غیبت کبری صفحه 52

ص:61

آن ها اشاره می کنیم:

1 - سید مرتضی رحمه الله

«إنّا غیر قاطعین علی أنّ الإمام علیه السلام لایصل إلیه أحد ولایلقاه بشر. فهذا امر غیر معلوم ولاسبیل إلی القطع علیه»؛ «ما قطع نداریم که دست کسی به امام نمی رسد و بشر نمی تواند او را ملاقات کند، این امری غیر معلوم است که راهی بر قطع به آن نیست».

آن گاه می گوید: «فإن قیل: إذا کان العله فی استتار الامام خوفه من الظالمین واتقائه من المعاندین فهذه العله زایله فی اولیائه و شیعته فیجب أن یکون ظاهراً لهم … والجواب … إنّه غیر ممتنع أن یکون الإمام علیه السلام یظهر لبعض اولیائه ممّن لایخشی من جهه اسباب الخوف فإنّ هذا ممّا لایمکن القطع علی ارتفاعه وامتناعه وانّما یعلم کل واحد حال نفسه ولاسبیل له إلی العلم بحال غیره»؛ «اگر گفته شود که علت استتار امام، خوف از ظالمین و تقیه از معاندین است. می گوییم: این علت در حقّ اولیا و شیعیانش نیست، پس واجب است که برای آن ها ظاهر گردد … در جواب می گوییم: ممتنع نیست که امام علیه السلام برای برخی از دوستانش ظاهر گردد، کسانی که ترس از آنان نیست. این را نمی توان قطع به عدم و امتناع آن پیدا کرد؛ زیرا هر کس از شیعیان حضرت حال خود را می داند ولی از احوال دیگران خبری ندارد.».(1)

2 - شیخ طوسی رحمه الله

«نحن نجوز أن یصل إلیه کثیر من اولیائه والقائلون بامامته فینتفعون