- پیشگفتار 1
- واژه ها و اصطلاحات اساسی 7
- فصل اول: مفاهیم 7
- مقدمه 7
- اشاره 7
- بخش نخست: مفاهیم و مبانی 7
- ـ ظهور حضرت مهدی عجل الله فرجه 8
- ـ قیام حضرت مهدی عجل الله فرجه 9
- اشاره 9
- یک بررسی مهم 9
- قیام پس از ظهور 10
- نپذیرفتن توبه پس از آغاز قیام 12
- خروج مهدی علیه السلام شبیه بعثت پیامبر صلی الله علیه و آله 12
- خروج حضرت مهدی عجل الله فرجه 13
- دیدگاه نگارنده 13
- حکومت حضرت مهدی عجل الله فرجه 14
- اشاره 16
- واژگان حکومت 16
- 1. مُلک 16
- 3. دولت 17
- 2. خلافت 17
- 4. سلطنت 18
- 5. ولایت 18
- فصل دوم: مبانی نظری نقش مردم در انقلاب جهانی حضرت مهدی علیه السلام 19
- الف) مبانی هستی شناختی 19
- زمینه سازی قیام حضرت مهدی عجل الله فرجه 19
- مقدمه 19
- اشاره 21
- ب) مبانی انسان شناختی 21
- 1. جانشینی خداوند 23
- 3. اراده و اختیار 24
- 2. آفریدهای دو ساحتی (ماهیت دوگانه) 24
- 4. فطرت یگانهپرستانه 25
- 5. شرافت و کرامت 26
- جمعبندی و نتیجه گیری 27
- ج) مبانی جامعه شناختی 27
- بخش دوم: مردم و حکومت جهانی مهدوی 28
- فصل اول: نقش مردم در زمینهسازی انقلاب جهانی حضرت مهدی عجل الله فرجه 28
- مقدمه 28
- نقش مردم در پیش یا پسافتادن ظهور 31
- دیدگاه نخست، اختیاری بودن 32
- اشاره 32
- بررسی روایت 33
- دیدگاه دوم، غیراختیاری بودن 35
- دیدگاه نگارنده 38
- اشاره 39
- آمادگی و زمینه سازی ظهور 39
- اشاره 39
- 1. زمینهسازان عام 39
- اشاره 40
- الف) در عرصه اعتقادی 40
- 1. شناخت امام زمان 41
- 2. پایداری در محبت اهل بیت علیهم السلام 42
- اشاره 43
- ب) در عرصه سیاسی 43
- 3. پیروی از امامان پیشین علیهم السلام 43
- 4. بزرگداشت نام و یاد آن حضرت 43
- پیوند مستمر با ولایت 44
- ج) در عرصة اجتماعی 44
- د) در عرصة نظامی و انتظامی 45
- 2. زمینهسازان خاص 48
- دو بررسی کوتاه 49
- یک . پرچمهای سیاه 49
- دو . موَطئون از مشرق 53
- نکتهها 54
- قیام و برپایی حکومت در عصر غیبت 55
- اشاره 55
- 1. طاغوتبودن پرچمداران قیام 56
- 2. شکست قیامهای پیش از ظهور 61
- 3. سکوت و خانهنشینی 64
- 4. سرزنش شتاب برای نابودی دشمنان 65
- بررسی و نتیجه گیری 66
- مقدمه 67
- فصل دوم: نقش مردم در قیام و پیروزی حضرت مهدی عجل الله فرجه 67
- 1. یاران و یاوران (برخی مردم) 68
- اشاره 68
- 1ـ1. یاران خاص 69
- اشاره 70
- زنان و یاری حضرت مهدی علیه السلام 73
- الف) أبدال 74
- اشاره 74
- گونههای یاران خاص در روایات 74
- ب) اخیار 76
- ج) عصائب 76
- د) نجبا 77
- اشاره 79
- ویژگی های یاران 79
- 1. یگانه¬پرستی 79
- ویژگی¬های روحی و معنوی 79
- 4. ولایتمداری 80
- 3. شجاعت 80
- 2. بصیرت 80
- 5. از خودگذشتگی 82
- 6. ساده¬زیستی 82
- ویژگی¬های جسمی و ظاهری 84
- 1. جوان بودن 84
- 2. شمار محدود 84
- 4. کارگزاری 85
- 3. توانمندی 85
- 2. تودة مردم 86
- 2-2 . یاوران 86
- دشمنان قیام 87
- اشاره 87
- دو. گونه شناسی دشمنان 88
- یک. فراگیرترین نبرد حق و باطل 88
- 1. غیر مسلمانان 89
- اشاره 89
- اشاره 89
- 2. برخی مسلمانان 90
- 1-2. یهودیان و مسیحیها 90
- اشاره 91
- 2-3 . بهانهجویان 91
- 2- 2. رفاه طلبان 91
- 2-1. منافقان 91
- امدادهای الهی و تلاش مردم 93
- اشاره 93
- 1. فرشتگان 94
- 2. انداختن ترس در دل دشمنان 95
- الف) طِی الاَرْض 96
- برخی امدادهای دیگر 96
- اشاره 96
- 3. نیروهای طبیعت 96
- ب) میراثهای پیامبران علیهم السلام 97
- نتیجه گیری 98
- مقدمه 99
- فصل سوم: نقش و جایگاه مردم در حکومت جهانی حضرت مهدی عجل الله فرجه 99
- اشاره 101
- قانونگزاری الهی 101
- مشروعیت الهی 101
- ویژگیهای حکومت حضرت مهدی عجل الله فرجه 101
- گسترش عمومی دانش 102
- بهرهمندی از همة منابع 102
- تعمیق خردورزی 102
- اشاره 103
- اشاره 104
- الف) از نگاه لغت 104
- 1. مشروعیّت 104
- ب) از نگاه اصطلاح 104
- مفهوم شناسی 104
- انواع مشروعیت الهی 105
- اشاره 105
- الف) از جنبة هستیشناختی 106
- ب) از جنبه انسانشناختی 106
- اشاره 107
- 2. مقبولیت (پذیرش مردم) 107
- مشروعیت الهی، مقبولیت مردمی 109
- بیعت و رأیدادن، تفاوتها و شباهتها 111
- پذیرش حاکمیت، اجابت درخواست مردم 112
- 1. نیکخواهی 113
- اشاره 113
- یک. حقوق مردم بر امام 113
- اشاره 113
- 3. مشارکت مردمی 113
- 3. آموزش همگانی 114
- 2. رفاه و آسایش 114
- 1. استواری بر بیعت 115
- دو. حقوق امام بر مردم 115
- 4. گسترش خردورزی 115
- 5. رشد و تربیت 115
- 3. فرمانبرداری 116
- سازوکار مشارکت مردم در حکومت مهدوی 116
- 2. نیکخواهی در امور حکومت 116
- اشاره 117
- پایههای بیعت 118
- چگونگی و چیستی بیعت 118
- آثار بیعت 121
- اشاره 121
- 2. پذیرش ولایت 122
- 3. یادآوری وظیفه 122
- 4. تأکید بر وفاداری 122
- 1. اظهار آمادگی 122
- بیعت با امام مهدی علیه السلام، از نگاه روایات 123
- اشاره 123
- اشاره 123
- 1. بیعتکنندگان 123
- 1ـ1. بیعت جبرئیل فرشتة وحی 123
- 1ـ 2.بیعت یاران خاص(سیصد و سیزده نفر)؛ 124
- 1ـ3. برخی از مردم 125
- 2. مکان بیعت 126
- اشاره 127
- 3. مفاد بیعت 127
- یک بررسی کوتاه در بیعتنامه 127
- 1-1. از جهت منبع: 129
- 1. استناد 129
- 2. از نظر محتوا 130
- 1-2. از جهت سند: 130
- مشارکت در پیشبرد کارهای حکومت 131
- نقش مردم در تصمیمگیری 137
- کارگزاران حکومت 138
- یک . شیعیان راستین، برخی از کارگزاران 140
- اشاره 140
- گونههایی از کارگزاران از نگاه روایات 140
- اشاره 141
- 1. کارگزاران اقتصادی 141
- سه . سخنگوی حضرت مهدی علیه السلام 141
- دو . برخی رجعت کنندگان، کارگزاران حضرت 141
- اشاره 142
- کارگزاران قضایی 142
- چهار . سیصد وسیزده نفر، کارگزاران حضرت 142
- 2. کارگزاران فرهنگی 142
- پنچ . پراکندگی کارگزاران حضرت 143
- نظارت مردم بر حکومت 143
- جمع بندی و نتیجهگیری 145
- آخرین سخن 147
- منابع و مآخذ 148
1- دهها و بلکه صدها روایت از پیشوایان معصوم علیهم السلام به دست رسیده که در آن از عدالت به عنوان محوریترین هدف قیام جهانی حضرت مهدی علیه السلام یاد شده است. نک: محمد بن ابراهیم نعمانی، الغیبة، ص60؛ محمدبن علی بن حسین بن بابویه، کمال الدین و تمام النعمة، ج1، ص250؛ محمد بن حسن طوسی، کتاب الغیبة، ص 46؛
2. رفاه و آسایش
از ویژگیهای برجستة حکومت جهانی حضرت مهدی علیه السلام فراهمساختن زمینهها برای رفاه عمومی و آسایش برای همگان است. البته نه رفاهی که سبب دوری مردم از خداوند است. و نیز نه رفاهی که خود به خود حاصل شود که در پس تدبیر آن حضرت و تلاش فراوان مردم خواهد بود.
امام صادق علیه السلام میفرماید: إِذَا قَامَ الْقَائِمُ حَکَمَ بِالْعَدْلِ وَ ارْتَفَعَ فِی أَیَّامِهِ الْجَوْرُ وَ أَمِنَتْ بِهِ السُّبُلُ وَ أَخْرَجَتِ الْأَرْضُ بَرَکَاتِهَا وَ رَدَّ کُلَّ حَقٍّ إِلَی أَهْلِه؛(1)وقتی که قائم ما قیام کند، داوری را بر پایة عدالت قرار میدهد و ظلم و جور در دوران او برچیده میشود و جاده ها در پرتو وجودش امن و امان میگردد و زمین برکاتش را خارج میسازد و هر حقی به صاحبش برگردانده میشود.
1- شیخ مفید، الارشاد، ج2، ص 384.
3. آموزش همگانی
بیگمان آموزش در عرصههای گوناگون زندگی فردی و اجتماعی، نقش مهم و اساسی در رشد و کمال جامعه دارد. یکی از مهمترین شاخصهای حکومت جهانی حضرت مهدی علیه السلام گسترش علم و دانش بین همة انسانها است.
این فراگیرشدن به گونهای که در برخی از روایات سخن از چندین برابر شدن دانش بشری به میان آمده است. در این باره روایتی به امام صادق علیه السلام نسبت داده شده که فرمود: الْعِلْمُ سَبْعَةٌ وَ عِشْرُونَ جُزْءاً فَجَمِیعُ مَا جَاءَتْ بِهِ الرُّسُلُ جُزْءَانِ فَلَمْ یَعْرِفِ النَّاسُ حَتَّی الْیَوْمِ غَیْرَ الْجُزْءَیْنِ فَإِذَا قَامَ الْقَائِمُ أَخْرَجَ الْخَمْسَةَ وَ الْعِشْرِینَ جُزْءاً فَبَثَّهَا فِی النَّاسِ وَ ضَمَّ إِلَیْهَا الْجُزْءَیْنِ حَتَّی یَبُثَّهَا سَبْعَةً وَ عِشْرِینَ جُزْءاً؛(1)علم، ۲۷ جزء دارد، تمامی آنچه رسولان آوردهاند دو جزء بوده و مردم تا به امروز بجز این دو جزء، چیزی نمیدانند. وقتی قائم قیام فرماید، ۲۵ جزء دیگر علم را خارج ساخته، در بین مردم منتشر میسازد و این دو جزء را هم بدان میافزاید تا به ۲۷ جزء میرسد.
و البته دلیلی ندارد که همة این توسعة علمی از راه کرامت و خارق العاده باشد که به طور قطع سهم فراوانی از آن به سبب تلاش انسانها در عرصة علم و دانش است.
1- قطب الدین راوندی، الخرائج و الجرائح، ج2، ص 841، محمد باقر مجلسی، بحارالانوار، ج52، ص 336.