مناجات منتظران جلد 2 صفحه 171

1- معانی الاخبار، ص399 و 400، ح59.

2- تفصیل این بحث در کتاب «آفتاب در غربت»، بخش دوم، فصل دوم، تحت عنوان «7- شاهد خدا بر خلق» آمده است.

3- برائت/105.

در تفسیر این آیه شریفه احادیث متعدّدی دلالت می کند بر اینکه همه اعمال بندگان در فواصل مختلف بر پیامبر اکرم صلّی الله علیه و آله و سلّم و ائمّه طاهرین علیهم السلام - که مقصود از مؤمنان در آیه فوق هستند - عرضه می شود. از زمان های عرضه اعمال روزهای دوشنبه و پنجشنبه هر هفته است. مرحوم سیّدبن طاووس از جدّ شریفش شیخ ابوجعفر طوسی در تفسیر آیه فوق چنین نقل کرده است:

رُوِیَ فی الخَبَر اَنَّ الاَعمالَ تُعرَضُ علی النَّبِیِّ صلّی الله علیه و آله و سلّم فی کُلِّ اثنَینِ وَ خَمیسٍ فَیعلَمُها وَ کَذلِکَ تُعرَضُ علی الاَئِمَّهِ صلّی الله علیه و آله و سلّم فَیَعرِفُونَها وَ هُمُ المَعنِیُّونَ بِقَولِهِ «وَ المُؤمِنُونَ».(1)

در حدیث آمده است که همه اعمال در هر دوشنبه و پنجشنبه خدمت پیامبر صلّی الله علیه و آله و سلّم عرضه می گردد و ایشان از آنها آگاه می شوند و همچنین بر امامان علیهم السلام عرضه می شود، پس آنها هم از اعمال آگاه می گردند و منظور از «المؤمنون» در آیه قرآن تنها ائمّه علیهم السلام هستند.

احادیث متعدّدی بر وقوع این مطلب دلالت می کند که در ذیل آیه 105 سوره برائت و آیات دیگری از قرآن - از جمله آیه 33 سوره انفال - آمده است. جالب این جاست که پیامبر اکرم صلّی الله علیه و آله و سلّم و جانشینانش به خاطر رأفت و لطف شدید به امّت خویش، وقتی از پرونده اعمال آنان آگاه می شوند، برای بدی هایشان از خدا طلب مغفرت می کنند. حضرت باقرالعلوم علیه السلام از خود پیامبر اکرم صلّی الله علیه و آله و سلّم نقل فرموده اند که ایشان چنین فرمودند:

... لِأنَّ اَعمالَکُم تُعرَضُ عَلیَّ کُلَّ اثنَینِ وَ خَمیسٍ فما کانَ مِن حَسَنٍ حَمِدتُ اللهَ علیهِ وَ ما کانَ مِن سَیِّیءٍ استَغفَرتُ لَکُم.(2)

... چون در هر دوشبنه و پنجشنبه اعمال شما بر من عرضه می شود. پس به خاطر کارهای خوبتان خداوند را می ستایم و برای کارهای بدتان (از خدا) طلب مغفرت می نمایم.4.