تکالیف بندگان نسبت به امام زمان علیه السلام صفحه 551

می توانست بیش از این می کرد. پس از سوی خدای تعالی ندا می رسد: به درستی که من دعای تان را اجابت نمودم و ندای تان را شنیدم، و به روح او در میان ارواح درود فرستادم، و او را نزد خود از برگزیدگان نیکوکار قرار دادم.

همه این ها اضافه بر آن است که موالات و پیروی از امامان علیهم السلام جز با بیزاری جستن و لعنت کردن دشمنانشان حاصل نمی گردد، و بدون تردید بنی امیّه از دشمنان ایشان هستند، و نسبت به امامان علیهم السلام و دوستانشان چه ظلم ها و کشتارها کردند، و چه آزارها در حق ایشان روا داشتند، پس تا زمین و آسمان برپاست لعنت خداوند بر آنان باد.

توجه

مقتضای آنچه دانستی - از مطالبی که آوردیم و مطالبی که یاد ننمودیم - مانند فرموده امام علیه السلام: «وَلَعَنَ اللَّهُ بَنِی أُمَیَّهَ قاطبهً»؛ خداوند همه بنی امیه را لعنت کند. آن است که لعنت بر همه بنی امیه عمومیّت دارد، با این که علمای ما در میان دوستان و خواصّ امامان علیهم السلام عدّه ای را یاد کرده اند که نسب شان به بنی امیّه منتهی می شود، و بدون تردید لعنت کردن مؤمنان دوستدار ائمّه طاهرین علیهم السلام حرام است، و خدای - عزّوجل - فرموده: «وَلَا تَزِرُ وَازِرَهٌ وِزْرَ أُخْرَی» (1)؛ و هیچ نفسی بار دیگری را بر دوش نگیرد. و خدای تبارک و تعالی فرموده است: «کُلُّ امْرِیٍ بِما کَسَبَ رَهینٌ» (2)؛ هر کس در گرو عملی است که بر خود اندوخته است. در توجیه این اشکال و جمع بین دو دلیل وجوهی ذکر کرده اند که خالی از مناقشه نیست، و به نظر من اظهر آن است که گفته شود: منظور از