پژوهه مهدوی صفحه 230

عده ای گویند به واسط گریخت و در آنجا درگذشت ، عده ای دیگر معتقدند که در عهد معتصم و واثق مختلفی شد ، در عهد متوکل دستگیر و زندانی شد و در زندان درگذشت .(1)

مسعودی گوید : در مورد محمد بن قاسم اختلاف هست ، برخی گویند : به زهر کشته شد ، برخی گویند : گروهی از پیروانش از خراسان آمده او را نجات دادند ، جمع کثیری به امامت او از زیدیه معتقد شدند و الآن که سال 332 هجری می باشد گروه کثیری از زیدیه معتقد هستند که محمد بن قاسم نمرده ، زنده است ، تا روزی که خارج شده ، جهان را پر از عدل و داد کند و او مهدی این امت می باشد .(2)

سپس اضافه می کند که پیروان او در اطراف کوفه ، دیلم ، طبرستان و بسیاری از نواحی خراسان موجود می باشند .(3)

3 . گروه دیگری از جارودیه در انتظار ابوالحسن یحیی بن عمر بن یحیی بن حسین بن زید بن علی می باشند .

یحیی بن عمر به سال 250 ه . در عهد مستعین در کوفه خروج کرد ، گروهی از زیدیه با او بیعت کردند ، پس از یک درگیری نافرجام کشته شد ، سرش به نزد مستعین برده شد ، لحظه ای در سامرا به دار زده شد ، سپس به بغداد ارسال گردید ، چکامه های فراوان در سوگ او سروده شد .(4)

گروهی از جارودیه در فوت او تشکیک کرده ، در انتظار بازگشت او می باشند ، آنها می گویند : او نمرده ، زنده است ، او همان مهدی منتظر است ، او نمی میرد تا اینکه روی زمین را پر از عدل و داد نماید .(5)

4 . گروه حسینیه ، پیروان حسین بن قاسم بن علی بن عبداللّه ، متولد 378 ه . و متوفّای 404 ه . معتقد هستند که او زنده است ، نمرده ، نمی میرد تا زمین را پر از عدل

1- 1 . ابوالفرج ، مقاتل الطالبیین ، ص 452 .
2- 2 . مسعودی ، مروج الذهب ، ج 2 ، ص 348 .
3- 3 . همان ، ص 349 .
4- 4 . طبری ، تاریخ الامم و الملوک ، ج 8 ، ص 229 _ 234 ؛ مسعودی ، مروج الذهب ، ج 2 ، ص 409 _ 413 ؛ ابن اثیر ، الکامل فی التاریخ ، ج 7 ، ص 126 _ 130 .
5- 5 . دکتر فؤاد ، الفرق الاسلامیه ، ج 2 ، ص 293 .