پژوهه مهدوی صفحه 57

2 . مَهْدی ، اسم مکان از ریشه هَدی باشد ، یعنی هدایتگاه .

3 . منسوب به « مَهْد » به معنای گهواره باشد ، برای تشبیه آن حضرت به حضرت عیسی علیه السلام که در گهواره سخن گفت .(1)

ما در عین اینکه جولان فکری یاقوت را می ستاییم ، به پیروی از اهل لغت و بزرگان علم نحو ، آن را اسم مفعول می دانیم ، ولی معتقدیم که اینجا اسم مفعول به معنای اسم فاعل است .

در ادب عربی و آیات قرآنی مواردی داریم که اسم مفعول به معنای فاعل آمده ، مانند « مَأْتِی » در آیه شریفه :

« اِنَّ وَعْدَهُ کَانَ مَأْتِیا » ؛(2)

به راستی وعده او آمدنی است .

« مَأْتِی » دقیقا همانند « مَهْدی » اسم مفعول از ریشه « أَتَی » می باشد ، لکن بسیاری از مفسران و محدثان تصریح کرده اند که « مَأْتِی » در این آیه به معنای « آت » می باشد ، یعنی : اسم مفعول به معنای اسم فاعل آمده است .(3)

آمدن اسم مفعول به معنای اسم فاعل در ادب عربی سابقه دارد ، به عنوان یک مثال : اعشی در قول شاعر :

« وَ سَاعَیْتُ مَعْصّیا اِلیهَا وُشَاتَهَا » .

گفته که « مَعْصّیا » به معنای « عَاصِیا » می باشد .(4)

یکی از شواهدی که می توان برای گلواژه مهدی آورد و ادعا کرد که « مهدی »

1- 1 . یاقوت ، معجم البلدان ، ج 5 ، ص 229 .
2- 2 . سوره مریم ( 19 ) ، آیه 61 .
3- 3 . طبرسی ، مجمع البیان ، ج 6 ، ص 804 ؛ قرطبی ، الجامع لأحکام القرآن ، ج 11 ، ص 126 ؛ علامه مجلسی ، بحارالانوار ، ج 6 ، ص 282 و ج 8 ، ص 90 .
4- 4 . ثعلبی ، الکشف و البیان ، ج 6 ، ص 222 .