پژوهه مهدوی صفحه 54

سپس در مورد ریشه دوم توضیح می دهد :

« اَلْهَدِیَّهُ » مَا اُهْدِیَتْ مِنْ لَطَفٍ اِلی ذِی مَوَدَّهٍ ؛ یعنی : « هدیّه » چیزی است که به عنوان پیشکش به دوستی اهدا می شود .

به عروس « هَدِیّ » گفته می شود ، زیرا به داماد اهدا می گردد .

به قربانی « هَدْی » گفته می شود ، زیرا به حرم مکه بیت الحرام تقدیم می گردد .(1)

خلیل پیشتاز اهل لغت سخنانی در همان مقوله آورده ، می افزاید :

« هادی » از هر چیزی اولِ آن است ، جوانه هر درختی را « هادی » گویند .

« هُدی » نقیضِ « ضلالت » است .

« هَدْی » در لغت « غَوْر » به معنای « تبیین » می باشد ، آیه شریفه : « اَفَلَمْ یَهْدِ لَهُمْ »(2) نیز به لغت آنها نازل شده است .(3)

« غَوْر » سرزمین پست را گویند ، در اینجا سرزمین « تهامه » منظور شده است .(4)

ابن اثیر گوید : « هادی » از نامهای خداوند متعال است ، زیرا خداوند بندگان را بینش عطا کرده ، راه شناخت را به آنها ارایه داده ، آنها را به آنچه برای بقا و ادامه زندگی لازم است ، رهنمون شده است .(5)

از دیگر معانی « هدی » سمت و سوی می باشد ، در حدیث آمده است :

1- 1 . همان ، ص 43 .
2- 2 . یعنی : آیا برای آنها آشکار نشده است ؟ سوره طه ( 20 ) ، آیه 128 .
3- 3 . خلیل بن احمد ، کتاب العین ، ترتیب کتاب العین ، ص 879 .
4- 4 . غَوْر ؛ دره ، جلگه و سرزمین پست را گویند ، شماری از سرزمین هایی که به غَور مشهورند ، عبارتند از : ا ) غَوْر تهامه ، از ذات عرق تا دریا ، در سرزمین حجاز . ب ) غَوْر اردن ، از دمشق تا بیت المقدس . ج ) غَوْر عماد ، محلی در دیار بنی سُلیم . د ) غَوْر مَلَح ، آب بنی عدویه . همه اینها « غَوْر » به فتح غین است ( یاقوت ، معجم البلدان ، ج 4 ، ص 216 ) ولی رشته کوهی در افغانستان هست که « غُور » نامیده می شود ، این رشته کوه در میان غزنه و هرات واقع است ( یاقوت ، همان ، ص 218 ) و امروزه « هزارستان » نامیده می شود ، ساکنان آن منطقه به « هزاره » مشهوراند ، زبان آنها فارسی و مذهبشان تشیع است . ( مُعین ، فرهنگ فارسی ، ج 6 ، ص 2276 ) .
5- 5 . ابن اثیر ، النهایه فی غریب الحدیث و الأثر ، ج 5 ، ص 253 .