بدعت معیارها و پیامدها صفحه 22

بدعت نیست؛ چون در عموماتی همچون پناه‌دادن و اسکان‌دادن و کمک‌کردن به مؤمنان داخل می‌شود یا نوشتن کتاب‌های علمی که به دانش‌های شرعی ارتباط دارند و همچون پوشیدن لباس‌هایی که پوشیدن آنها در زمان پیامبر اکرم (ص) مرسوم نبوده یا غذاهای جدید و. . . که همه داخل در عمومات حلیت است و نهی‌ای درباره آنها وارد نشده است. البته اگر کسی که این نوع کارها را - که به دلیل داخل‌بودن در عمومات حلال است - انجام می‌دهد، معتقد باشد که کارش به صورت خاص نزد شارع مطلوبیتی دارد، کار او بدعت است؛ چه در اصل، بدعت بوده باشد یا در خصوص این مورد.(1)

«شیخ طریحی» در تعریف و سبب نام‌گذاری بدعت می‌نویسد:

بدعت نوآوری در دین است؛ کاری که ریشه در کتاب و سنت نداشته باشد و بدان سبب بدعت نام گرفته که پایه‌گذار این کار، آن را از جانب خود ابداع کرده است.(2)

«سید محسن امین عاملی» نیز معنای بدعت را این‌گونه شرح می‌دهد:

بدعت، داخل‌کردن چیزی در دین است که در دین نبوده باشد؛ مانند مباح‌دانستن یک کار حرام؛ حرام‌دانستن یک کار مباح؛ واجب‌دانستن کاری که واجب نیست یا مستحب‌دانستن کاری که مستحب نیست و امثال اینها؛ چه این بدعت در سه قرن اولیه اسلام بنا نهاده شده باشد یا بعد از آن و اختصاص‌دادن بدعت به مواردی که بعد از سه قرن اول ایجاد شده، دلیلی ندارد.(3)

با توجه به نکته‌های بیان شده، می‌توان گفت بدعت عبارت است از: دخل و تصرف‌در دین، چه در حیطه اعتقاد و چه در مقام تشریع؛ به این

1- بحار الانوار، علامه مجلسی، ج ٧۴، صص ٢٠٢ و ٢٠٣.
2- مجمع البحرین، فخرالدین بن محمد طریحی، ج ١، ص ١۶٣، ماده «بدع» .
3- کشف الإرتیاب، سید محسن امین عاملی، ص ١۴٣.