مناجات منتظران جلد 1 صفحه 136

1- بحارالانوار، ج93، ص357، ح14، به نقل از صحیفه الرّضا علیه السلام.

2- همان، ص358، ح17، به نقل از نوادر الرّاوندی.

3- همان، ص313، ح17، به نقل از الدّعوات راوندی.

خداوند به خاطر حرمت قرآن به قاری قرآن وعده فرموده که دعایش را مستجاب کند، حال ممکن است دعای عاجل او باشد یا دعای آجلش. یعنی دعایی که از او اجابت می گردد، سریع و فوری باشدیا مربوط به آینده اش. به هر حال طبق وعده خداوند حدّاقل یک دعای مستجاب برای هر قاری قرآن هست.

این پانزده مورد دعاهایی هستند که مطابق احادیث، وعده استجابت آنها داده شده است. البتّه مواردی که تحت عنوان «شرایط اجابت» مطرح شد نیز باید در این جا مدّنظر باشد. گاهی فقدان یکی از آنها باعث ردّ دعای شخص می گردد. همچنین وجود یکی از موانع اجابت هم ممکن است در پذیرفته نشدن دعای انسان مؤثّر باشد. پس توجّه به «شرایط» و «موانع» اجابت در این بحث لازم به نظر می رسد. در مجموع عوامل دخیل در اجابت یا عدم اجابت دعا چنان متعدّد و مختلف هستند که تعیین مصداق دعای مستجاب را به طور قطعی برای انسان های عادی (غیرمعصوم) چیزی در حدّ غیر ممکن می سازد.

فصل 4- آداب دعا

اشاره

مطالب لازم در مورد جایگاه اعتقادی دعا و آثار و نتایج آن، همچنین مهم ترین مسائل مربوط به اجابت دعا را دانستیم. اکنون لازم است در خصوص کیفیّت و چگونگی دعا کردن مواردی را تذکّر دهیم. اینها در واقع آداب دعا هستند که در این جا به هجده مورد از آنها اشاره می کنیم. برخی از این آداب امور قلبی و برخی دیگر جوارحی هستند.

1- یأس از خلق

اوّلین ادب قلبی دعا این است که دعاکننده با قطع کامل امید از غیر خدا دست به دعا بلند کند. انسانی که در رفع حاجت خود از خلق خدا مأیوس است، حالش با کسی که هنوز امیدش از غیر خدا قطع نشده متفاوت است. اگر انسان بتواند در دعاهای خود همیشه حال یأس از غیر خدا را داشته باشد، می تواند به اجابت آنها بسیار امیدوار گردد. از امام صادق علیه السلام در این خصوص چنین نقل شده است:

إذا اَرادَ اَحَدُکُم اَن لا یَسأَلَ رَبَّه شَیئاً اِلّا اَعطاهُ فَلییَأَس مِنَ النّاسِ کُلِّهِم ولا یَکونَ لَهُ رَجاءٌ إلّا مِن عِندِ اللهِ فَاِذا عَلِمَ اللهُ ذلِکَ مِن قَلبِهِ لَم یَسأَلهُ