نگاهی دوباره به انتظار صفحه 13

کند و به امید آینده مطلوب، بدون هیچ گونه تلاشی فقط انتظار بکشد.

2. این چشم به راهی و انتظار سبب حرکت، پویایی و عمل و آمادگی وسیع تر گردد.

کدام یک از این دو معنا، مراد و مقصود بزرگان و رهبران دینی است؟ با مراجعه به متون روایی، مشاهده می شود که معصومان علیهم السلام خیلی روشن و صریح با ارائه تصویری مناسب از انتظار، روی برداشت نخست، خط بطلان کشیده اند و برای این که هرگز آن معنا به ذهن مخاطب خطور نکند، انتظار را عمل نامیده اند، آن هم برترین اعمال(1) یا آن را عبادت خوانده اند، آن هم محبوب ترین عبادت. (2)

اساساً این یک قاعده عقلی و منطقی است؛ آن کس که وضعیت موجود را نمی پذیرد و تحمل نمی کند، در انتظار گشایش است و برایش آماده می شود؛ من انتظر أمراً تهیّأ له.

بررسی دیدگاه ها

بعضی که انتظار را خاموشی و گوشه گیری و اعتزال و مذهب احتراز(3) پنداشته اند و بدین وسیله، آن را مورد هجوم قرار داده اند، به خطا

1- «أفضل اعمال امتی انتظار الفرج من الله عزوجل»، «انتظارالفرج من أعظم العمل» (کمال الدین، ج 2، باب 55، ح1؛ بحار الانوار، ج 52، ص 122).
2- «انتظار الفرج عباده»، «سُئل عن علی علیه السلام رجل أی الاعمال أحبّ الی الله عزوجل؟ قال علی علیه السلام: انتظار الفرج» (کمال الدین، ج 2، باب 55، ح1).
3- ر.ک: حلاج، اثر علی میرفطروس.