ارتباط و ملاقات صفحه 68

با حضرت را ندارد.(1)

نویسنده مقاله «ارتباط با امام زمان» نیز دلالت توقیع را بر نفی دیدار با حضرت حجت، صریح و تام می داند.(2) وی ادعا می کند که ترکیب «لا»ی نفی جنس و استثنا در جمله «فلاظهور إلّا بعد...» به معنای نفی مطلق ظهور است. به عقیده وی، «ظهور» به معنای بروز بعد از خفاست و با کلمه «مشاهده» به یک معنا بوده، و نفی مطلق ظهور در این جا، نفی مطلق مشاهده نیز به شمار می رود. به همین دلیل، ایشان قسمت های بعدی توقیع «سیأتی شیعتی من یدی المشاهده، ألا فمن ادَّعی المشاهده ...» را بر تأکید جمله «فلاظهور» حمل می کند.

ایشان با چنین برداشتی از توقیع، هر نوع ادعای مشاهده را چه همراه با نیابت و چه بدون آن، و چه مدعی صادق باشد یا کاذب، به انکار و تکذیب محکوم می داند و نتیجه می گیرد که استناد به توقیع بر عدم امکان ارتباط، کامل و صحیح است.(3)

گرچه هر دو، در اصل هدف و نحوه استدلال اشتراک نظر دارند، ولی از نظر نوع مخالفت وشدت

1- ص 3 و 4.
2- مجله حوزه، ش70 و 71، ص77.
3- مجله حوزه، ش70 و 71، ص77 _ 78.