- فصل اول: دلایل غیبت 3
- اشاره 3
- مقدّمه 4
- مرحله نخست: علل غیبت در روایات 5
- اشاره 12
- مرحله دوم: بررسی سندی و دلالی روایات 12
- بررسی نخستین روایت: اجرای شیوه پیامبران علیهم السلام در مورد حضرت مهدی عجل الله تعالی فرجه الشریف 13
- اشاره 23
- روایات مذمّت سدیر 23
- شواهدی از روایاتِ امام صادق علیه السلام 26
- شواهدی از روایاتِ امام زین العابدین علیه السلام 28
- شواهدی از روایاتِ امام باقر علیه السلام 28
- شاهدی از روایاتِ امام رضا علیه السلام 29
- غیبت ها و پنهان شدن پیامبران 33
- اشاره 36
- فصل دوم: حکم تسمیه و ذکر نام شریف حضرت ولی عصر علیه السلام 36
- بررسی گفته دانشمندان و فقیهان 40
- قائلین به حرمت 40
- 1. علاّمه مجلسی 40
- اشاره 40
- اشاره 40
- توجیهات علاّمه مجلسی 42
- 2. محدّث نوری 46
- دیدگاه قائلین به جواز 50
- اشاره 50
- 1. شیخ حُرّ عامِلی 50
- 1. باب احتضار 51
- 2. باب دفن 52
- 3. باب عقیقه 53
- 5. ابواب ذکر 54
- 4. باب مزارات 54
- 2. محقق إربلی 55
- 3. فیض کاشانی 56
- 5. صاحب مکیال المکارم 57
- 4. شیخ صدوق 57
- 6. آیت الله مکارم شیرازی 57
- فصل سوم: نهی از قیام در بوته نقد و تحلیل روایی 61
- اشاره 61
- روایت نخست 62
- اشاره 62
- دلالت و توجیه روایت 64
- روایت دوم 68
- اشاره 68
- اشاره 68
- بررسی سند روایت 68
- 1. ضعف راوی 69
- 2. وثاقت وی 69
- طریق دیگر حدیث 70
- بررسی نخستین طریق نعمانی 71
- بررسی طریق سوم 72
- بررسی طریق دوم نعمانی 72
- مناقشه نخست 73
- بررسی دلالت روایت 73
- مناقشه دوم 76
- مناقشه سوم 77
- روایات دیگر 78
- سند روایت 81
- دلالت حدیث 82
- فصل چهارم: جریان غیبت امام زمان عجل الله تعالی فرجه الشریف در سرداب سامرا 83
- اشاره 83
- گفتار علمای اهل سنّت در مورد سرداب سامرا 84
- شبهات مخالفین در مورد سرداب سامرا 84
- اشاره 84
- موضع گیری علمای شیعه در برابر این تهمت 86
- اشاره 87
- قضیه سرداب در منابع شیعی 87
- دو پرسش 87
- اشکالات وارده بر احادیث «الخرائج و الجرایح» 89
- اشاره 89
- نقل جریان سرداب در «المزار» ابن مشهدی 91
- تحقیقی پیرامون ابن مشهدی و کتاب «المزار» 92
- اشاره 92
- سخن ابن مشهدی پیرامون سرداب 92
- اشکال نخست: بنائی و صغروی 93
- اشاره 93
- دیدگاه آیه الله العظمی خوئی 93
- اشکال دوّم: مبنائی و کبروی 93
- دیدگاه شیخ آقابزرگ تهرانی 94
- دیدگاه محدّث نوری 95
- اشاره 95
- شیوه تألیف «المزار» 95
- مشایخ «المزار» 95
- اشاره 95
- دیدگاه محدث نوری در مورد مؤلف 96
- دیدگاه ما 97
- اتهامات اهل سنّت به شیعه پیرامون سرداب 98
- الف. آیا ظهور حضرت ولی عصر علیه السلام از سرداب است. 98
- ب. آیا حضرت ولی عصر علیه السلام در سرداب زندگی می کند؟ 101
- خاتمه بحث 104
- فصل پنجم: بررسی جریان «قرقیسیا» یا «آرمگدون» 106
- اشاره 106
- نظریه «زبیدی» پیرامون «قرقیسیا» 107
- اشاره 107
- اشاره 108
- الف) در شمال غربی عراق 108
- محور نخست: محدوده جغرافیائی «قرقیسیا» 108
- اشاره 109
- ب) در شمال فلسطین 109
- تحقیقی رجالی پیرامون نُعیم ابن حمّاد 110
- نگاهی به «مگدون» یا تعبیر عِبری آن «مجدّون» 110
- اشاره 110
- محور دوّم: «قرقیسیا» در روایات عامه 110
- تحقیقی پیرامون «عبدالله بن لهیعه». 116
- اشاره 116
- 1. ذهبی 116
- دیدگاه علمای اهل سنّت درباره کعب 121
- دیدگاه شیعه درباره کعب 123
- محور سوّم: «قرقیسیا» در روایات شیعه 125
- اشاره 125
- نخستین روایت، از روضه کافی 125
- اشاره 125
- محور نخست: مؤلف روضه کیست؟ 126
- محور دوّم: سند روایت روضه کافی 128
- محور سوّم: بررسی دلالت روایت 129
- روایت دوم 130
- بحث رجالی 131
- روایت سوّم 131
- اشاره 131
- توثیقات محمّد بن سنان 133
- روایت چهارم 134
- روایت پنجم 135
- فصل ششم: جریان حضرت نرگس 137
- اشاره 137
- بررسی روایتی، درباره مادر امام زمان عجل الله تعالی فرجه الشریف 138
- اشاره 138
- فشرده روایت 138
- بررسی کتاب های ناقل این روایت 140
- الف. بِشر بن سلیمان نخّاس 143
- اشاره 143
- بررسی سند این روایت 143
- ب _ محمّد بن بحر شیبانی 146
- اشکالات وارده بر سند و دلالت این روایت 150
- تأییدی از مامقانی 153
- اشاره 155
- فصل هفتم: کاوشی در خبر سعد بن عبدالله (اشعری) قمی (1) 155
- اشاره 156
- بخش نخست. خبر سعد بن عبدالله اشعری قمی 156
- نخستین اشکال 157
- دومین اشکال 158
- اشاره 158
- دیدار جمال دلربای محبوب 160
- ورود آن دو، به محضر امام علیه السلام 160
- مسئلهِ حدیث غار 166
- سبب اسلام آوردن بعضی از صحابه 167
- وداع با حضرت 168
- جامه پیرزن، سجّاده امام 168
- بخش دوم. اسناد و کتاب های ناقل این حدیث 169
- بخش سوم. نقد و بررسی سندی و دلالی 173
- اشاره 173
- اشکالات و پاسخ ها 174
- اشکال اول. ملاقات سعد بن عبدالله قمّی با امام حسن عسکری علیه السلام ثابت نیست. 174
- اشکال دوم. سند حدیث غریب و غیرمعروف است 177
- اشکال سوم. سند حدیث ضعیف است 178
- اشاره 178
- تحقیق در رجال حدیث 178
- 2. احمد بن عیسی وشّا 179
- 1. محمّد بن علی بن محمّد بن حاتم نوفلی معروف به کرمانی. 179
- 3. احمد بن طاهر قمّی 180
- 4. محمد بن بحر بن سهل شیبانی 180
- 1. عبدالباقی بن یزداد بن عبدالله بزّاز 182
- 2. عبدالله بن محمّد ثعالبی 183
- 3. احمد بن محمّد بن یحیی عطّار 183
- اشکال چهارم. اگر این روایت، صحیح است چرا شیخ صدوق خود، آن را در کتاب من لایحضره الفقیه نقل نکرده است؟ 184
- اشکال پنجم. اگر این روایت، صحیح است چرا شیخ طوسی آن را در کتاب الغیبه نیاورده است؟ 185
- اشکال ششم. تشکیک طوسی در نقل روایت سعد از امام حسن علیه السلام 185
- فصل هشتم: کاوشی در خبر سعد بن عبدالله اشعری قمی (2) 187
- اشاره 187
- اشاره 188
- اشکال نخست 188
- اشاره 188
- نقد و بررسی دلالی 188
- بررسی روایی تفسیر «کهیعص» 191
- 2. تفسیر دُرّالمنثور سیوطی 191
- 1. تفسیر ثعلبی 191
- 4. تفسیر برهان 192
- 3. تفسیر مجمع البیان طبرسی 192
- 5. تفسیر قمّی 194
- اشکال دوم. تفسیر فاحشه مبینه 195
- 6. تفسیر نورالثَقَلین 195
- اشاره 195
- روایات 196
- سخنان فقها 197
- اشکال سوم. تفسیر سحق 198
- اشکال چهارم. «فاخلَع نَعلیک» 199
- اشکال پنجم. تفاوت دو محبت 201
- اشکال ششم. بازی با مقام امامت سازگاری ندارد 202
- اشکال هفتم. انار طلایی مناسب دنیاپرستان است 207
- اشکال هشتم. اطلاع یهود از اهداف پیامبر صلی الله علیه و آله و سلم 209
- اشاره 212
- فصل نهم: درنگی در روایات قتل های آغازین 212
- اندیشه تفریط گرایی در کشتارِ هنگام ظهور 214
- اندیشه افراط گرایی در کشتار به هنگام ظهور 217
- رفتار امام علیه السلام با دشمنان 221
- تربیت سپاهیان و تدارک مقدّمات جنگ 222
- اشاره 222
- تجهیزات جنگی و وسایل دفاعی 223
- قاطعیّت امام در رویارویی با دشمنان 223
- اشاره 223
- اشاره 225
- جنگ و کشتار 225
- مدّت جنگ ها 227
- اشاره 228
- قاطعیّت امام، در برخورد با اشخاص و گروه های مختلف 228
- 1. قوم عرب 230
- اشاره 230
- الف. اهل مکّه و دشمنی با اهل بیت علیهم السلام 231
- ب. برنامه نو و ناسازگاری عرب 232
- ج. آغاز قیام و نخستین پایگاه دشمن 233
- د. اهل مکّه و جانشین امام 235
- ه_. اهل مدینه و جانشین امام 235
- و. آمار کشته شدگان قریش و سابقه آنان 236
- 2. مردم عراق 238
- 3. اهل کتاب 240
- 4. فرقه های انحرافی 241
- اشاره 241
- الف. زیدیّه 241
- ب. بَتْرِیّه 242
- ج. خوارج 243
- د. مُرجئه 243
- 5. ناصبی ها 244
- ه. مقدّس نماها 244
- 6. منافقان 245
- قاطعیّت امام در برخورد با خودی ها 246
- اشاره 249
- فصل دهم:سفارت و نیابت خاصه 249
- اشاره 250
- نخستین محور 250
- سوّمین محور (فقه الحدیث) 250
- دوّمین محور (شهرت روایی) 250
- اشاره 251
- محور نخست 251
- بررسی سندی پیام شریف 253
- محور دوم: شهرت روایی 255
- توجیه نخست 257
- اشاره 257
- محور سوم: فقه الحدیث و توجیهات ششگانه نوری 257
- توجیه دوّم 258
- توجیه سوم 258
- توجیه چهارم 260
- توجیه پنجم 260
- توجیه ششم 266
- خلاصه بحث 270
- فصل یازدهم: بررسی سرگذشت ابن مهزیار 272
- اشاره 272
- اشاره 273
- محور نخست: بیان اصل سرگذشت 273
- نقل اول 274
- نقل دوم 279
- نقل سوم 282
- نقل چهارم 286
- محور دوم: راوی این سرگذشت کیست؟ 289
- محور سوم: بررسی متن و محتوی 292
- نتیجه 299
- فصل دوازدهم: پایگاه زمینه سازان ظهور و تاریخ تأسیس آن 300
- اشاره 300
- پیدایش قم 301
- علّت نامگذاری قم 304
- اشاره 304
- دیدگاه مورد قبول 310
- منابع روایی 310
- اشاره 310
- 1. کتاب تاریخ قم 311
- آشنایی با مولّف آن 311
- آشنایی با کتاب تاریخ قم 312
- دیدگاه علما در مورد کتاب تاریخ قم 314
- 2. کتاب البلدان تألیف ابن الفقیه 315
- اشاره 315
- بیان چهار نکته پیش از بررسی روایات 316
- دسته بندی روایات 316
- بررسی متن و سند 319
- تهاجم، یورش و ناامنی قم در آخرالزمان 332
- اشاره 332
- روایت اول: خروج سیّد حسنی 332
- اشکالات روایت حسنی 333
- سه شاهد روایی در مدح سیّد حسنی 334
- گرفتاری قم در صورت خیانت … 337
- گرفتاری جوانان قم … 337
علاّمه مجلسی با این که در رجال بسیار مسلّط است و خیلی سخت گیر نیز هست، در مورد این روایت می گوید: «حَسنٌ علی الأظهر»
مشکلِ سند این روایت وجود شخصی به نام «میسر» است که مشترک بین چهار نفر است و بعضی ثقه و بعضی دیگر حسن الحال می باشد.
1. میسر بن ابی البلاد؛
2. میسر بن حفص؛
3. میسر بن عبدالعزیز؛
4. میسر بیّاع الزطی؛
به علت همین اشتراک، علاّمه مجلسی گفته است: «حَسَنٌ علی الأظهر» بنابراین، روایت از نظر سند مورد پذیرش است.
محور سوّم: بررسی دلالت روایت
از نظر دلالت روشن است که کشتاری بی سابقه و بی نظیری رخ می دهد به گونه ای که مانند آن وجود نداشته و نخواهد داشت.
علاّمه مجلسی در ذیل همین روایت که عمده روایت منابع شیعی است و دلالت روشنی دارد. توضیحاتی می دهد:
قوله علیه السلام «و بین قرقیسیا»
«کذا فی اکثر النسخ و الظاهر قرقیسا بیاءِ واحده، قال الفیروز آبادی: قرقیسا _ بالکسر _ و یقصر: بلد علی الفرات سمّی بقرقیسا بن طهمورث».
قوله علیه السلام «مأدُبه الطیر»
«المأدبه _ بضم الدال و کسرها _ الطعام الذی یدعی إلیه القوم. ای تکون هذه البلده لکثره لحوم القتلی فیها مأدبه للطیور». قوله علیه السلام «یهلک فیها قیس» «ای قبیله بنی قیس و هی بطن من أسد» قوله علیه السلام: «و لا تُدعی لها داعیه» «ای من لایدعو أحد لنصر تلک القبیله نفساً أو فئه تدعوا الناس إلی نصرهم أو تشفّع عند القاتلین و تدعوهم إلی رفع القتل عنهم و یمکن اَنْ یقرء بتشدید الدال علی بناء المعلوم. ای لا تدعی بعد قتلهم فئه تقوم و تطلب ثارهم و تدعوالناس إلی ذلک؛ یعنی کسی جهت