ارتباط و ملاقات صفحه 67

وی هم چنین متذکر می شود که در بعضی از نسخه ها نظیر نسخه الغیبه طوسی در مورد ضبط نام حسن بن احمد از ناحیه نسخه نویسان، تصحیف رخ داده است.(1)

بنابراین، توقیع از نظر سند مشکلی ندارد. آن چه در مورد توقیع مطرح است و جای بحث و بررسی دارد، دلالت آن است که در این جا به آن خواهیم پرداخت.

3. دلالت توقیع

چنان که اشاره کردیم، از نظر پیروان دیدگاه دوم، توقیع قوی ترین دلیل بر اثبات نظریه انکار به شمار می آید که دلالت روشنی بر مدعای آنان دارد.

نویسنده رساله تحقیق لطیف در مورد دلالت بخش های توقیع، جمله «و لاتوص إلی أحد» را برای سد باب وصایت و نیابت صادر شده می داند و آن را پذیرفته و مقبول همه برمی شمرد. او درمورد جمله «فلاظهور إلّا بعد إذن الله ...» اعتقاد دارد که این بخش توقیع، برای سد باب رؤیت و مشاهده است. بر اساس نظر وی، در غیبت صغرا، امکان رؤیت و ملاقات برای بعضی افراد خاص وجود داشت، ولی در غیبت کبرا چنین استثنایی نیست و کسی امکان دیدار