بدعت معیارها و پیامدها صفحه 41

ب) پیروی از هوا و هوس

این نیز عامل دیگری برای بدعت نهادن در دین است. شهرت‌جویان و ریاست‌طلبان و پیروان هواهای نفسانی و مبتلایان به خودنمایی، همواره درصددند تا راه جدیدی ابداع کنند و در این مسیر، گاه تا تأسیس فرقه یا مذهبی که به آنها منسوب شود، پیش می‌روند و حتی گاه به جایی می‌رسند که ادعای پیامبری می‌کنند و فتنه‌هایی برپا می‌کنند که از راه دین، منحرف و سرانجامش نابودی است!

صفحات تاریخ آکنده از مصداق‌های واقعی این پدیده است. یکی از این مصداق‌ها، پیدایش خوارج است که حضرت امیرمؤمنان، علی (ع) پس از پایان جنگ نهروان خطاب به کشته‌های آنان فرمود:

«بُؤْساً لَکُمْ! لَقَدْ ضَرَّکُمْ مَنْ غَرَّکُمْ» ؛ «چه بدبختید شما! آنکه شما را فریب داد، چه زیانی به شما رساند» . به آن حضرت عرض شد: یا امیرالمؤمنین! چه کسی آنها را فریفت؟ فرمود:

الشَّیْطَانُ الْمُضِلُّ، وَ النَّفْسُ الأَمَّارَةُ ِالسُّوءِ، غَرَّتْهُمْ بِالأَمَانِیِّ، وَ فَسَحَتْ لَهُمْ فِی الْمَعَاصِی، وَ وَعَدَتْهُمُ الإِظْهَارَ، فَاقْتَحَمَتْ بِهِمُ النَّارَ.(1)

شیطان فریبنده و نفسی که به بدی فرمان می‌دهد، آنان را با آرزوهای دور و دراز فریب داد. راه گناه و نافرمانی را بر آنان گشوده، وعده پیروزی به ایشان داده و آنان را به آتش انداخت.

آن حضرت همواره می‌فرمود:

إِنَّمَا بَدْءُ وُقُوعِ الْفِتَنِ أَهْوَاءٌ تُتَّبَعُ وَ أَحْکَامٌ تُبْتَدَعُ یُخَالَفُ فِیهَا کِتَابُ الله.(2)