بدعت معیارها و پیامدها صفحه 69

لاَیَعْلَمُ فَقَدْ ضَادَّ اللهَ؛ حَیْثُ أَحَلَّ وَ حَرَّمَ فِیمَا لاَ یَعْلَمُ.(1)

کسی که بر اساس رأی خود برای مردم فتوا بدهد، دین خدا را بر اساس آنچه به آن علم ندارد، تفسیر کرده و کسی که بر اساس آنچه نمی‌داند، دین خدا را تفسیر کند، با خدا به ضدیت پرداخته است؛ چون در دایره‌ای که از آن آگاهی ندارد، حکم حلال و حرام صادر کرده است.

٣. تشبیه و تجسیم

اشاره

به یقین، یکی از خطرناک‌ترین مسائلی که برخی طوایف مسلمان در آن گرفتار شده‌اند، دو عقیده تشبیه و تجسیم است که از کوتاهی فهم و جمود فکر سرچشمه می‌گیرد. در این دو عقیده، صفات اجسام و مخلوقات به خدای تعالی نسبت داده می‌شود. اهل بیت (ع) نقشی اساسی در کشف گمراهی این دو عقیده و ارشاد مسلمانان به فهم درست و سازگار با عظمت و تقدس خدای تعالی داشتند.

از امیرمؤمنان، علی (ع) درباره صفات خداوند متعال چنین وارد شده است:

َمَنْ قَالَ أَیْنَ فَقَدْ أَخْلَی مِنْهُ وَ مَنْ قَالَ إِلی‌مَ فَقَدْ وَقَّتَه.(2)

هرکس بگوید خدا کجاست، جایی را از خدا خالی دانسته و هرکس بپرسد خدا تا چه وقت باقی می‌ماند، او را محدود به زمان ساخته است.

حضرت امام رضا (ع) نیز دراین‌باره فرمود:

«مَنْ شَبَّهَ اللهَ بِخَلْقِهِ فَهُوَ مُشْرِکٌ وَ مَنْ وَصَفَهُ بِالْمَکَانِ فَهُوَ کَافِر»(3)؛ «هرکس خدا را به خلق او تشبیه کند، مشرک است و هرکس او را به مکانی محدود کند، کافر است» .

1- کافی، ج ١، ص ۵٨.
2- توحید، ص ۵٧.
3- همان، ص ۶٩.