نگاهی دوباره به انتظار صفحه 39

هنگام تزاحم دو دستور، با میزان ها و معیارها، از بن بست بیرون بیاید.

1. کتاب

منظور از کتاب، همین قرآن، تورات و انجیل نیست و این پیداست که همه انبیا، صاحب کتاب هایی مثل تورات و انجیل و زبور و قرآن نبوده اند. این کتاب همان ضابطه ها و دستورهای مکتوب است؛ ((کتب علیکم الصیام))(1) و ((کتب علیکم القتال)). (2)

منتظر مؤمن که خودش را در دنیای رابطه ها می بیند و در میان نظام، علیتی و علمی می شناسد، این گونه نمی تواند اقدام کند، بلکه برای هر رابطه، به ضابطه و دستور نیاز دارد؛ چون از انسان، نه تنها از عبادالله و بلادالله، بلکه از بیابان ها و چهارپایان هم سؤال می شود. (3)

2. میزان

به اندازه تمامی پدیده ها، تکلیف و حکم هست. این تکالیف خود با هم تعارضی ندارند، ولی مسأله آن جا سبز می شود که این ها در یک زمان به سراغ تو بیایند. اگر در یک زمان محدود با تمامی این دستورها، روبه رو شوی، چه می کنی؟ آیا به کاری می پردازی و بقیه را می گذاری یا غصه کارهای مانده را بر دلت بار می کنی یا در هنگام تزاحم، دنبال معیار و میزان می گردی؟ این میزان ها عبارت است از:

1- بقره(2): 183.
2- نساء(4): 77.
3- «اتقوا الله فی عباده و بلاده فانّکم مسؤولون حتّی عن البقاع و البهائم» (نهج البلاغه، خطبه 167).