مناجات منتظران جلد 1 صفحه 82

مقصود این است که از هنگام شروع به دعا، خدای متعال از بنده اش غافل نیست و کار اجابت دعای او را به جریان می اندازد، امّا اینکه چه وقت پاسخ دهد و چه پاسخی دهد، برای دعاکننده روشن نیست؛ ولی باید بداند که خدای او به یکی از انواع اجابت دعا، پاسخش را خواهد داد. پس نباید به هیچ وجه از پروردگار ناامید شود. پیامبر اکرم صلّی الله علیه و آله و سلّم فرمودند:

یُستَجابُ لِلعَبدِ مالَم یُعَجِّل یَقُولُ: قد دَعَوتُ فَلَم یُستَجَب لی.(1)

بنده- تا وقتی عجله نکند - دعایش مستجاب است، (عجله کردن به این است که) بگوید: من دعا کردم امّا مستجاب نشد.

طبق این فرمایش هر دعایی پاسخی دارد که اگر بنده خدا به عجله و شتاب نیفتد، آن را (در دنیا یا آخرت) دریافت خواهد کرد، امّا در صورت ناامیدی از اجابت دعا، تضمینی برای گرفتن پاسخ وجود ندارد. به تعبیر دیگر ناامید شدن از اجابت دعا خود علّت عدم اجابت است و اگر دعاکننده به این حالت مبتلا نشود، دست خالی نخواهد ماند. چه زیبا فرموده اند امام صادق علیه السلام:

ما اَبرَزَ عَبدٌ یَدَهُ اِلَی اللهِ العَزیزِ الجَبّارِ إلّا استَحیَا اللهُ عَزَّ وَ جَلَّ اَن یَرُدَّها صِفراً حتّی یَجعَلَ فیها مِن فَضلِ رَحمَتِهِ ما یَشاءُ فَإذا دَعا اَحَدُکُم فلا یَرُدُّ یَدَهُ حتّی یَمسَحَ علی وَجهِهِ وَ رَأسِهِ.(2)

هیچ بنده ای دست خود را به سوی خداوند عزیز و قاهر بلند نمی کند مگر آنکه خدای عزّ و جل حیا می کند از اینکه آن (دست) را تهی باز گرداند تا اینکه آنچه را بخواهد از زیادی رحمت خویش در آن می گذارد. پس هرگاه یکی از شما دعا کرد، دست خود را بر نگرداند مگر آنکه به سر و صورت خود بکشد.

باتوجّه به بحثی که درباره انواع اجابت مثبت دعا گذشت، طبق این وعده امام صادق علیه السلام می توانیم مطمئن باشیم که خداوند بنده دعاکننده را دست خالی بر2.