پژوهه مهدوی صفحه 61

دلیل دیگری می شود بر اینکه « مَهْدی » به معنای اسم فاعل ( هدایتگر ) می باشد ، نه اسم مفعول ( هدایت شده ) ، ولی چون می توان آن را « یُهْدی » به صیغه مجهول خواند ، از این نظر آن را به عنوان یک دلیل مستقل نیاوردیم .

نکته ظریف دیگری راغب در مفردات آورده و بر آن پا فشرده و آن اینکه :

اَلْهِدَایَهُ دَلاَلَهٌ بِلُطْفٍ ؛

هدایت ، یعنی : راهبری و راهنمایی از روی مهرورزی .(1)

سپس می فرماید : اگر معنای هدایت ، راهبری از روی مهر و محبت است ، پس چگونه قرآن کریم می فرماید : « وَ یَهْدیهِ اِلی عَذَابِ السَّعِیرِ » ؛(2) او را به سوی عذاب جهنم رهنمون می شود ؟ در پاسخ می فرماید : آن از باب تهکّم و مبالغه در ادای مقصود است ، از قبیل : « فَبَشِّرْهُمْ بِعَذابٍ اَلیم » ؛ « آنان را با عذابی جانکاه بشارت بده » .(3) یعنی : به طوری که « بشارت » به معنای مژده دادن است ، ولی در مواردی در مقام تهدید به شر به کار می رود ، « هدایت » نیز به معنای رهبری و راهبری از روی لطف و مهرورزی است ، ولی ممکن است در مواردی به دلایل خاصی در رهبری به قهر و شر نیز استعمال شده باشد .(4)

با توجه به همه مطالب یاد شده ، معنای اصطلاحی « مهدی » عبارت می شود از : « کسی که خداوند او را به راستی به حق هدایت کرده و او را به راهبری خلق برگزیده ، او نیز خلق را از روی مهر و محبت به سوی حق رهنمون می شود » .

و آنْ نامِ نامی و لقب گرامی مصلح و منجی آخر الزّمان است که در همه ادیان نوید آمدنش داده شده ، در اسلام نیز در آیات قرآن و کلمات درر بار پیامبر اکرم و ائمه اطهار علیهم السلام به روشنی و شفافی بیان شده است .(5)

1- 1 . راغب اصفهانی ، المفردات فی غریب القرآن ، ص 538 .
2- 2 . سوره حج ( 22 ) ، آیه 4 .
3- 3 . سوره آل عمران ( 3 ) ، آیه 21 .
4- 4 . راغب اصفهانی ، همان .
5- 5 . ابن اثیر ، النهایه فی غریب الحدیث و الأثر ، ج 5 ، ص 254 ؛ طریحی ، مجمع البحرین ، ج 1 ، ص 475 .