پژوهه مهدوی صفحه 185

اسماعیل در میان برادرانش از همه بزرگتر بود ، پدرش به او محبت فراوان داشت و به شدت به او مهر می ورزید ، از این رهگذر گروهی از شیعیان تصور می کردند که بعد از امام صادق علیه السلام او جانشین پدر و قائم به امر امامت می باشد ، زیرا او بزرگترین فرزندان و مورد عنایت و محبت پدرش بود .

اسماعیل در عهد پدر در « عُریض » در گذشت(1) و بر دوش مردم به مدینه ، به محضر پدرش تشییع شده ، در بقیع خاکسپاری شد .(2)

در حدیث آمده است که امام صادق علیه السلام برای درگذشت اسماعیل به شدت محزون شد ، بدون کفش و عبا پیشاپیش تابوت حرکت می کرد ، چندین بار پیش از دفن امر فرمود تابوت را بر زمین نهاده ، صورتش را باز کرده ، به صورتش می نگریست ، درگذشت او را برای همگان تثبیت می کرد ، تا کسانی که تصور می کردند که او جانشین امام صادق علیه السلام می باشد ، از مرگ او آگاه شده ، از اشتباه خود برگردند .

پس از درگذشت اسماعیل بسیاری از کسانی که در حق او دچار اشتباه شده بودند از اشتباه خود برگشتند ، ولی تعداد اندکی بر خیال باطل خود باقی مانده به زنده بودن وی معتقد شدند ، این گروه از خواص امام صادق علیه السلام و از راویان احادیث آن حضرت نبودند ، بلکه بیگانه و از مناطق دوردست بودند .

پس از شهادت امام صادق علیه السلام گروهی از آنها به امامت حضرت موسی بن جعفر علیه السلام معتقد شدند و برخی به دو گروه منقسم شدند :

1 . گروهی از اعتقاد به زنده بودن اسماعیل برگشتند و به امامت پسرش محمد بن اسماعیل معتقد شدند ، زیرا آنان گمان می کردند که اسماعیل امام است ، حالا که او در گذشته فرزندش به مقام امامت از برادر شایسته تر است .