پژوهه مهدوی صفحه 59

ذوق سلیم ایجاب می کند که اگر « مهدی » به معنای « ره یافته » و « هادی » به معنای « راهبر » باشد ، در تمام مواردی که این دو واژه در کنار یکدیگر به کار می روند « مهدی » مقدّم بر « هادی » باشد ، در حالی که در سخنان فصیح ترین انسانِ روی زمین حضرت خاتم پیامبران صلی الله علیه و آله ، و در بیانات امرای کلام ، حضرات معصومین علیهم السلام همه جا « هادیا » مقدّم بر « مهدیا » آمده ، که ده نمونه آن تقدیم گردید .

فرق هادی و مهدی

اگر « مهدی » اسم مفعول و به معنای اسم فاعل باشد ، این سؤال پیش می آید که آیا در میان « هادی » و « مهدی » فرقی هست یا هر دو مترادف می باشند ؟

با توجّه به وسعت ادبیات عرب ، و اصرار بسیاری از ادیبان بر اینکه هیچ واژه ای در زبان عربی مترادف نیستند ، بلکه فرقه ایی دارند ، اگر چه در مواردی بر ما پوشیده باشد ، ما تصور می کنیم :

1 . واژه « مهدیّ » رساتر و بالاتر از واژه « هادی » است ، زیرا : « کثره المبانی تدلّ علی کثره المعانی » .(1)

2 . علمای لغت در معنای « مهدی » گفته اند : « اَلَّذِی قَدْ هَدَاهُ اللهُ اِلی الْحَقِّ ؛ مهدی به کسی گویند که خداوند او را به راستی به حق رهمنون شده باشد »(2) در حالی که « هادی » به مطلق راهبر گفته می شود .

3 . هنگامی که « مهدی » را به معنای فاعل می گیریم ، به جای تعریف فوق می توانیم بگوییم : المهدی ، الّذی قد جعله اللّه هادیا ؛ مهدی کسی است که خداوند او را به عنوان راهبر قرار داده است . و این معنی را از آیات شریفه :

« وَ جَعَلْنَاهُمْ اَئِمَّهً یَهْدُونَ بِاَمْرِنَا » .