نگاهی دوباره به انتظار صفحه 38

جان گرفته، به سوی هدف، هماهنگ گردیده، از فقه و آگاهی، برکت می گیرد.

قرآن مجید به عواملی اشاره می کند که با همراهی آن ها، انسان منتظر در برابر دشمن _ هرچند ده برابر باشد _ نه تنها مقاوم، که پیروز می گردد. قرآن به ما می آموزد که همراه عناصری بر دشمن غلبه خواهید یافت. آن گاه در بیان علتش می فرماید: ((بأنهم قوم لایفقهون))؛(1) چون آن ها بینشی ندارند.

پس عنصر فقه همراه عناصر صبر، تجمع و ایمان مؤمن منتظر را در برابر دشمن که ده برابر اوست، می تواند به پیروزی رساند.

د. توانمندی در عمل

اشاره

در مرحله عمل، به دو عامل دیگر نیاز است که در روش تربیتی انبیا از آن سخن به میان رفته است؛ ((لقد ارسلنا رسلنا بالبینات و انزلنا معهم الکتاب و المیزان)). (2) همه انبیا افزون بر بینات، همراه با کتاب و میزان بوده اند. در بینش دینی، افراد نه با عمل که با بینش شان از یک عمل، به ارزش می رسند. در بینش اسلامی، همه مسئول هستند؛ کلّکم راع و کلّکم مسؤول عن رعیّته. (3)

انجام دادن چنین مهمی، به دو عامل دیگر نیازمند است، کتاب و میزان؛ یعنی با کتاب، به ضابطه ها برسد و دستورها را بشناسد و

1- انفال(8): 65.
2- حدید(57): 25.
3- ارشاد القلوب، ص 184؛ تنبیه الخواطر، ج 1، ص 6.