از تولد تا بعد از ظهور صفحه 155

توجهی نمی کنیم و می گوییم:

«الا لعنه اللَّه علی الکذّابین... الا لعنه اللَّه علی کلّ مفتر افّاک» «لعنت خداوند بر دروغگویان... لعنت خداوند بر یاوه گویان بی شرم!»

فعالیت های امام زمان علیه السلام در زمان غیبت صغری

امامت و خلافت از امام عسکری علیه السلام به امام زمان علیه السلام انتقال یافت و ایشان در زمانی زندگی می کرد که عمر خود را در اختفا و غیبت سپری کرد و کسی جز خواص، او را ملاقات نمی کردند؛ ولی با این حال از اوضاع و احوال مردم مطلع بود و زمام رهبری و اداره تمام مردم به خصوص شیعیان و تدبیر امور در دست ایشان بود و به سؤالات جواب می داد و مشکلات مردم را رفع می کرد.

امر و نهی و عزل و نصب می نمود، گویی در همه حال در اجتماع حاضر است و چیزی از نظرش پنهان نبود.

مدام با نمایندگان و وکلای خود ارتباط داشت و اوامر و تعلیمات لازم را دستور می داد و به اندازه امکانات و گنجایش، آنان را ارشاد و راهنمایی می نمود و چنانچه ضرورت پیدا می کرد، آنها را به اتخاذ تدابیر خاص امر می نمود که برخی از آنها را به صورت خلاصه بیان می کنیم.

همان گونه که در گذشته اشاره نمودیم، امام زمان علیه السلام به کاروان دوم اهل قم امر فرمود که به نماینده اش، عثمان بن سعید عمری در بغداد مراجعه نمایند؛ زیرا شیعیان درباره مسائل فقهی، مالی و اجتماعی خود به عثمان بن سعید مراجعه می کردند و آنان، آگاه به این امر بودند و در اطمینان به دیانت و امانت داری این نماینده، شکی نداشتند.

گاهی مسائل فقهی یا شخصی و مالی خود را می نوشتند و به نایب می دادند؛ سپس او جواب را با خط امام علیه السلام می آورد.

گاهی از نماینده می خواستند، مسائل و خواسته های آنها را برای امام علیه السلام بنویسد و نماینده، این کار را انجام می داد و پس از مدت زمان کوتاهی، آنها را با جواب صادره از طرف امام علیه السلام باخبر می کرد و یا جواب امام علیه السلام را در نامه ای مفصل - که جواب های مسائل