منطق ترجمه قرآن صفحه 168

خواننده باید از طریق ترجمه، نخست با اصل قرآن کریم ارتباط برقرار کند، نه با تفسیر و برداشت مترجم. (1)البته اینکه ترجمه نباید با تفسیر و مبانی کلامی خاص مترجم مخلوط شود، چون رهزن می شود؛ ولی رعایت قطعی و اصول مسلم اعتقادی که از خود قرآن و عقل به دست می آید لازم است، به عبارت دیگر: ارجاع متشابهات به محکمات، برای فهم مقصود قرآن، ضروری است و برای جلوگیری از خلط ترجمه و تفسیر و مبانی کلامی، می توان از گیومه یا پرانتز استفاده کرد و تأثیرات را به حداقل کاهش داد.

از جمله «مبانی کلامی تفسیر» می توان به این موارد اشاره کرد:

مسئله تشبیه و تجسیم؛ صفات خبری؛ رؤیت خدا؛ عصمت پیامبران؛ تعریف ایمان؛ جبر و تفویض و خلق اعمال؛ احباط و تکفیر و خلود در جهنّم (2) که به برخی مثال ها پیرامون آن ها اشاره می کنیم:

الف) صفات خبری و تجسیم و تشبیه

اشاره

مثال: خداوند جسم نیست؛ چرا که بر اساس برهان عقلی، اگر خدا جسم باشد، مستلزم محدودیت و مخلوق بودن او می شود و خدا از این صفات مبراست؛ البته این مبنای کلامی از آیه [ لَیْسَ کَمِثْلِهِ ی شَیْءٌ ] (3) نیز قابل استفاده است.

بنابراین، آیات متشابه قرآن، که صفات و افعال خدا را بیان می کند با توجه به مبنا و پیش فرض فوق، تفسیر و ترجمه می شوند:

یکی از صاحبنظران در مورد آیه فوق می نویسد: «اگر تعبیر آیه به گونه ای است که

1- (1) . نک: مرتضی کریمی نیا، «یکسانی و هماهنگی ترجمه قرآن» ترجمان وحی، ش 1، ص 8؛ عبدالکریم سروش، «گفتگو درباره ترجمه»، مجله مترجم، ش 10، ص 36.
2- (2) . نک: مجله ترجمان وحی، ش 1، شهریور 1376، ص 74، مقاله لزوم رعایت مبانی کلامی درترجمه قرآن مجید، یعقوب جعفری
3- (3) . شوری، 11