مناجات منتظران جلد 2 صفحه 172

1- محاسبه النّفس، ص 16 و 17.

2- تفسیر کنز الدّقائق، ج5، ص334.

مرحوم سیّدبن طاووس این مطلب را از منابع اهل سنّت نیز نقل کرده و آن را مورد اتّفاق فریقین دانسته است.(1) چون ائمّه طاهرین علیهم السلام در همه شؤون - به جز نبوّت - جانشین پیامبر اکرم صلّی الله علیه و آله و سلّم هستند، همین استغفار برای امّت گناهکار برای آنان نیز اثبات می شود، علاوه بر اینکه بعضاً تصریحاتی نسبت به این مطلب دارند. به عنوان نمونه امام هشتم علیه السلام به شخصی به نام موسی بن سیّار فرمودند:

ای موسی بن سیّار! آیا نمی دانی که اعمال شیعیان ما در هر صبح و شام بر همگی ما امامان عرضه می شود؟ آنگاه اگر تقصیری در رفتار آنها باشد، از خداوند می خواهیم که از سر تقصیراتشان بگذرد و اگر کار خوبی داشته باشند، از خدا می خواهیم که از آنها قدردانی فرماید؟(2)

البتّه هیچ منافاتی بین این حدیث و احادیث گذشته وجود ندارد. عرضه اعمال بر امامان علیهم السلام می تواند به صورت های مختلف و در زمان های مختلف باشد و همه آنها با هم قابل جمع هستند. قدر مسلّم این است که ائمّه علیهم السلام به پیروی از پیامبر اکرم صلّی الله علیه و آله و سلّم، چنان محبّتی به امّت خویش - یعنی شیعیان - دارند که وقتی اعمال بد آنان را در پرونده اعمالشان می بینند، برای آمرزش گناهانشان دست به دعا بلند می کنند و برای آنها طلب مغفرت می نمایند. این کاری است که امام عصر علیه السلام نیز درباره دوستانش انجام می دهد. یعنی با هر روز و یا حدّاقل روزهای دوشنبه و پنجشنبه وقتی نامه اعمال ما به دست مبارکشان می رسد و کارهای بدمان ایشان را ناراحت می کند، برایمان طلب مغفرت می فرمایند.

مرحوم سیّدبن طاووس می فرمایند:

شیعه روایت کرده است که زمان عرضه اعمال در این دو روز (دوشنبه و پنجشنبه) هنگام پایان یافتن روز (یعنی پیش از غروب) است.(3)

با این ترتیب ما اطمینان داریم که حدّاقل هفته ای دو روز - روزهای دوشنبه و 7.