پژوهه مهدوی صفحه 247

تنها کتاب حدیثی بر جای مانده از قرن اول هجری ، کتاب ارزشمند سلیم بن قیس هلالی متوفّای حدود 90 ه . می باشد .

سلیم بن قیس در حدود چهار سال پیش از هجرت رسول اکرم صلی الله علیه و آله دیده به جهان گشوده است .(1)

از بررسی دقیق روایات سلیم استفاده می شود که او در عصر رسول اکرم صلی الله علیه و آله و خلیفه اول در مدینه نبوده است .

نخستین سرنخی که از اقامت او در مدینه در دست داریم به عهد خلیفه دوم مربوط می شود .

هنگامی که امیرمؤمنان علیه السلام به کوفه مهاجرت نمود و روز 12 رجب 36 ه . وارد کوفه شده ، آنجا را به عنوان پایتخت دولت علوی برگزید ،(2) سلیم نیز در کوفه رحل اقامت افکنده ، ملازم محضر مولا شده ، حوادث را به دقت دنبال کرده ، خطبه ها و نامه های امیرمؤمنان علیه السلام را بدون واسطه در کتاب خود روایت کرده است.(3)

وی رخدادهای صدراسلام را از افراد مورد اعتماد و استناد استماع کرده(4) سپس آنها را به عرض امیرمؤمنان علیه السلام رسانده ، پس از آنکه آن حضرت بر آنها صحه گذاشته ، در کتاب خود ثبت نموده است .

کلینی در کافی ، شیخ صدوق در فقیه ، شیخ طوسی در تهذیب و دیگر محدثان در آثار حدیثی خود بر کتاب سلیم اعتماد کرده ، احادیث آن را نقل کرده اند .(5)

1- 1 . در جنگ صفین سلیم بن قیس حضور فعال داشت . هنگامی که ابان بن ابی عیاش از او می پرسد : در جنگ صفین شما چند ساله بودید ؟ او در پاسخ می گوید : من در آن هنگام چهل ساله بودم . ( کتاب سلیم ، ص 176 ) . با توجه به آغاز جنگ صفین در روز پنجم شوال 36 ه . ( نصر بن مزاحم ، وقعه صفین ، ص 131 ) روشن می شود که تولد سلیم حدودا چهار سال قبل از هجرت بوده است .
2- 2 . نصر بن مزاحم ، وقعه صفین ، ص 3 .
3- 3 . کتاب سلیم ، ص 111 ، 115 ، 119 ، 124 ، 145 ، 153 ، 173 ، 177 ، 179 ، 197 .
4- 4 . کسانی که سلیم در کتاب خود روایت کرده عبارتند از : امیرمؤمنان ، امام حسن مجتبی ، امام حسین ، سلمان ، ابوذر ، مقداد ، عمار ، حذیفه ، محمد بن ابی بکر ، عبداللّه بن عباس ، عبداللّه بن جعفر ، براء بن عازب ، ابوسعید خدری و عبدالرحمن بن غنم .
5- 5 . بنگرید به : کلینی ، الکافی ، ج 1 ، ص 297 ؛ شیخ طوسی ، تهذیب الأحکام ، ج 9 ، ص 176 ، ح 714 ؛ شیخ صدوق ، الفقیه ، ج 4 ، ص 139 ، ح 484 ؛ نعمانی ، الغیبه ، ص 68 _ 84 .