- پیشگفتار 1
- معنای ارتباط و ملاقات و انواع آن 4
- فرضیه های بحث 8
- اشاره 8
- اشاره 17
- دیدگاه نخست: امکان ملاقات 17
- الف) روایات 18
- اشاره 26
- ب) تشرفات 26
- 2. اعتراف تشرف یافتگان 28
- 3. تأیید علمای شیعه 30
- 4. نقل اعمال و ادعیه از سوی امام زمان عجل الله تعالی فرجه الشریف 31
- دیدگاه دوم: عدم امکان ملاقات 43
- دلایل عدم امکان ملاقات 49
- اشاره 49
- الف) روایات غیرتوقیع 50
- اشاره 58
- 2. سند توقیع 60
- 3. دلالت توقیع 67
- 4. متن شناسی توقیع 73
- 5. تعارض توقیع با نقل تشرفات 90
إحصائها.»(1)
بدیهی است که تبانی بر کذب در این حکایات، ناممکن و نامعقول بوده و کثرت اخبار و نیز وثاقت راویان آن، موجب اطمینان به وقوع این تشرفات و حکایات معتبر می گردد. در نتیجه، این امر استنباط دیدگاه دوم از توقیع را به شدت زیر سؤال برده و بی اعتبار می کند؛ زیرا پذیرش تشرفات در تعارض با دیدگاه آنان بوده و به معنای نفی و تخطئه برداشت ایشان از توقیع است.
بنابراین، طرفداران دیدگاه دوم، برای برون رفت از این بن بست و تعارضی که با آن مواجهند، هیچ راهی جز تعدیل دیدگاه و استنباط خود از این توقیع و پذیرش توجیه دلالی آن ندارند؛ زیرا در مقام جست وجوی راه حل تعارض و جمع میان توقیع و نقل های صادق _ به مقتضای قاعده تعادل و تراجیح مبنی بر ضرورت موازنه و سبک و سنگین کردن دو طرف _ چاره ای جز توجیه مفهومی و دلالی توقیع ندارند؛ زیرا توقیع بر فرض درستی سند، ارزش خبر واحد را دارد و مفید ظن است و در مقام تعارض، چنین خبر واحد ظن آوری نمی تواند با اخبار متواتر و یقین آور مقابله کند.(2)
1- منتخب الأثر، ص 520.
2- در این زمینه آیت الله صافی نیز معتقد است: «آن همه حکایات و وقایع مشهور و متواتر را نمی توان با این توقیع، خدشه دار نمود و برحسب سند نیز ترجیح با این حکایات است.» ( امامت و مهدویت، ج 3، «پاسخ به ده پرسش»، ص65)