- دیباچه 1
- مقدمه 3
- اشاره 3
- اشاره 7
- فصل اول: پرتویی در ابتدای راه 7
- ١. پیامد بدعت 9
- ٢. بدعت در لغت 19
- ٣. بدعت در اصطلاح 20
- اشاره 23
- الف) بدعت از دیدگاه قرآن کریم 24
- ب) معنا و آثار بدعت از دیدگاه روایات 29
- 5-برداشتها 33
- 6-عوامل انتشار بدعت 35
- اشاره 35
- الف) گمان رسیدن به مقام بالای عبادت خدای تعالی 36
- ب) پیروی از هوا و هوس 41
- ج) تسلیم در برابر غیر قرآن و سنت 42
- ٧. تقسیم بدعت 48
- 8-بدعت در بدعت 57
- فصل دوم: نقش اهل بیت پیامبر: در مبارزه با بدعتها 62
- اشاره 62
- ١. جبر و تفویض 63
- ٢. رأی و قیاس 66
- اشاره 66
- اشاره 69
- ٣. تشبیه و تجسیم 69
- ب) یدان (دو دست) 72
- الف) وجه (صورت) 72
- تأویل آیاتی که در ظاهر بر تشبیه و تجسیم دلالت میکنند 72
- ج) استواء (استیلا یافتن یا قرار گرفتن) 75
- د) خشم و خشنودی 75
- اشاره 77
- ب) هشدار به مردم از پیروی این افراد و آشکار کردن دروغهای آنها 78
- الف) ابراز بیزاری و لعن آنان 78
- ج) رد سخنان باطلِ غالیان 82
- 4-نفی رؤیت 87
- فصل سوم: چیزی که دلیل دارد بدعت نیست 91
- اشاره 91
- کارهای منسوب به بدعت 98
- اشاره 98
- ١. جشن گرفتن در میلاد نبوی و مناسبتهای اسلامی 99
- ٢. رفتن به زیارت قبر پیامبر و ائمّه و صالحان 105
- اشاره 105
- الف) استحباب سفر برای زیارت قبر پیامبر اکرم (ص) 108
- ب) بررسی دلیل قائلین به تحریم سفر به قصد زیارت قبر رسول خدا (ص) 110
- ج) مناقشه در دلیل ابن تیمیه بر تحریم 113
- فصل چهارم: نمونههایی از بدعت 116
- اشاره 116
- ١. نهی از متعه حج 116
- اشاره 116
- الف) نهی از متعه حج از چه زمانی پیدا شد؟ 120
- ب) موضع مسلمانان در برابر این نهی 122
- اشاره 124
- ٢. اقامه نماز تراویح به جماعت 124
- الف) نخستین کسی که فرمان داد تراویح را به جماعت بخوانند 128
- ب) موضع مسلمانان در برابر بدعتِ خواندنِ نماز تراویح به جماعت 130
- اشاره 133
- ٣. نماز ضُحی 133
- الف) وقت نماز ضحی 134
- اشاره 134
- ب) روایات اهل سنت درباره این مسئله 134
- یک - روایات مجمل 134
- دو - روایات ضعیف و جعلی 137
- سه - روایاتی که مشروعیت نماز ضحی را نفی میکند 139
- 4. نمونههای دیگری از بدعت 142
- نتیجه 143
- کتابنامه 145
یَأْتِی عَلَی النَّاسِ زَمَانٌ وُجُوهُهُمْ وُجُوهُ الآدَمِیِّینَ وَ قُلُوبُهُمْ قُلُوبُ الشَّیَاطِینِ. . . السُّنَّةُ فِیهِمْ بِدْعَةٌ وَ الْبِدْعَةُ فِیهِمْ سُنَّة. (1)
زمانی بر مردم خواهد آمد که چهرههایشان چهره آدمیان است. اما دلهایشان دلهای شیاطین. . . . سنت در میان آنان بدعت و بدعت در میان آنها سنت شمرده میشود.
6-عوامل انتشار بدعت
اشاره
بدعت، یک عمل اختیاری است که به وسیله بدعتگذار انجام میشود و مانند کارهای اختیاری دیگر انسان دارای عوامل بسیاری است که بهتدریج به راهی غیر از راه خدای متعال کشیده میشود. این نکته در حدیثی که ابن مسعود از حضرت رسول اکرم (ص) نقل کرده، به خوبی بیان شده است:
خَطَّ رَسُولُ اللهِ خَطّاً بِیدِهِ ثُمَّ قَالَ: هَذَا سَبِیلُ اللهِ مُسْتَقِیماً. ثُمَّ خَطَّ خُطُوطاً عَنْ یمِینِ ذَلِکَ وَ عَنْ شِمَالِهِ، ثُمَّ قَالَ: وَ هَذِهِ السُّبُلُ لَیسَ مِنْ سَبِیلٍ إلاّ وَ عَلَیهِ شَیطَانٌ یدْعُوا إلَیهِ. ثُمَّ قَرَأَ: وَ أَنَّ هذا صِراطِی مُسْتَقِیماً فَاتَّبِعُوهُ وَ لا تَتَّبِعُوا السُّبُلَ فَتَفَرَّقَ بِکُمْ عَنْ سَبِیلِهِ.(2)
رسول خدا با دست خود خطی رسم کرد و فرمود: «این راه مستقیم خداست» . سپس چند خط از راست و چپ آن خط رسم کرد و فرمود: «هیچیک از این راهها نیست، مگر اینکه بر سر آن شیطانی است که مردم را به سوی آن میخواند» . آنگاه این آیه را تلاوت فرمود: «و [بدانید] این است راه راست من. پس، از آن پیروی کنید و از راهها [ی دیگر] که شما را از راه وی پراکنده میسازد، پیروی مکنید» .
1- جامع الاخبار، محمدبن محمد سبزواری، ص٣۵۵.
2- الدر المنثور فی التفسیر بالمأثور، جلالالدین سیوطی، ج ٣، ص ۵۶، تفسیر آیه ١۵٣ سوره انعام .