- چکیده 1
- اشاره 7
- اشاره 8
- واژه های مربوط به مهدویّت 9
- واژه های مدّعی/ مدعیان 14
- واژه نیابت 16
- واژه تفسیر 18
- تفسیر به رأی 20
- واژه تأویل 22
- واژه بطن 25
- معانی تأویل در آیات قرآن 27
- 4_ عاقبت 28
- 3_ راز و حکمت امور 28
- اشاره 32
- 1. توجه توأم به ظاهر و باطن 33
- اشاره 33
- شاخصه های تفسیر و تأویل صحیح 33
- 3. دوری از استنباط شخصی 40
- 4. توجه به محکم و متشابه 41
- 5. توجّه به شأن، اسباب و جوّ نزول 42
- 6. ملاکهای تفسیر علمی 44
- اشاره 47
- نکته اول 48
- اشاره 52
- زیدبن علی علیه السلام 53
- برخی از عقائد زیدیه 54
- انشعابات زیدیه 57
- اشاره 58
- شکل گیری اسماعیلیه 59
- برخی القاب فرقه اسماعیلیه 60
- اشاره 63
- عرفان حلقه 64
- برخی فعالیت های این گروه 65
- ادعاهای خاص 66
- جایگاه قرآن و روایات 68
- اشاره 68
- چند نکته تکمیلی 73
- اشاره 77
- اشاره 79
- 1. عرفان حلقه و واسطه فیض 80
- 2. قادیانیه و صفات رسولان 83
- 3. زیدیه و صفات انبیاء 87
- 4. معنویتهای نوظهور و بحث ذهن و روح و... 91
- 5. خاتمیت و مهدویّت 98
- 6. قادیانیه و خاتمیت 106
- اشاره 112
- 1. مصادیق خلیفه اللهی 113
- 2. ادبیات گفتاری موعود 118
- اشاره 124
- 2. زمینه سازان ظهور 129
- 3. وظایف خاص منتظر 137
- اشاره 141
- اشاره 142
- 1. تعیین زمان و تفسیر ریاضی 142
- دفاعیات تفسیر ریاضی قرآن و نقد آنها 153
- 2. زمان ظهور و حساب اعداد 155
- 3. سوره ها و علائم الظهور 162
- 4. مصادیق نشانه های ظهور 165
- 5. زمان قیام و ظهور 185
- 6. جفر و ظهور 190
- اشاره 203
- 1. سرانجام شیطان 204
- 2. شیطان؛ حق و باطل 208
- 3. وضعیت پس از ظهور 210
- 4. رجعت و حوادث ظهور 214
- 5. رجعت کنندگان 217
- اشاره 222
- مباحث کلی این فصل 223
- 1. اهداف نفسانی و دنیوی 224
- 2. انگیزه های دینی _ اعتقادی 229
- 3. کژاندیشی در تفسیر و تأویل 238
- 5. عدم توجه به سیاق 244
- 6. التقاط در روش 245
- اشاره 255
- مقالات و سخنرانی ها، درس ها، جزوات و مجلّات 268
- سایت ها، وبلاگ ها، فایل های صوتی و تصویری 269
که براساس قانون محاوره و فرهنگِ مفاهمه ایراد شده باشد و معنای آن آشکار و واضح نباشد.(1)
با جمع بندی نظرات به دست می آید که معمولاً تأویل با معنای ظاهری آیات تفاوت دارد هرچند با معنای ظاهری در تعارض و تناقض هم نیست، اما تأویل به حقایق ماورای ظاهر می پردازد و مقاصد و معنای پنهان قرآن را از دل آن ظواهر _ با استفاده از روایات و قرائن _ به دست می آورد.
واژه بطن
در مورد اشتقاق «بطن» و کاربردهای آن در آیات، مطالبی توسط برخی از دانشمندان لغت، مطرح شده است که نمونه هایی را بیان می کنیم:
الف. اصل واژه بطن، الجارحه [فضای داخل شکم] است و جمع آن، «بطون» می باشد. خداوند فرمود: و هنگامی که شما در شکم مادرهایتان به شکل جنین هایی بودید. و «بطن» خلاف «ظهر» در هر چیز است و هر چیز پیچیده ای را بطن می گویند و در ظاهر، ظهر [پشت و لایه دیگر] را دارد و به آنچه که عضو حسّ کننده آن را درک می کند، ظاهر می گویند و آنچه از ادراک حواس، پنهان می ماند باطن می گویند. خداوند عزوجل فرموده است: «و ظاهر و باطن گناه را رها کنید، [گناهان ظاهر وباطن را رها کنید ] (2).…
1- همچنین در جای دیگر آیت الله جوادی گفته اند: هرچند فهم قرآن در حد تفسیر و فهم ظواهر الفاظ آن میسور همگان است، اما استنباط جامع و کامل معارف و احکام قرآن در انحصار اهلبیت علیهم السلام است که حق تماس با کتاب مکنون را دارند و فهم تأویلی هم برای همگان نیست و برخی پیام ها را فقط مخاطبان خاص آیه درک می کنند. ( تسنیم، ج1، ص90).
2- اصل البطن الجارحه و جمعه: بطون، قال تعالی: و اذ انتم اجنَّه فی بطون اُمَّهاتکم ]النجم/32[ و البَطنُ: خلافُ الظهر فی کلِ شیء... و یقالُ لکلِ غامضٍ: بَطنٌ ولکل ظاهرِ: ظَهرٌ... و یقال لما تُدرکه الحاسّه: ظاهر، ولما یخفی عنها: باطن. قال عزّوجلّ او ذَروا ظاهرَ الإثم و باطِنَهُ ]الانعام /120 ]، (المفردات فی غریب القرآن، ص130).