مناجات منتظران جلد 1 صفحه 170

1- همان، ص346، ح9، به نقل از مکارم الاخلاق.

2- اصول کافی، کتاب الدّعاء، باب الاوقات والحالات...، ح8.

3- فرهنگ نوین، ص79.

نیاز خود را به آنچه از او درخواست می کند با اصرار و الحاح می رساند. یکی از رساترین حرکاتی که چنین حالتی را در انسان نشان می دهد، بالابردن دستها به نشانه گدایی و التماس از خداوند است. در فرمایشات ائمّه علیهم السلام همین حالت را «ابتهال» نامیده اند. امام صادق علیه السلام فرمودند:

اَلإبتِهالُ رَفعُ الیَدَینِ وَ تَمُدُّهُما و ذلِکَ عِندَ الدَّمعَهِ ثُمَّ ادعُ.(1)

ابتهال بالا بردن دستها و کشیدن آنها (رو به آسمان) است و این در هنگام اشک ریختن است سپس دعا کن.

کشیدن دست ها و بالا بردن آنها همراه با گریه و اشک، حال ابتهال است که زمینه ساز خوبی برای اجابت دعا می باشد. در تعبیر دیگری همان امام بزرگوار علیه السلام می فرمایند:

وَ هکَذا الاِبتِهالُ: وَ مَدَّ یَدَهُ تِلقاءَ وَجهِهِ اِلَی القِبلَهِ ولا یَبتَهِلُ حَتّی تَجرِیَ الدَّمعَهُ.(2)

و اینچنین است ابتهال؛ و دست خود را رو به روی صورتشان به سوی قبله کشیدند (بالا بردند) و حال ابتهال واقع نمی شود، مگر آنکه اشک جاری گردد.

بنابراین برای تحقّق ابتهال باید دست ها را رو به صورت به طرف قبله به بالا کشید و همزمان اشک ریخت.

16- اختیار زمان مناسب برای دعا

از آدابی که رعایت آن تأثیر مهمّی بر اجابت دعا دارد، اختیار زمان مناسب برای دعا کردن است. بعضی از این زمان ها به اوقات شبانه روز مربوط می شود و بعضی دیگر به سایر مناسبت های زمانی. ائمّه علیهم السلام در هر دو قسمت مطالب ارزشمندی فرموده اند که ما به نمونه هایی از هریک اشاره می کنیم.3.