نقش مردم در انقلاب جهانی حضرت مهدی علیه‌السلام صفحه 107

نتیجه اینکه در جهان‌بینی الهی در همة عرصه‌های زندگی فردی و گروهی انسان، حضور پروردگار، پایه است. مانند عرصه‌های قانون‌گزاری، روش‌ها و شیوه‌های اجرای قوانین، آموزش و پرورش، رهبری و حاکمیت در جامعه است و همچنین در این نظریه حکومت به خودی خود اصالت ندارد، بلکه از آن جهت که بستری است برای برپایی عدالت و رسیدن انسان به رشد و سرانجام نزدیکی او به خداوند و رسیدن به نیک‌بختی جاودان.

1- مگر آن­ که او بخواهد و بفرماید.

2- محمد بن حسین شریف رضی، نهج البلاغه، نامه 31، باب الترفق فی الطلب.

2. مقبولیت (پذیرش مردم)

اشاره

در بحث گذشته، روشن شد که مردم نمی‌توانند به حکومت اسلامی، مشروعیت ببخشند، بلکه حکومت اسلامی از مشروعیت الهی برخوردار است و رأی و نظر مردم در این زمینه، هیچ اثری ندارد. اکنون گاه پاسخ به این پرسش است که آیا در جریان حکومت اسلامی مردم نقشی دارند؟

در پاسخ، باید گفت: گرچه مردم نباید و نمی‌توانند خاستگاه اعتبار و مشروعیت حکومت اسلامی باشند و به طور اساسی حکومت اسلامی تبلور حاکمیت الهی است که در مشروعیت خویش نیازمند اندیشه و رأی انسان نیست، بلکه مشروعیت آن با اصل آن آمیخته است، ولی برپایی و آشکارشدن حکومت اسلامی جز با رأی موافق و هم سوی مردم شدنی نیست. و در اینجا بحثی با عنوان مقبولیت رخ می‌نماید.

واژه «مقبولیت» از کلمه «مقبول» به معنای پذیرفته شده و پسندیده گرفته شده است.(1)و از نظر مباحث مربوط به سیاست یعنی روی‌آوری همگانی و پذیرش مردمی.

در اندیشة سیاسی اسلام، مقبولیت و رأی مردم جایگاه ویژه‌ای دارد، اما مشروعیت نمی‌آورد و اگر اسلام چیزی را نهی کرده است، مردم حق ندارند با رأی و گزینش خود آن را مقبول (پذیرفته) بشمارند.

ارزش رأی و دیدگاه مردم تا آنگاه است که با دین رودررویی نداشته باشد. بر پایة این مبانی، مشروعیت دین محور است و بر مقبولیت مردمی برتری دارد و اگر مقبولیت برود، مشروعیت از بین نمی‌رود، بلکه برپایی آن با چالش بر می‌خورد.(2)