مناجات منتظران جلد 1 صفحه 107

اِنَّ اللهَ تَبارَکَ وَ تَعالی لا یَنظُرُ الی صُوَرِکُم ... و اَقوالِکُم وَلکِن یَنظُرُ اِلی قُلُوبِکم... .(1)

خدای متعال به ظواهر شما و سخنانتان نگاه نمی کند بلکه به دلهای شما نگاه می فرماید.

بر این اساس کسی که در هنگام دعا قلبش متوجّه خدایش نیست، مورد عنایت او قرار نمی گیرد و لذا نمی تواند امید به اجابت دعایش داشته باشد. امّا اگر اقبال قلبی دارد، باید یقین به اجابت داشته باشد، (استَیقِن بالإجابَه).

امید به اجابت و ناامیدی از آن در کیفیّت دعا کردن انسان کاملاً مؤثّر است. کسی که امید چندانی به اجابت دعایش ندارد، شور و حال و توجّه لازم را هم در حال دعا از دست می دهد. برعکس هرچه امید انسان به اجابت بیشتر شود با حال بهتری دست به دعا برمی دارد. با اعتماد به فرمایش امام صادق علیه السلام - که بودن اقبال قلبی را مقدّمه یقین کردن به اجابت دعا دانسته اند - می توان با توجّه قلبی داشتن به درگاه الهی امید به استجابت دعا را تا مرز یقین به آن بالا برد. آن حضرت در کلام دیگری چنین فرموده اند:

اِذا دَعَوتَ فَأقبِل بِقَلبِکَ وَ ظُنَّ حاجَتَکَ بِالبابِ.(2)

هرگاه دعا می کنی، با دل خود (به خداوند) رو کن و یقین کن که نیازت دم در است.

«ظنّ» به معنای گمان به کار می رود و گاهی هم به معنای یقین است.(3) در این جا به قرینه حدیث قبلی که فرموده بودند: «استَیقِن بِالإجابَه» می توان فهمید که ظنّ بهن.