تا ظهور: پژوهشی جامع پیرامون آموزه و مباحث مهدویت صفحه 303

در مقابل دیدگاه دوم، برخی شواهد و اسناد تاریخی دلالت بر پیدایش قم، پیش از اسلام دارد که عبارتند از:

1. با توجه به منابع تاریخی به این نتیجه می رسیم که مقارن ظهور اسلام و در دوره ساسانیان، شهری بنام قم وجود داشته که بعدها مسلمانان، آن را فتح کردند.

2. یعقوبی _ مورّخ معروف قرن سوم هجری _ قم را از جمله شهرهای عصر ساسانی نام برده است(1).

3. در دو بیت زیر(2) نام قم در زمره شهرهای عصر پیشدادیان و کیانیان آمده است:

بفرمود عهد قم و اصفهان

نهاد بزرگان و جای مَهان

نوشتن ز مشک و ز عنبر دبیر

یکی نامه از پادشاه بر حریر

4. یکی از روستاهای قم به نام مزدکان، آتشکده آذر گُشَسْب قرار داشته است.(3)

5. در جنگ قادسیه، سپاهی به استعداد بیست و پنج هزار سواره و پیاده از شهرهای قم و کاشان به فرماندهی شیرزاد _ حاکم این دو شهر _ به کمک سپاه ایران آمده بود. در جنگ نهاوند نیز سپاهی به تعداد بیست هزار سوار از قم و کاشان شرکت داشت و پس از شکست سپاه ایران، فرمانروای قم در اصفهان، نزد یزدگرد

1- تاریخ یعقوبی، ج 1، ص 142.
2- شاهنامه فردوسی، ج 4، ص 128.
3- تاریخ قم، ص 89.