- فصل اول: دلایل غیبت 3
- اشاره 3
- مقدّمه 4
- مرحله نخست: علل غیبت در روایات 5
- مرحله دوم: بررسی سندی و دلالی روایات 12
- اشاره 12
- بررسی نخستین روایت: اجرای شیوه پیامبران علیهم السلام در مورد حضرت مهدی عجل الله تعالی فرجه الشریف 13
- اشاره 23
- روایات مذمّت سدیر 23
- شواهدی از روایاتِ امام صادق علیه السلام 26
- شواهدی از روایاتِ امام زین العابدین علیه السلام 28
- شواهدی از روایاتِ امام باقر علیه السلام 28
- شاهدی از روایاتِ امام رضا علیه السلام 29
- غیبت ها و پنهان شدن پیامبران 33
- فصل دوم: حکم تسمیه و ذکر نام شریف حضرت ولی عصر علیه السلام 36
- اشاره 36
- بررسی گفته دانشمندان و فقیهان 40
- قائلین به حرمت 40
- 1. علاّمه مجلسی 40
- اشاره 40
- اشاره 40
- توجیهات علاّمه مجلسی 42
- 2. محدّث نوری 46
- دیدگاه قائلین به جواز 50
- اشاره 50
- 1. شیخ حُرّ عامِلی 50
- 1. باب احتضار 51
- 2. باب دفن 52
- 3. باب عقیقه 53
- 5. ابواب ذکر 54
- 4. باب مزارات 54
- 2. محقق إربلی 55
- 3. فیض کاشانی 56
- 5. صاحب مکیال المکارم 57
- 4. شیخ صدوق 57
- 6. آیت الله مکارم شیرازی 57
- فصل سوم: نهی از قیام در بوته نقد و تحلیل روایی 61
- اشاره 61
- روایت نخست 62
- اشاره 62
- دلالت و توجیه روایت 64
- اشاره 68
- روایت دوم 68
- اشاره 68
- بررسی سند روایت 68
- 2. وثاقت وی 69
- 1. ضعف راوی 69
- طریق دیگر حدیث 70
- بررسی نخستین طریق نعمانی 71
- بررسی طریق سوم 72
- بررسی طریق دوم نعمانی 72
- بررسی دلالت روایت 73
- مناقشه نخست 73
- مناقشه دوم 76
- مناقشه سوم 77
- روایات دیگر 78
- سند روایت 81
- دلالت حدیث 82
- فصل چهارم: جریان غیبت امام زمان عجل الله تعالی فرجه الشریف در سرداب سامرا 83
- اشاره 83
- گفتار علمای اهل سنّت در مورد سرداب سامرا 84
- اشاره 84
- شبهات مخالفین در مورد سرداب سامرا 84
- موضع گیری علمای شیعه در برابر این تهمت 86
- اشاره 87
- قضیه سرداب در منابع شیعی 87
- دو پرسش 87
- اشکالات وارده بر احادیث «الخرائج و الجرایح» 89
- اشاره 89
- نقل جریان سرداب در «المزار» ابن مشهدی 91
- تحقیقی پیرامون ابن مشهدی و کتاب «المزار» 92
- اشاره 92
- سخن ابن مشهدی پیرامون سرداب 92
- اشکال نخست: بنائی و صغروی 93
- اشاره 93
- دیدگاه آیه الله العظمی خوئی 93
- اشکال دوّم: مبنائی و کبروی 93
- دیدگاه شیخ آقابزرگ تهرانی 94
- دیدگاه محدّث نوری 95
- اشاره 95
- مشایخ «المزار» 95
- شیوه تألیف «المزار» 95
- اشاره 95
- دیدگاه محدث نوری در مورد مؤلف 96
- دیدگاه ما 97
- اتهامات اهل سنّت به شیعه پیرامون سرداب 98
- الف. آیا ظهور حضرت ولی عصر علیه السلام از سرداب است. 98
- ب. آیا حضرت ولی عصر علیه السلام در سرداب زندگی می کند؟ 101
- خاتمه بحث 104
- فصل پنجم: بررسی جریان «قرقیسیا» یا «آرمگدون» 106
- اشاره 106
- نظریه «زبیدی» پیرامون «قرقیسیا» 107
- اشاره 107
- اشاره 108
- الف) در شمال غربی عراق 108
- محور نخست: محدوده جغرافیائی «قرقیسیا» 108
- ب) در شمال فلسطین 109
- اشاره 109
- اشاره 110
- نگاهی به «مگدون» یا تعبیر عِبری آن «مجدّون» 110
- محور دوّم: «قرقیسیا» در روایات عامه 110
- تحقیقی رجالی پیرامون نُعیم ابن حمّاد 110
- اشاره 116
- 1. ذهبی 116
- تحقیقی پیرامون «عبدالله بن لهیعه». 116
- دیدگاه علمای اهل سنّت درباره کعب 121
- دیدگاه شیعه درباره کعب 123
- محور سوّم: «قرقیسیا» در روایات شیعه 125
- اشاره 125
- اشاره 125
- نخستین روایت، از روضه کافی 125
- محور نخست: مؤلف روضه کیست؟ 126
- محور دوّم: سند روایت روضه کافی 128
- محور سوّم: بررسی دلالت روایت 129
- روایت دوم 130
- بحث رجالی 131
- روایت سوّم 131
- اشاره 131
- توثیقات محمّد بن سنان 133
- روایت چهارم 134
- روایت پنجم 135
- فصل ششم: جریان حضرت نرگس 137
- اشاره 137
- بررسی روایتی، درباره مادر امام زمان عجل الله تعالی فرجه الشریف 138
- اشاره 138
- فشرده روایت 138
- بررسی کتاب های ناقل این روایت 140
- بررسی سند این روایت 143
- اشاره 143
- الف. بِشر بن سلیمان نخّاس 143
- ب _ محمّد بن بحر شیبانی 146
- اشکالات وارده بر سند و دلالت این روایت 150
- تأییدی از مامقانی 153
- اشاره 155
- فصل هفتم: کاوشی در خبر سعد بن عبدالله (اشعری) قمی (1) 155
- بخش نخست. خبر سعد بن عبدالله اشعری قمی 156
- اشاره 156
- نخستین اشکال 157
- دومین اشکال 158
- اشاره 158
- دیدار جمال دلربای محبوب 160
- ورود آن دو، به محضر امام علیه السلام 160
- مسئلهِ حدیث غار 166
- سبب اسلام آوردن بعضی از صحابه 167
- وداع با حضرت 168
- جامه پیرزن، سجّاده امام 168
- بخش دوم. اسناد و کتاب های ناقل این حدیث 169
- بخش سوم. نقد و بررسی سندی و دلالی 173
- اشاره 173
- اشکالات و پاسخ ها 174
- اشکال اول. ملاقات سعد بن عبدالله قمّی با امام حسن عسکری علیه السلام ثابت نیست. 174
- اشکال دوم. سند حدیث غریب و غیرمعروف است 177
- اشاره 178
- اشکال سوم. سند حدیث ضعیف است 178
- تحقیق در رجال حدیث 178
- 2. احمد بن عیسی وشّا 179
- 1. محمّد بن علی بن محمّد بن حاتم نوفلی معروف به کرمانی. 179
- 3. احمد بن طاهر قمّی 180
- 4. محمد بن بحر بن سهل شیبانی 180
- 1. عبدالباقی بن یزداد بن عبدالله بزّاز 182
- 2. عبدالله بن محمّد ثعالبی 183
- 3. احمد بن محمّد بن یحیی عطّار 183
- اشکال چهارم. اگر این روایت، صحیح است چرا شیخ صدوق خود، آن را در کتاب من لایحضره الفقیه نقل نکرده است؟ 184
- اشکال پنجم. اگر این روایت، صحیح است چرا شیخ طوسی آن را در کتاب الغیبه نیاورده است؟ 185
- اشکال ششم. تشکیک طوسی در نقل روایت سعد از امام حسن علیه السلام 185
- اشاره 187
- فصل هشتم: کاوشی در خبر سعد بن عبدالله اشعری قمی (2) 187
- اشاره 188
- اشاره 188
- نقد و بررسی دلالی 188
- اشکال نخست 188
- بررسی روایی تفسیر «کهیعص» 191
- 2. تفسیر دُرّالمنثور سیوطی 191
- 1. تفسیر ثعلبی 191
- 4. تفسیر برهان 192
- 3. تفسیر مجمع البیان طبرسی 192
- 5. تفسیر قمّی 194
- اشکال دوم. تفسیر فاحشه مبینه 195
- اشاره 195
- 6. تفسیر نورالثَقَلین 195
- روایات 196
- سخنان فقها 197
- اشکال سوم. تفسیر سحق 198
- اشکال چهارم. «فاخلَع نَعلیک» 199
- اشکال پنجم. تفاوت دو محبت 201
- اشکال ششم. بازی با مقام امامت سازگاری ندارد 202
- اشکال هفتم. انار طلایی مناسب دنیاپرستان است 207
- اشکال هشتم. اطلاع یهود از اهداف پیامبر صلی الله علیه و آله و سلم 209
- اشاره 212
- فصل نهم: درنگی در روایات قتل های آغازین 212
- اندیشه تفریط گرایی در کشتارِ هنگام ظهور 214
- اندیشه افراط گرایی در کشتار به هنگام ظهور 217
- رفتار امام علیه السلام با دشمنان 221
- تربیت سپاهیان و تدارک مقدّمات جنگ 222
- اشاره 222
- تجهیزات جنگی و وسایل دفاعی 223
- قاطعیّت امام در رویارویی با دشمنان 223
- اشاره 223
- اشاره 225
- جنگ و کشتار 225
- مدّت جنگ ها 227
- اشاره 228
- قاطعیّت امام، در برخورد با اشخاص و گروه های مختلف 228
- 1. قوم عرب 230
- اشاره 230
- الف. اهل مکّه و دشمنی با اهل بیت علیهم السلام 231
- ب. برنامه نو و ناسازگاری عرب 232
- ج. آغاز قیام و نخستین پایگاه دشمن 233
- د. اهل مکّه و جانشین امام 235
- ه_. اهل مدینه و جانشین امام 235
- و. آمار کشته شدگان قریش و سابقه آنان 236
- 2. مردم عراق 238
- 3. اهل کتاب 240
- اشاره 241
- 4. فرقه های انحرافی 241
- الف. زیدیّه 241
- ب. بَتْرِیّه 242
- ج. خوارج 243
- د. مُرجئه 243
- 5. ناصبی ها 244
- ه. مقدّس نماها 244
- 6. منافقان 245
- قاطعیّت امام در برخورد با خودی ها 246
- اشاره 249
- فصل دهم:سفارت و نیابت خاصه 249
- نخستین محور 250
- اشاره 250
- سوّمین محور (فقه الحدیث) 250
- دوّمین محور (شهرت روایی) 250
- اشاره 251
- محور نخست 251
- بررسی سندی پیام شریف 253
- محور دوم: شهرت روایی 255
- توجیه نخست 257
- محور سوم: فقه الحدیث و توجیهات ششگانه نوری 257
- اشاره 257
- توجیه دوّم 258
- توجیه سوم 258
- توجیه چهارم 260
- توجیه پنجم 260
- توجیه ششم 266
- خلاصه بحث 270
- فصل یازدهم: بررسی سرگذشت ابن مهزیار 272
- اشاره 272
- محور نخست: بیان اصل سرگذشت 273
- اشاره 273
- نقل اول 274
- نقل دوم 279
- نقل سوم 282
- نقل چهارم 286
- محور دوم: راوی این سرگذشت کیست؟ 289
- محور سوم: بررسی متن و محتوی 292
- نتیجه 299
- فصل دوازدهم: پایگاه زمینه سازان ظهور و تاریخ تأسیس آن 300
- اشاره 300
- پیدایش قم 301
- علّت نامگذاری قم 304
- اشاره 304
- دیدگاه مورد قبول 310
- منابع روایی 310
- اشاره 310
- 1. کتاب تاریخ قم 311
- آشنایی با مولّف آن 311
- آشنایی با کتاب تاریخ قم 312
- دیدگاه علما در مورد کتاب تاریخ قم 314
- اشاره 315
- 2. کتاب البلدان تألیف ابن الفقیه 315
- دسته بندی روایات 316
- بیان چهار نکته پیش از بررسی روایات 316
- بررسی متن و سند 319
- تهاجم، یورش و ناامنی قم در آخرالزمان 332
- اشاره 332
- روایت اول: خروج سیّد حسنی 332
- اشکالات روایت حسنی 333
- سه شاهد روایی در مدح سیّد حسنی 334
- گرفتاری قم در صورت خیانت … 337
- گرفتاری جوانان قم … 337
یکی از مباحثی که پس از غیبت صغری و آغاز غیبت کبری دانستن آن بسیار ضروری و لازم است، بحث نیابت خاصه است که حضرت ولی عصر علیه السلام تا زمان ظهور، نایب خاصی نخواهد داشت و طبیعی است که از بسیاری ادعاهای رؤیت و مشاهدات و دعوی سفارت و نیابت خاصه بدین وسیله جلوگیری می شود و در این راستا، باید پیام های صادره ای که هر گونه رؤیت را نفی می کند، بررسی سندی و دلالی شود.
در بحث حدیث شناسی با مطرح ساختن یک موضوع، درباره آن، در چند محور به بحث و بررسی می پردازیم:
نخستین محور
در این محور روایاتِ مُثبت و نافی نقل می شود و سپس به بررسی سندی آن روایات می پردازیم _ البته در صورت نیاز، منبع آن روایات را مورد بررسی قرار خواهیم داد. در سندِ روایت اگر یک راوی دارای مشکل باشد، برای ما کافی است و روایت، گاهی به همین سبب، از درجه اعتبار ساقط خواهد شد. مگر اطمینان به صدور آن داشته باشیم.
دوّمین محور (شهرت روایی)
مطلب دیگری که در اعتبار روایت، اثر دارد، توجه به این نکته است که آیا حدیث را دیگران نقل کرده اند یا خیر؟ (به اصطلاح، شهرت روایتی دارد یا خیر؟) نقل دیگران تا زمان فعلی، هر چه بیشتر باشد، دلیل اعتبار بخشیدن آنها به روایت و عدم نقل، دلیل روگردانی آنها از روایت است.
سوّمین محور (فقه الحدیث)
اشاره
در این مرحله به معنا و فقه الحدیث می پردازیم و سخنان بزرگانی مانند شیخ