از تولد تا بعد از ظهور صفحه 89

1- 153. کمال الدین؛ صدوق؛ ج 2، ص 432، چاپ تهران، سال 1395 هجری.

2- 154. شاید منظور از جدش، جد مادری اش باشد.

3- 155. توقیع در لغت به معنی اضافه کردن چیزی به نامه بعد از اتمام آن را می گویند و به این سبب، این نامه ها را توقیع می گویند که جواب های سوالات شیعیان را امام علیه السلام بین سطرهای همان نامه ها می نوشت.

فصل هفتم :چگونه از دیده ها پنهان شد؟

مقدمه

هر کس که به احادیث مراجعه کند، تعداد زیادی حدیث را راجع به امام زمان علیه السلام و دوران غیبت آن حضرت می یابد.

«غیبت» در این جا دو معنی دارد:

اوّل اینکه او میان مردم زندگی نمی کند در دسترس مردم نیست و با کسی ملاقات و دیدار ندارد، دور و نزدیک را می بیند همان طور که انسان عادی می بیند.

دوم، پنهان بودن از چشم ها؛ پس با اینکه وجود دارد، چشم ها او را نمی بینند، همان طور که چشم ها، ارواح، ملائکه و جن ها را نمی بینند با اینکه بین مردم حضور دارند.

گاهی اوقات ارواح برای بعضی از افراد ظاهر می شوند، همان طور که نزد احضار کنندگان ارواح حاضر می شوند و گاهی اوقات ملائکه برای غیر پیامبران ظاهر می شوند، همان طور که برای «ساره» زن حضرت ابراهیم علیه السلام و حضرت مریم علیه السلام ظاهر شدند.

در زمان رسول اعظم صلی الله علیه وآله، جبرئیل به شکل یکی از اصحاب به نام «دحیه کلبی» در آمده بود.