مناجات منتظران جلد 1 صفحه 145

1- همان، ح8.

2- مراتب مختلف شکرگزاری و بیان تفصیلی هر یک در کتاب «آفتاب در غربت» آمده است.

3- بحارالانوار، ج93، ص320، ح28، به نقل از فلاح السّائل.

وقتی انسان حاجتی از خدا می خواهد و او را می خواند، بسیار شایسته است که پیش از مطرح نمودن خواسته اش، از الطاف بیکران الهی که تا آن وقت به او ارزانی داشته یاد کند و مراتب شکرگزاری خود را به پیشگاه منعم خود عرضه بدارد. با این کار نشان می دهد که بنده قدرشناسی است و از وجود نعمت های فراوان خداوند در نزد خود غافل نیست. قاعده و قانون الهی این است که هرچه بنده بیشتر و بهتر شکرگزار نعمت های او باشد، بر لطف خود نسبت به او می افزاید.

8- ذکر صلوات بر پیامبر صلّی الله علیه و آله و سلّم و آل او علیهم السّلام

از دیگر آداب دعا کردن که باید حتماً رعایت شود، صلوات فرستادن بر پیامبر صلّی الله علیه و آله و سلّم و اهل بیت گرامی ایشان علیهم السلام است که منشأ و سرچشمه همه خیرات و برکات الهی برای انسان هستند. از امام صادق علیه السلام نقل شده که فرمودند:

اِیّاکُم اِذا اَرادَ اَحَدُکُم اَن یَسأَلَ مِن رَبِّهِ شَیئاً مِن حَوائِجِ الدُّنیا و الآخِرَهِ حَتّی یَبدَأَ بالثَّناءِ عَلَی اللهِ عَزَّ وَ جَلَّ و المَدحِ لَهُ و الصَّلاهِ عَلَی النَّبِیِّ صلّی الله علیه و آله و سلّم ثُمَّ یَسأَلُ اللهَ حَوائِجَه.(1)

مبادا یکی از شما بخواهد از خدای خود حاجتی دنیوی یا اخروی را درخواست کند مگر آنکه (دعای خود را) با حمد و ثنای خدای عزّ و جل و درود بر پیامبر صلّی الله علیه و آله و سلّم آغاز نماید، سپس حاجت هایش را از خداوند درخواست نماید.

از نهی امام علیه السلام با به کار بردن کلمه «ایّاکم» می توان به اهمیّت رعایت این آداب در دعا پی برد. البتّه روشن است که صلوات بر پیامبر صلّی الله علیه و آله و سلّم بدون صلوات بر اهل بیت ایشان علیهم السلام محقّق نمی شود. بنابراین اگر در موردی به لزوم صلوات بر آل پیامبر صلّی الله علیه و آله و سلّم تصریح نشده، با توجّه به ادّله صریحی که در این باره وجود دارد، وظیفه کاملاً روشن است. یکی از این ادلّه فرمایش امام صادق علیه السلام است که فرمودند:1.