تا ظهور: پژوهشی جامع پیرامون آموزه و مباحث مهدویت صفحه 123

شارح و حاشیه زننده بر سیر اعلام النبلاء پس از نقل مطلب فوق، چنین می گوید:«و ما یحکیه کعب عن الکتب القدیمه فلیس بحجّه عند أحد من أهل العلم(1)؛ یعنی آنچه را که کعب نقل می کند از نظر علماء اعتبار ندارد» در نتیجه، کعب از نظر عامه اعتباری ندارد.

1. نظر معاویه درباره کعب

تنها معاویه بن ابی سفیان، کعب را توثیق کرده است! «من طریق حمید بن عبدالرحمن: أنّه سمع معاویه یحدّث رهطاً من قریش بالمدینه لما حجّ فی خلافته و ذکر کعب الأحبار فقال: إن کان من أصدق هولاءِ المحدّثین الذین یحدّثون عن أهل الکتاب و إن کنّا لنبلو مع ذلک علیه الکذب.»(2)

دیدگاه شیعه درباره کعب

کعب، از نظر علمای شیعه مردود است. هر چند بعضی از علمای رجال می خواهند او را شیعه قلمداد کنند چنانکه مامقانی، استظهار تشیّع او را بیان می کند.

محقق شوشتری به نقل از ابن ابی الحدید می گوید: «قال: قال ابن ابی الحدید: روی جماعه من أهل السیر: إنَّ علیاً علیه السلام کان یقول فی کعب: إنّه الکذاب. و کان منحرفاً عن علی علیه السلام.» وی پس از نقل سخن ابن ابی الحدید، چنین ادامه می دهد: «و له فی مجلس عثمان مع أبی ذر مخاصمه، فقال له أبوذر: یابن الیهودیه تعلّمنا دیننا».

سپس محقق شوشتری با بیان سخن امام باقر علیه السلام می گوید: «و مرّ _ فی عاصم بن عمر _ خبر عن ابی جعفر علیه السلام: کذّب کعب الأحبار»(3)امام باقر علیه السلام این سخن را در پاسخ عاصم فرمود که به امام باقر علیه السلام گفته بود: کعب الأحبار می گوید: کعبه هر روز برای بیت المقدّس سجده می کند. امام فرمود: عاصم و کعب هر دو دروغ می گویند.

1- تفسیر ابن کثیر، ج 3، ص 379.
2- بخاری، ج13، ص281، کتاب الاعتصام.
3- قاموس الرجال، ج 8 ، ص 576 _ 575؛ العقد النضید و الدر الفرید، محمد بن الحسن قمی (قرن هفتم)، ص127.