- پیشگفتار 4
- فهرست مطالب 6
- مقدمه 11
- نجات 12
- دلیل عقلی بر نجات 18
- ادیان 21
- اشاره 30
- بخش اول: ادیان ابراهیمی 30
- فصل اول: یهود، ماشیح 32
- اشاره 32
- مفهوم موعود یهود یا ماشیح 33
- زمینه پیدایش طرح ماشیح در یهود 34
- سیر تحول مفهوم ماشیح قومی نگر به یک اندیشه فراقومی یا فراملی 36
- پیامد موعود باوری در یهود 41
- ویژگی های ماشیح 42
- کارکردهای اندیشه ماشیح در یهود 43
- 1. تشکیل حکومت و استقلال سیاسی 43
- 2. داوری نهایی بین همه اقوام و سهل گیری بر بنی اسرائیل 43
- 3. نابودی امت های مشرک 44
- 4. اعطای قدرت جهانی به بنی اسرائیل 45
- 5. زنده کردن مردگان 45
- محاسبات ظهور ماشیح و دیدگاه های موجود 46
- گونه شناسی یهود درباره ماشیح 48
- موعود در نگاه منابع یهود 49
- مدعیان دروغین ماشیح یهود 50
- نفی و نهی از محاسبه زمان ظهور ماشیح 50
- وضعیت جهان در عصر ظهور ماشیح 52
- عقیده به ماشیح در میان یهودیان معاصر 56
- اشاره 64
- فصل دوم: مسیحیت و رجعت مجدد مسیح 64
- مفاهیم و کلیات 65
- مصداق این موعود 68
- اشاره 69
- مسیحا در عهد جدید 69
- چهره اول موعود: موعود یهودی مسیحی 70
- اشاره 70
- پیش فرض های نجات بخشی در موعود چهره اول (یهودی _ مسیحی) 74
- گونه شناسی موعود 77
- چهره دوم موعود: موعود مسیحی 78
- اشاره 78
- ویژگی های موعود مسیحی 79
- اهداف و ثمرات بازگشت مسیح 81
- 1. پذیرش ایمان داران 81
- 3. نجات بنی اسرائیل 82
- 2. بازگشت دوباره عیسی مسیح علیه السلام برای دادرسی و دادن پاداش 82
- 5. آزاد ساختن و برکت دادن 83
- 4. داوری در میان همه امت ها 83
- 6. برقراری ملکوت 83
- 1. فراگیر شدن ایمان انجیلی 84
- پیش گویی هایی مورد ظهور مجدّد مسیح (رجعت) 84
- اشاره 84
- 3. ارتداد اول 85
- اما حوادث بعد از ظهور مسیح یا علائم ظهور 85
- 2. باور عمومی ادیان به ماشیح بودن مسیح علیه السلام 85
- هزاره گرایی در مسیحیت 87
- زمان بازگشت موعود مسیحی 88
- تفاوت های موجود بین موعود مسیح و موعود یهودی _ مسیحی 88
- فصل سوم: اسلام و امام مهدی عجل الله تعالی فرجه الشریف 92
- اشاره 92
- 1. جامعیت دین 93
- مقدمه 93
- اشاره 97
- 2. کمال دین 97
- فرق بین تمام و کمال 97
- 3. خاتمیت دین 99
- 4. جاودانگی دین اسلام 100
- کاربرد نخستین واژه مهدی 106
- نسب حضرت مهدی عجل الله تعالی فرجه الشریف 108
- اشاره 122
- اوصاف و ویژگی های فردی امام مهدی عجل الله تعالی فرجه الشریف 122
- اوصاف و ویژگی های کلی موعود اسلام در نگاه عامه و خاصه 123
- اشاره 131
- الف) قرآن و نجات 131
- جایگاه نجات در اسلام 131
- ب) روایات و نجات 152
- جهان در آستانه ظهور امام مهدی عجل الله تعالی فرجه الشریف 163
- اشاره 163
- الف) وضعیت اجتماعی عصر ظهور 163
- ب) علایم ظهور 165
- 1) صیحه یا ندای آسمانی 166
- اشاره 166
- علایم ظهور 166
- 2) خروج سفیانی 166
- 3) خسف بیداء 168
- 5) شهادت نفس زکیه 169
- 4) قیام یمانی 169
- 6) قیام سید حسنی 171
- امام مهدی عجل الله تعالی فرجه الشریف در منابع اسلامی 172
- الف) قرآن 172
- ب) روایات 173
- اشاره 179
- بخش دوم: ادیان غیر ابراهیمی 179
- فصل اول: زرتشت، سوشیانت 182
- اشاره 182
- مقدمه 183
- واژه سوشیانت 185
- ادوار تاریخی در نگاه مزدیسنان یا زرتشتیان 188
- موعود سه گانه زرتشت 192
- اوضاع جهان پیش از ظهور 194
- جهان در آستانه آمدن هوشیدر 197
- جهان در آستانه آمدن هوشید ر ماه 199
- جهان در آستانه ظهور سوشیانت 201
- ویژگی های موعود زرتشتی 205
- 1. نابودی اهریمن و بازگشت به جهان پاک و عاری از ظلم و ستم 207
- 2. گسترش دین و اخلاق 207
- 3. تشکیل حکومت جهانی 207
- اشاره 207
- فرجام جهان در اندیشه زرتشتی 207
- منابع و متون زرتشتی 208
- 4. اجتناب ناپذیر بودن جنگ 208
- 5. فراوانی نعمت و آسایش 208
- تفاوت موعود و منجی خواهی میان زرتشتیان و مسلمانان 214
- اشاره 216
- فصل دوم: هندو، کلکی _ کلکین 216
- مقدمه 217
- واژه کلکی یا کلکین (Kalki _ Kalkin) 218
- ادوار جهانی هندو 219
- ویژگی کلکی یا کلکین 224
- 1. وضعیت عمومی بشر قبل ظهور کلکی 226
- ویژگی های عصر ظهور 226
- 2. عصر ظهور در دوره چهارم است: 227
- اشاره 227
- بشارات ظهور منجی در منابع هندوان 228
- فصل سوم: بودا، میتریه 232
- اشاره 232
- مقدمه 233
- واژه میتریه و مفهوم آن 235
- ادوار تاریخی در نگاه بوداییان 238
- ویژگی های میتریه 240
- جهان در عصر ظهور میتریه 241
- الف) جهان قبل از ظهور 241
- ب) جهان بعد از ظهور 243
- میتریه در منابع و متون بودایی 244
- اشاره 246
- فصل چهارم: موعودهای ادیان دیگر 246
- نتیجه 254
- منابع و ماخذ 257
اما آن چه بیشتر در روایات آمده، همان معنای نخست است. امام باقر علیه السلام در این باره فرمود: «به درستی که مهدی نامیده شده، به جهت این که به امر مخفی هدایت می شود. او تورات و سایر کتاب های الهی را از غاری در انطاکیه بیرون خواهد آورد.»(1)
از امام صاق علیه السلام نیز وقتی پرسیده می شود: چرا مهدی نامیده شده است؟ فرمود: «لانّه یُهدی الی کل امر خفی»؛ یعنی به جهت این که به تمامی امور پنهان هدایت می شود.(2)
نکته جالب این که لقب مهدی، بیشتر درباره آن حضرت، بعد از ظهور و قیام و لقب قائم، بیشتر درباره آن حضرت، قبل از ظهور و قیام استفاده می شود.
امام صادق علیه السلام درباره برخی از مطالب مربوط به آن حضرت پس از ظهور فرمود: «ثمّ یامر منادیاً فینادی: هذا المهدی»(3)؛ به منادی دستور داده خواهد شد، پس ندا در می دهد که این مهدی است. به نظر می رسد این روایت تناسبی ندارد.
لقب مهدی اگر چه اختصاص به آخرین امام ندارد و بقیه ائمه علیهم السلام نیز مهدی هستند، ولی تنها از آخرین پیشوا به عنوان مهدی یاد شده است. این لقب از همان ابتدای شکل گیری بحث مهدویت بر زبان معصومین علیهم السلام رایج بوده است. در روایات فراوانی از پیامبر اکرم صلی الله علیه و آله و سلم
1- طوسی، محمدبن الحسن، کتاب الغیبه، ص 237، ح 26؛ علل الشرایع، ج1، ص 161، ح3.
2- طوسی، محمد بن الحسن، کتاب الغیبه، ص 471.
3- طوسی، محمد بن الحسن، کتاب الغیبه، ص 313، ح5.