- مقدمه محقق 1
- در بیان معنی رجعت 6
- معنی لغوی و اصطلاحی رجعت 6
- آیه نخست 8
- در آیات وارده در اطراف این موضوع 8
- آیه دوم 14
- آیه سوم 15
- آیه چهارم 20
- آیه پنجم و ششم 21
- آیه هفتم 23
- آیه هشتم 25
- آیه نهم 26
- آیه یازدهم 28
- آیه دهم 28
- آیه دوازدهم 29
- آیه سیزدهم 30
- آیه چهاردهم 31
- آیه پانزدهم 31
- آیه شانزدهم و هفدهم 32
- آیه هیجدهم 34
- آیه نوزدهم 35
- آیه بیستم 36
- آیه بیست و یکم 37
- آیه بیست و سوم 38
- آیه بیست و دوم 38
- در اخبار وارده در رجعت است 40
- حدیث دوم 42
- حدیث سوم 43
- حدیث چهارم 43
- حدیث پنجم 44
- حدیث ششم 44
- حدیث هفتم 45
- حدیث هشتم 45
- حدیث نهم 46
- حدیث دهم 47
- حدیث یازدهم 47
- رجعت در زیارت های مأثوره و دعاهای منقوله 50
- در گفتار علمای امّت و نواب ائمه علیهم السلام در اطراف موضوع رجعت 60
- احیاء عزیر یا أرمیا 67
- حضرت مسیح مردگان را زنده می کرد 69
- تذییل 83
- احتجاج سیّد حمیری 87
- احتجاج شیخ مفیدرحمه الله 91
- پاسخ دیگر 94
- [پاسخ سیّد به شبهات] 97
- سیّد گوید 104
- تحقیق ایمان 106
- فائده 116
- می گوییم 119
معنی قول خدا: «لَعَلَّهُمْ یَرْجِعُونَ» یعنی که آنها در رجعت برمی گردند تا عذاب شوند.(1)
آیه نوزدهم
باز قول خدای تعالی است در سوره سجده (در جزء 21)، آیه 27 از کلام مجید: «أَوَ لَمْ یَرَوْا أَ نّا نَسُوقُ الماءَ إِلی الأَرْضِ الجُرُزِ فَنُخْرِجُ بِهِ زَرْعاً تَأْکُلُ مِنْهُ أَنْعامُهُمْ وَأَنْفُسُهُمْ أَفَلا یُبْصِرُونَ»؛ «آیا نمی بینند که ما آب را به زمین بی گیاه میرانیم و از آن زراعتی بیرون می آوریم که چهارپایان ایشان با خود آنها می خورند، آیا نمی بینند و بینش به آن ندارند».
علی بن ابراهیم قمی رحمه الله در صفحه 514 از تفسیر خودش ضمن تفسیر این آیه می گوید: «زمین خراب» مَثَلی است که خدای متعال درباره رجعت و قائم زده و آن گاه که رسول خداصلی الله علیه وآله خبر رجعت را داد «وَیَقُولُونَ مَتی هذا الفَتْحُ إِنْ کُنْتُمْ صادِقِینَ» (2) یعنی: گفتند این فتح و گشایش چه وقت است اگر شما راست می گویید؟ و این آیه معطوف است به قول خدای متعال که می فرماید: «وَلَنُذِیقَنَّهُمْ مِنَ العَذابِ الأَدْنی دُونَ العَذابِ الأَکْبَرِلَعَلَّهُم یرجعون» (3) که در تعقیب آن گفتند: «مَتی هذا الفَتْحُ إِنْ کُنْتُمْ صادِقِینَ» پس از آن خدای متعال می فرماید: یا محمّد! به آنها بگو: «قُل یَوْمَ الفَتْحِ لا یَنْفَعُ الَّذِینَ کَفَرُوا إِیمانُهُمْ وَلا هُمْ یُنْظَرُونَ *
1- 66. تفسیر صافی، ج 4، ص 158؛ نور الثقلین، ج 4، ص 231؛ بحار الانوار، ج 53، ص 56.
2- 67. سوره سجده، آیه 28.
3- 68. سوره سجده، آیه 21.