تأملی در نشانه های حتمی ظهور صفحه 152

قدرت برسد، گرچه به ظاهر بعید است، اما نمی توان به صرف استبعاد، آن را نفی کرد. البته ملاصالح مازندرانی احتمال می دهد این روایت به جنگ میان ابومسلم و مروان حمار، یا جنگ میان هلاکو و مستعصم عباسی اشاره داشته باشد.(1) اما این احتمال با مضمون روایت هم خوانی ندارد؛ زیرا جنگی که میان ابو مسلم و مروان حمار، یا هلاکو و مستعصم رخ داد، جنگی نبوده است که از ابتدای خلقت آسمان ها و زمین، بی نظیر به شمار رود.

حمله به عراق

درباره این که سپاه سفیانی پس از پیروزی در نبرد قرقیسیا به چه اقدامی دست خواهد زد، دو دسته روایت وجود دارد. براساس ظاهر برخی از روایات، سفیانی به صورت هم زمان با دو سپاه مختلف به مدینه و عراق یورش خواهد برد.(2) پیامبر اکرم صلی الله علیه و آله و سلم در این باره فرموده اند:

... خرج علیهم السفیانی من الوادی الیابس... فیبعث جیشین جیشاً إلی المشرق و جیشاً إلی المدینه...؛(3)

... سفیانی از سرزمین خشک قیام می کند... او سپاهی را به مشرق (عراق) و سپاهی را به مدینه گسیل می دارد... .

اما دسته دیگری از احادیث به یورش سفیانی به عراق و سپس به حجاز دلالت دارند،(4) از جمله امام باقر علیه السلام در روایت معتبری پس از اشاره به جنگ قرقیسیا فرموده اند:

1- شرح اصول الکافی، ج12، ص410.
2- الغیبه للنعمانی، ص317، باب18، ح17.
3- معجم احادیث الامام المهدی عجل الله تعالی فرجه الشریف، ج5، ص354.
4- معجم احادیث الامام المهدی عجل الله تعالی فرجه الشریف، ج3، ص89.