منجی در ادیان صفحه 241

موعود بودایی، نجات بخشی فردی است و اهداف اجتماعی، لااقل بالاصاله، را مورد توجه ندارد. از این رو شاید بتوان نجات بخشی موعود بودایی را از نوع «صرفاً معنوی» تلقی کرد. او موعودی شخصی و دارای خصایص «بشری _ الوهی» است. شاید بتوان رسالت او را «جهان شمول» دانست. زیرا شاهدی برعنایت ویژه او به قوم و ملت خاصی نمی بینیم. نگاه بوداییان به موعود «رو به آینده» است، اما بازآفرینی و رواج آموزه های گذشته را نیز از نظر دور نمی دارد. تحقق اندیشه موعود در آیین بودا، فقط در پایان عالم نیست. از این رو از زمره موعودهای «صرفاً پایانی» به کنار می رود و می توان گفت آن را از مصادیق «هزاره گویی» (به معنای عامش) به حساب آورد. و بالاخره این که: به سختی می توان «کارکرد کیهانی» خاصی را برای موعود بودایی به رسمیت شناخت؛ هر چند نفی این کارکرد از میتریه، به مثابه آخرین راهنمای تاریخ یک دین شرقی (غیر ابراهیمی) نیز چندان آسان نیست.(1)

جهان در عصر ظهور میتریه

الف) جهان قبل از ظهور

در مهاونسه (Mahavamsa) که از متون «تهره واده» است و به تاریخ سری لانکا می پردازد، آمده است که:

«میتریه پیش از نزول به زمین در آسمان توشیته اقامت