غیبت کبری صفحه 82

ص:91

1- 82. بحارالانوار، ج 53، ص 138 {به نقل از رسائل المرتضی، ج 1، ص 25}.

2- 83. عقائد الامامیه، ص 108

که تمام اشیا و موجودات، در حال رشد و تکاملِ مستمرند و دائماً به سوی کمال مطلق و نقطه آغازینی متوجه اند که از آن جا به این عالم آمده اند، خداوند متعال می فرماید: «إِلَی اللَّهِ تُرْجَعُ الْأُمُورُ» (1) «إِنَّ إِلَی رَبِّکَ الرُّجْعَی» (2) «وَأَنَّ إِلَی رَبِّکَ الْمُنْتَهَی» (3) «إِنَّا للَّهِ ِ وَإِنَّا إِلَیْهِ رَاجِعُونَ».(4)

این معنا از رجعت، مورد اتفاق مسلمانان است.

2 - رجعت مادّی و ظاهری (دنیوی): این نوع رجعت - که قرآن نیز بر آن اشاره دارد - عبارت است از رجوع اموات به دنیا برای از سرگیری اعمال.(5)

رجعت؛ اعتقاد ضروری مذهب

1 - شیخ حرّ عاملی رحمه الله می فرماید: «إنّ ثبوت الرجعه من ضروریات مذهب الامامیه عند جمیع العلماء المعروفین والمصنفین المشهورین، بل یعلم العامه أنّ ذلک من مذهب الشیعه»؛(6) «همانا ثبوت رجعت نزد همه علمای معروف و مصنفین مشهور از ضروریات مذهب امامیه است، بلکه حتی عامه نیز می دانند که این عقیده از مذهب شیعه است».

2 - مرحوم مجلسی رحمه الله می فرماید: «إذا لم یکن مثل هذا متواتراً ففی أیّ شیئ یمکن دعوی التواتر … »؛(7) «اگر مثل این روایات در عقیده به رجعت متواتر نباشد، پس در چه موضوعی می توان ادّعای تواتر نمود … ».