پژوهه مهدوی صفحه 248

جایگاه سلیم

سلیم بن قیس در محضر امیرمؤمنان علیه السلام بسیار مقرّب و به تصریح شیخ مفید در زمره شرطه الخمیس آن حضرت قرار داشت .(1)

سلیم به قدری در نزد اهل بیت تقرّب داشت که در مجلسی که امیرمؤمنان علیه السلام به امام حسن مجتبی علیه السلام وصیت می فرمود ، به او افتخار حضور ارزانی شده بود .(2)

به همین دلیل او مورد ایذاء دشمنان اهل بیت قرار داشت و هنگامی که حجاج بن یوسف در صدد قتل وی برآمد ، از کوفه فرار کرد ، به نواحی فارس رفت و در « نوبندجان »(3) به ابان بن ابی عیاش پناه برد .(4) و هنگامی که اجلش فرا رسید کتابش را به او سپرد و ابان تنها راوی کتاب او می باشد ،(5) ولی مرحوم نجاشی طریق دیگری برای نقل کتاب سلیم دارد که آن را در ضمن شرح حال سلیم آورده است .(6)

ابن ندیم در بخش آغازین فقهای شیعه از کتاب سلیم نام برده و آن را نخستین کتابی معرفی کرده که در جهان تشیع پدید آمده است .(7) ولی بی گمان کتاب ابورافع بر آن مقدم است ، جز اینکه نسخه ای از آن به دست ما نرسیده است .(8) و مقدم بر آن کتاب امیرمؤمنان علیه السلام می باشد .(9)

1- 1 . شرطه الخمیس به سران ارتش و پیشگامان لشکر مولای متقیان علیه السلام گفته می شد . امیرمؤمنان با آنها شرط کرده بود که اگر آنها به وظیفه شرطه الخمیس عمل کنند ، حضرت نیز بهشت را برای آنها تضمین می کند . ( شیخ مفید ، الاختصاص ، ص 2 _ 3 ) .
2- 2 . کلینی ، الکافی ، ج 1 ، ص 297 ؛ شیخ صدوق ، الفقیه ، ج 4 ، ص 139 ، ح 484 .
3- 3 . نوبندجان نام شهری در 26 فرسخی شیراز بود ( حموی ، معجم البلدان ، ج 5 ، ص 307 ) و اینک با عنوان « نوبندگان » یکی از بخش های پنجگانه شهرستان فسا می باشد ، که از 13 ده تشکیل یافته ، مرکز دهستان نیز به همین نام شناخته می شود . ( دکتر محمد معین ، فرهنگ فارسی ، ج 6 ، ص 2149 ) .
4- 4 . شیخ طوسی از او به عنوان « ابان بن ابی عیاش فیروز ابو اسماعیل » یاد کرده ، او را از اصحاب امام سجاد ، î امام باقر و امام صادق بر شمرده است . ( شیخ طوسی ، الرجال ، ص 83 ، 106 ، 152 ) . برای شرح حال ، مصادر ترجمه و مقدار اعتبارش بنگرید به . مامقانی ، تنقیح المقال ، ج 3 ، ص 64 _ 71 .
5- 5 . علامه حلّی ، الرجال ، ص 83 .
6- 6 . نجاشی ، الرجال ، ص 8 .
7- 7 . ابن ندیم ، الفهرست ، ص 275 .
8- 8 . ابن شهرآشوب ، معالم العلماء ، ص 2 .
9- 9 . ابطحی ، تهذیب المقال ، ج 1 ، ص 158 .