- پیشگفتار 1
- واژه ها و اصطلاحات اساسی 7
- فصل اول: مفاهیم 7
- مقدمه 7
- اشاره 7
- بخش نخست: مفاهیم و مبانی 7
- ـ ظهور حضرت مهدی عجل الله فرجه 8
- ـ قیام حضرت مهدی عجل الله فرجه 9
- اشاره 9
- یک بررسی مهم 9
- قیام پس از ظهور 10
- نپذیرفتن توبه پس از آغاز قیام 12
- خروج مهدی علیه السلام شبیه بعثت پیامبر صلی الله علیه و آله 12
- دیدگاه نگارنده 13
- خروج حضرت مهدی عجل الله فرجه 13
- حکومت حضرت مهدی عجل الله فرجه 14
- اشاره 16
- واژگان حکومت 16
- 1. مُلک 16
- 3. دولت 17
- 2. خلافت 17
- 4. سلطنت 18
- 5. ولایت 18
- فصل دوم: مبانی نظری نقش مردم در انقلاب جهانی حضرت مهدی علیه السلام 19
- الف) مبانی هستی شناختی 19
- مقدمه 19
- زمینه سازی قیام حضرت مهدی عجل الله فرجه 19
- ب) مبانی انسان شناختی 21
- اشاره 21
- 1. جانشینی خداوند 23
- 3. اراده و اختیار 24
- 2. آفریدهای دو ساحتی (ماهیت دوگانه) 24
- 4. فطرت یگانهپرستانه 25
- 5. شرافت و کرامت 26
- ج) مبانی جامعه شناختی 27
- جمعبندی و نتیجه گیری 27
- بخش دوم: مردم و حکومت جهانی مهدوی 28
- فصل اول: نقش مردم در زمینهسازی انقلاب جهانی حضرت مهدی عجل الله فرجه 28
- مقدمه 28
- نقش مردم در پیش یا پسافتادن ظهور 31
- اشاره 32
- دیدگاه نخست، اختیاری بودن 32
- بررسی روایت 33
- دیدگاه دوم، غیراختیاری بودن 35
- دیدگاه نگارنده 38
- اشاره 39
- آمادگی و زمینه سازی ظهور 39
- اشاره 39
- 1. زمینهسازان عام 39
- اشاره 40
- الف) در عرصه اعتقادی 40
- 1. شناخت امام زمان 41
- 2. پایداری در محبت اهل بیت علیهم السلام 42
- اشاره 43
- 4. بزرگداشت نام و یاد آن حضرت 43
- 3. پیروی از امامان پیشین علیهم السلام 43
- ب) در عرصه سیاسی 43
- ج) در عرصة اجتماعی 44
- پیوند مستمر با ولایت 44
- د) در عرصة نظامی و انتظامی 45
- 2. زمینهسازان خاص 48
- دو بررسی کوتاه 49
- یک . پرچمهای سیاه 49
- دو . موَطئون از مشرق 53
- نکتهها 54
- اشاره 55
- قیام و برپایی حکومت در عصر غیبت 55
- 1. طاغوتبودن پرچمداران قیام 56
- 2. شکست قیامهای پیش از ظهور 61
- 3. سکوت و خانهنشینی 64
- 4. سرزنش شتاب برای نابودی دشمنان 65
- بررسی و نتیجه گیری 66
- مقدمه 67
- فصل دوم: نقش مردم در قیام و پیروزی حضرت مهدی عجل الله فرجه 67
- 1. یاران و یاوران (برخی مردم) 68
- اشاره 68
- 1ـ1. یاران خاص 69
- اشاره 70
- زنان و یاری حضرت مهدی علیه السلام 73
- اشاره 74
- الف) أبدال 74
- گونههای یاران خاص در روایات 74
- ب) اخیار 76
- ج) عصائب 76
- د) نجبا 77
- ویژگی¬های روحی و معنوی 79
- ویژگی های یاران 79
- اشاره 79
- 1. یگانه¬پرستی 79
- 3. شجاعت 80
- 4. ولایتمداری 80
- 2. بصیرت 80
- 5. از خودگذشتگی 82
- 6. ساده¬زیستی 82
- 2. شمار محدود 84
- 1. جوان بودن 84
- ویژگی¬های جسمی و ظاهری 84
- 4. کارگزاری 85
- 3. توانمندی 85
- 2. تودة مردم 86
- 2-2 . یاوران 86
- اشاره 87
- دشمنان قیام 87
- یک. فراگیرترین نبرد حق و باطل 88
- دو. گونه شناسی دشمنان 88
- اشاره 89
- اشاره 89
- 1. غیر مسلمانان 89
- 2. برخی مسلمانان 90
- 1-2. یهودیان و مسیحیها 90
- 2-1. منافقان 91
- 2- 2. رفاه طلبان 91
- اشاره 91
- 2-3 . بهانهجویان 91
- امدادهای الهی و تلاش مردم 93
- اشاره 93
- 1. فرشتگان 94
- 2. انداختن ترس در دل دشمنان 95
- برخی امدادهای دیگر 96
- الف) طِی الاَرْض 96
- اشاره 96
- 3. نیروهای طبیعت 96
- ب) میراثهای پیامبران علیهم السلام 97
- نتیجه گیری 98
- مقدمه 99
- فصل سوم: نقش و جایگاه مردم در حکومت جهانی حضرت مهدی عجل الله فرجه 99
- قانونگزاری الهی 101
- مشروعیت الهی 101
- اشاره 101
- ویژگیهای حکومت حضرت مهدی عجل الله فرجه 101
- بهرهمندی از همة منابع 102
- گسترش عمومی دانش 102
- تعمیق خردورزی 102
- اشاره 103
- اشاره 104
- الف) از نگاه لغت 104
- ب) از نگاه اصطلاح 104
- 1. مشروعیّت 104
- مفهوم شناسی 104
- انواع مشروعیت الهی 105
- اشاره 105
- ب) از جنبه انسانشناختی 106
- الف) از جنبة هستیشناختی 106
- اشاره 107
- 2. مقبولیت (پذیرش مردم) 107
- مشروعیت الهی، مقبولیت مردمی 109
- بیعت و رأیدادن، تفاوتها و شباهتها 111
- پذیرش حاکمیت، اجابت درخواست مردم 112
- 1. نیکخواهی 113
- اشاره 113
- اشاره 113
- یک. حقوق مردم بر امام 113
- 3. مشارکت مردمی 113
- 2. رفاه و آسایش 114
- 3. آموزش همگانی 114
- 1. استواری بر بیعت 115
- 4. گسترش خردورزی 115
- دو. حقوق امام بر مردم 115
- 5. رشد و تربیت 115
- سازوکار مشارکت مردم در حکومت مهدوی 116
- 3. فرمانبرداری 116
- 2. نیکخواهی در امور حکومت 116
- اشاره 117
- پایههای بیعت 118
- چگونگی و چیستی بیعت 118
- آثار بیعت 121
- اشاره 121
- 2. پذیرش ولایت 122
- 3. یادآوری وظیفه 122
- 1. اظهار آمادگی 122
- 4. تأکید بر وفاداری 122
- اشاره 123
- بیعت با امام مهدی علیه السلام، از نگاه روایات 123
- اشاره 123
- 1ـ1. بیعت جبرئیل فرشتة وحی 123
- 1. بیعتکنندگان 123
- 1ـ 2.بیعت یاران خاص(سیصد و سیزده نفر)؛ 124
- 1ـ3. برخی از مردم 125
- 2. مکان بیعت 126
- اشاره 127
- 3. مفاد بیعت 127
- یک بررسی کوتاه در بیعتنامه 127
- 1-1. از جهت منبع: 129
- 1. استناد 129
- 2. از نظر محتوا 130
- 1-2. از جهت سند: 130
- مشارکت در پیشبرد کارهای حکومت 131
- نقش مردم در تصمیمگیری 137
- کارگزاران حکومت 138
- یک . شیعیان راستین، برخی از کارگزاران 140
- گونههایی از کارگزاران از نگاه روایات 140
- اشاره 140
- دو . برخی رجعت کنندگان، کارگزاران حضرت 141
- اشاره 141
- 1. کارگزاران اقتصادی 141
- سه . سخنگوی حضرت مهدی علیه السلام 141
- کارگزاران قضایی 142
- چهار . سیصد وسیزده نفر، کارگزاران حضرت 142
- 2. کارگزاران فرهنگی 142
- اشاره 142
- پنچ . پراکندگی کارگزاران حضرت 143
- نظارت مردم بر حکومت 143
- جمع بندی و نتیجهگیری 145
- آخرین سخن 147
- منابع و مآخذ 148
2- محمد بن ابراهیم نعمانی، الغیبة، ص 314، ح6.
3- محمد بن حسن طوسی، کتاب الغیبة، ص274؛ محمد باقر مجلسی، بحارالانوار، ج52، ص467.
1ـ3. برخی از مردم
در برخی از روایات افزون بر بیعتهای یادشده، سخن از بیعت مردم با آن حضرت به میان آمده است که ممکن است مقصود پذیرش آن حضرت در برخورد نخست با آن حضرت در مسجد الحرام باشد. در این باره ابوبصیر از امام صادق علیه السلام نقل کرده که:
وَ اللَّهِ لَکَأَنِّی أَنْظُرُ إِلَیْهِ بَیْنَ الرُّکْنِ وَ الْمَقَامِ یُبَایِعُ النَّاسَ؛(1)به خدا سوگند گوئی هم اکنون به او مینگرم که میان رکن و مقام از مردم بیعت میگیرد.
در برخی روایات نیز بدون اشاره به افراد ویژه، فقط به اصل بیعت اشاره شده است.
از این روایت به روشنی پذیرش عمومی آن حضرت توسط مردم به دست میآید. اگر چه ممکن است مقصود امام در این سخن نیز همان یاران خاص باشد.
در مستدرک حاکم از رسول اکرم صلی الله علیه و آله وسلم نقل شده که فرمود:
یبایع لرجل من امتی بین الرکن و المقام؛(2)برای مردی از امت من بین رکن و مقام بیعت گرفته میشود.
1- محمّد بن ابراهیم نعمانی، الغیبة، ص 194، ح1؛ ص 262، ح22، ص 263، 24.