین (اعلم) فقهاست. استدلال کسانی که رهبر را تعیین شده از سوی جمهور مسلمانان می دانند اینست که: آیات دستوری قرآن، که شامل فرامین الهی برای ایجاد نظام اسلامی است، خطاب به جمع مسلمانان می باشند. مانند:

1) اقیمو الصلوه... نماز بپا دارید. نساء 76.

2) و انفقوا فی سبیل الله... و در راه خدا انفاق کنید. بقره - 195.