- سخن مرکز 1
- اشاره 1
- اهداف 3
- ویژگی ها 4
- سپاسگزاری 6
- اشاره 9
- درآمد 9
- ریشه یابی واژه ترجمه 10
- کاربردهای واژه ترجمه 11
- معنای اصطلاحی ترجمه 13
- بررسی 15
- ابعاد ترجمه 17
- ارکان ترجمه 17
- نظریه ترجمه 18
- کتابشناسی ترجمه 19
- معرفی یک اثر ارزشمند 20
- درآمد 21
- قرن نخست هجری 22
- یکم: سیر تاریخی ترجمه های قرآن به زبان فارسی 22
- قرن دوّم هجری 24
- قرن سوّم هجری 25
- اشاره 26
- اشاره 26
- 1. ترجمه تفسیر طبری (ترجمه رسمی) 26
- قرن چهارم هجری 26
- آیا ترجمه تفسیر طبری، نخستین ترجمه قرآن به فارسی بوده است؟ 27
- 2. ترجمه آهنگین (پلی میان شعر هجایی و عروضی فارسی) 29
- اشاره 30
- قرن پنجم هجری 30
- 1. ترجمه و تفسیر قرآن پاک 30
- 3. بخشی از تفسیری کهن 30
- 2. تاج التراجم فی تفسیر القرآن للاعاجم 31
- 3. ترجمه کمبریج (تفسیر قرآن مجید) 32
- 5 . ترجمه ای قدیم از قرآن کریم 34
- 4. کوفی (سوره مائده از قرآن کوفی، با ترجمه استوار فارسی) 34
- 6 . تفسیری بر عشری از قرآن مجید 34
- 7. ترجمه قرآن موزه پارس 35
- 8 . تفسیر و ترجمه ابوبکر عتیق نیشابوری (ترجمه قصه های قرآنِ تربت جام) 35
- 1. ترجمه و تفسیر کشف الاسرار میبدی 36
- قرن ششم هجری 36
- اشاره 36
- 9. تفسیر شنقشی (گزاره بخشی از قرآن کریم) 36
- 2. تفسیر ابوالفتوح رازی 37
- 4. تفسیر بصائر یمینی 39
- 3. قرآن شماره 4 39
- 5 . ترجمه قرآن، نسخه مورخ 556 هجری (ترجمه قرآن ری) 40
- 6 . قرآن مترجم شماره 77 40
- قرن هفتم هجری 41
- قرن هشتم هجری 41
- 8 . قرآن مترجم شماره 1468 41
- قرن نهم هجری 42
- 1. «مواهب علیه» یا تفسیر حسینی 42
- اشاره 42
- 4. قرآن مترجم شماره 255 43
- 3. قرآن مترجم شماره 146 43
- قرن دهم هجری 43
- اشاره 43
- 2. قرآن مترجم شماره 137 43
- 1. تفسیر ترجمه الخواص 44
- 2. ترجمه مخدوم نوح 44
- 3. تفسیر منهج الصادقین 44
- اشاره 45
- 2. قرآن مترجم شماره 170 45
- 3. قرآن مترجم شماره 110 45
- 1. قرآن مترجم شماره 585 45
- قرن یازدهم هجری 45
- 7. قرآن مترجم شماره 111 46
- 5 . قرآن مترجم شماره 127 46
- 6 . قرآن مترجم شماره 1517 46
- 9. قرآن مترجم شماره 175 46
- 8 . قرآن مترجم شماره 104 46
- قرن دوازدهم هجری 47
- اشاره 47
- 1. فتح الرحمن، بترجمان القرآن (فتح الرحمن فی ترجمه القرآن) 47
- اشاره 48
- قرن سیزدهم هجری 48
- 1. تراجم استرآبادی 48
- 2. قرآن مترجم شماره 323 48
- 3. قرآن مترجم شماره 116 48
- 2. موعود الرحمن فی ترجمان القرآن 48
- 6 . قرآن مترجم شماره 1578 49
- 5 . قرآن مترجم شماره 101 49
- 4. قرآن مترجم شماره 208 49
- اشاره 50
- قرن چهاردهم هجری 50
- جدول ترجمه های قدیم فارسی 50
- دوم: ترجمه های قرآن به زبان های غیرفارسی 54
- اشاره 54
- فهرست نخستین ترجمه های کامل چاپ شده در زبان های مختلف 55
- فهرست نخستین ترجمه پاره ها و گزینش ها در زبان های مختلف 57
- جدول آماری شمارگان چاپ ترجمه های کامل، پاره ها و گزینشها 59
- 1. ترجمه قرآن به زبان ترکی 62
- اشاره 62
- اشاره 65
- جدول ترجمه قرآن به ترکی استانبولی 65
- جدول ترجمه یا «معالی» قرآن به ترکی 65
- 2. ترجمه ها و تفاسیر دوره اعلان نظام جمهوری در سال 1923 تا اقتدار نظام لائیک 66
- 4. دوره آغاز تغییرات در سیاست نظام لائیک در سال 1947 67
- 5 . دوره پیروزی انقلاب اسلامی ایران 1979. 68
- 6 . ترجمه ها و تفاسیر کامل دهه 90 تا سال 1998م 69
- اشاره 71
- جدول ترجمه های روسی 72
- 2. کهن ترین ترجمه به زبان سندی 73
- 1. کهن ترین ترجمه به زبان هندی 73
- 3. ترجمه قرآن به زبان های هندی 73
- اشاره 73
- 6 . کهن ترین ترجمه به زبان بنگالی 74
- 5 . کهن ترین ترجمه به زبان پنجابی 74
- 4. کهن ترین ترجمه به زبان پشتو 74
- 8 . کهن ترین ترجمه به زبان اردو 75
- 7. کهن ترین ترجمه به زبان گجراتی 75
- اشاره 75
- جدول ترجمه های قرآن به زبان اردو 75
- الف) ترجمه قرآن به زبان مالی و اندونزیایی 76
- 4. ترجمه قرآن به زبان های جنوب شرق آسیا 76
- ب) ترجمه قرآن به زبان چینی 77
- ج) ترجمه قرآن به زبان ژاپنی 78
- د) ترجمه قرآن به زبان کره ای 79
- اشاره 79
- 5 . ترجمه قرآن به زبان های آفریقایی 79
- الف) ترجمه سواحلی 80
- ج) زبان الهوسا 81
- ترجمه اولیه قرآن در اروپا 82
- اشاره 82
- اشاره 82
- ب) ترجمه های اسپانیایی قرآن 84
- ج) ترجمه های ایتالیایی قرآن 86
- د) ترجمه های آلمانی قرآن 88
- ه ) ترجمه های فرانسوی قرآن 90
- و) ترجمه های انگلیسی قرآن 92
- ز) ترجمه های انگلیسی آمریکایی قرآن 98
- ح) ترجمه های انگلیسی - اسرائیلی قرآن 99
- منابع، جهت مطالعه بیشتر 103
- درآمد 105
- اشاره 105
- مفهوم شناسی مبانی ترجمه 106
- تاریخچه و کتابشناسی 106
- اشاره 106
- الف) دیدگاه عدم امکان ترجمه قرآن و دلایل آن 109
- اشاره 109
- اول: مبانی وجودی ترجمه قرآن (امکان ترجمه) 109
- اشاره 113
- 1. ترجمه مطلق و جایگزین: 113
- نقد و بررسی دلایل عدم امکان ترجمه قرآن 114
- جمع بندی 116
- 1. جواز شرعی ترجمه قرآن: 117
- دوم: مبانی فقهی ترجمه قرآن 117
- اشاره 117
- اشاره 117
- الف) دلایل موافقان جواز شرعی ترجمه 119
- ب) دلایل مخالفان جواز شرعی ترجمه قرآن 126
- اشاره 134
- 2. مبانی فقهی مذاهب اسلامی و تأثیر آن ها در ترجمه آیات الاحکام 134
- احکام فقهی ترجمه قرآن 137
- سوم: مبانی قرائی ترجمه قرآن 139
- اشاره 139
- پاسخ پرسش دوم 140
- پاسخ پرسش سوم 141
- 1. قرآن، اصل است و ادبیات تابع آن 142
- اشاره 142
- 2. انتخاب دیدگاه مشهور ادیبان در ادبیات 142
- چهارم: مبانی ادبی ترجمه قرآن 142
- الف) مبانی ادبی در زبان مبدأ (ادبیات عرب) 142
- اشاره 142
- 3. استفاده از کتب قدیمی و اصیل لغت 143
- 4. استفاده از وجوه و نظائر در معانی واژه ها 144
- 5 . انتخاب مبنا در الفاظ مترادف قرآن 148
- 6 . توجه به فصاحت و بلاغت قرآن و تلاش برای انتقال آن به زبان مقصد 150
- 7. توجه به نقش تضمین در ترجمه قرآن 151
- 2. حذف و اضافه موارد جزئی در ترجمه 153
- اشاره 153
- 1. انتخاب موضع در تعارض سلاست با دقت 153
- 3. لزوم تفاوت گذاری اصطلاحات و الفاظ مشابه زبان مبدأ و مقصد (جلوگیری از اختلاط اصطلاحات): 157
- 4. توجه به ساختار زبان مقصد (دستور زبان فارسی): 158
- اشاره 159
- پنجم: مبانی تفسیری ترجمه قرآن 159
- 2. ممنوعیت تفسیر و ترجمه به رأی 162
- 3. توجه به پیش فرض های تفسیر قرآن 163
- 4. توجه به اهداف قرآن و سوره ها در ترجمه (همبستگی آیات) 164
- 6 . توجه به مبنای جواز یا عدم جواز استعمال لفظ در بیشتر از یک معنا و تأثیر آن 166
- 5 . توجه به بطون قرآن 166
- ششم: مبانی کلامی ترجمه قرآن 166
- اشاره 166
- اشاره 168
- الف) صفات خبری و تجسیم و تشبیه 168
- بررسی 169
- ب) جبر و اختیار 171
- اشاره 171
- اشاره 173
- ج) عصمت پیامبران الاهی 173
- د) امامت و عدل 173
- تذکر مهم 175
- هفتم: مبانی زبانشناختی ترجمه قرآن 176
- اشاره 176
- 1. واقع نمایی زبان قرآن 177
- 2. عناصر فنی زبان قرآن 177
- 4. توجه به کلمات کلیدی، کانونی و محوری 179
- اشاره 179
- کلمات کانونی 181
- کلمات محوری 182
- بررسی 183
- 5 . عناصر عرفی و عقلایی زبان قرآن 184
- 6 . تطور زبان مبدأ (و مقصد) 185
- 7. انتخاب زبان مقصد 186
- اشاره 187
- هشتم: مبانی روش شناختی ترجمه قرآن 187
- 8 . چند ساحتی بودن زبان قرآن 187
- مفهوم شناسی ضوابط و قواعد ترجمه قرآن 191
- اول: ضوابط موثر در اصل اعتبار ترجمه 191
- اشاره 191
- اشاره 191
- 1. سلاست ترجمه (سادگی و روانی) 192
- اشاره 192
- دوم: ضوابط و قواعد موثر در استواری و کمال ترجمه 192
- 2. امانت در ترجمه 194
- 4. رعایت علایم نگارشی و سجاوندی (ویرایش) 195
- 5 . اختصار در ترجمه 197
- 6 . نظم و همگونی در ترجمه 197
- 7. ترجمه، براساس نثر معیار و ادبیات پیشرفته 199
- 8 . توجه دقیق به دلالت های آیه 201
- 9. انتخاب نزدیکترین معادل در زبان مقصد 202
- 10. انتقال بار عاطفی جملات و سبک بیان برای تأثیرگذاری 203
- اشاره 205
- 11. توجه به پیوستگی و ارتباط بخش های مختلف متن 205
- بررسی 207
- 12. ترجمه نکردن آیات متشابه و حروف مقطّعه 207
- 13. چاپ متن عربی قرآن، در کنار متن ترجمه 208
- اشاره 208
- اشاره 209
- 14. توضیحات لازم در پاورقی ترجمه 209
- بررسی 209
- بررسی 210
- منابع جهت مطالعه بیشتر 212
- اشاره 213
- پیشینه 213
- 1. آگاهی از زبان مبدأ و مقصد 214
- نخست: شرایط عام مترجم 214
- اشاره 214
- اشاره 214
- الف) شرایط لازم برای هر مترجم: 214
- 3. نداشتن پیش داوری در ترجمه 215
- 2. آگاهی از موضوع ترجمه 215
- اشاره 216
- 1. روشمندی در ترجمه 216
- ب) شرایط کمال مترجم 216
- 3. تمرین و ممارست 217
- 2. توانایی نویسندگی 217
- 5 . آگاهی از بار عاطفی واژه ها و جمله ها 218
- 4. اعمال ذوق و سلیقه (هنرمندی در ترجمه) 218
- 6 . مراجعه پیوسته به منابع 219
- دوم: شرایط خاص مترجم قرآن 221
- 1. دارا بودن شرایط مفسّر قرآن 221
- اشاره 221
- 4. کار گروهی در ترجمه قرآن 228
- درآمد 230
- تأثیر دانش های مترجم در ترجمه قرآن 230
- 1. تأثیر دانش فقه در ترجمه قرآن 231
- 2. تأثیر علوم تجربی در ترجمه قرآن 235
- اشاره 235
- «منی» از نظر علم پزشکی 236
- 2. صلب 242
- 3. ترائب 244
- 3. تأثیر دانش ادبیات عرب در ترجمه قرآن 250
- درآمد 250
- بررسی 251
- بررسی 253
- 4. تأثیر دانش تفسیر در ترجمه قرآن 255
- 5 . تأثیر واژه شناسی در ترجمه قرآن 258
- اشاره 258
- مفهوم شناسی 265
- درآمد 265
- اشاره 265
- پیشینه و کتابشناسی 266
- بررسی 269
- اشاره 272
- الف) تقسیم ترجمه ها بر اساس «هدف مترجم» 272
- اشاره 272
- دوم: سبک های ترجمه قرآن 272
- نخست: روش های ترجمه قرآن 272
- و) تقسیم ترجمه ها براساس «اعتبار ترجمه و مترجم» 273
- د) تقسیم ترجمه ها براساس «وجود اضافات و عدم آن ها» 273
- ج) تقسیم ترجمه ها براساس «زبان ترجمه» 273
- ه ) تقسیم ترجمه ها براساس «گرایشات و عدم آن ها» 273
- ز) ترجمه های هنری 273
- یک: روش های ترجمه 274
- الف) کلمه به کلمه: (ترجمه تحت اللفظی، حرفی، همگون) 274
- اشاره 274
- دوم: ترجمه تحت اللفظی 275
- اشاره 275
- بررسی 276
- ب) ترجمه آزاد (تفسیری، خلاصه التفاسیر) 279
- بررسی 280
- اشاره 281
- ج) ترجمه جمله به جمله (هسته به هسته، معنوی، امین، پایبند، محتوا به محتوا) 281
- بررسی 283
- سبک های ترجمه 283
- اشاره 284
- بررسی 284
- نخست: تقسیم ترجمه ها براساس هدف مترجم 284
- ب) ترجمه تخصصی 285
- دوم: تقسیم ترجمه ها بر اساس مخاطبین 285
- الف) ترجمه برای عموم مردم 285
- بررسی 286
- سوم: تقسیم ترجمه ها بر اساس زبان ترجمه 287
- اشاره 287
- الف) ترجمه به زبان عرف (زبان معیار) 287
- ب) ترجمه به زبان فنی 288
- بررسی 288
- چهارم: تقسیم ترجمه ها، براساس وجود اضافات در ترجمه و عدم آن 289
- اشاره 289
- بررسی 290
- الف) ترجمه بی طرف (بدون لحاظ گرایشات کلامی و فلسفی خاص): 291
- پنجم: تقسیم ترجمه ها، براساس گرایش ها و عدم آن ها 291
- ب) ترجمه براساس گرایش خاص فلسفی، کلامی و مذهبی: 291
- بررسی 292
- ششم: تقسیم ترجمه ها، براساس اعتبار مترجم و ترجمه 293
- الف) ترجمه غیر معتبر 293
- بررسی 294
- ب) ترجمه معتبر 294
- 1. ترجمه منظوم 295
- الف) ترجمه نثر و بدون آهنگ 295
- ب) ترجمه های هنری 295
- اشاره 295
- هفتم: تقسیم ترجمه، براساس عناصر هنری 295
- 2. ترجمه آوایی 296
- یادآوری 297
- بررسی 297
- منابع جهت مطالعه بیشتر 299
- درآمد 301
- اشاره 301
- اشاره 301
- روش شناسی نقد ترجمه های قرآن 301
- اشاره 302
- 2. نقد و بررسی موضوعی یک ترجمه 302
- الف) نقد و بررسی خاص 302
- 1. نقد و بررسی ترتیبی یک ترجمه 302
- ب) نقد و بررسی عام 302
- کتابشناسی نقد ترجمه های قرآن 303
- تاریخچه نقد ترجمه های قرآن 303
- مقاله شناسی نقد ترجمه های قرآن 304
- اشاره 315
- نخست: آسیب های علمی ترجمه 315
- اشاره 315
- تقسیم بندی آسیب های ترجمه های قرآن 315
- دوم: آسیب های فنی ترجمه 316
- یادآوری 316
- چهارم: آسیب های مبنایی ترجمه 322
- سوم: آسیب های روش شناختی و سبک شناختی ترجمه 322
- پنجم: آسیب های اخلاقی در ترجمه 323
- اشاره 323
- 1. تعصب های قومی و مذهبی و کلامی 323
- 2. تقلید 323
- اشاره 324
- ششم: آسیب های ترجمه های مستشرقان 324
- اشاره 331
- منابع، جهت مطالعه بیشتر 344
- اشاره 345
- اشاره 345
- در باب ترجمه متون نیایشی به زبان های بومی 346
- 1. اصول کلی کاربردی در همه ترجمه ها 346
- 2. دیگر هنجارهای مربوط به ترجمه کتاب مقدس و آماده سازی بخش هایی از 354
- 3. هنجارهای مربوط به ترجمه دیگر متون نیایشی 359
- اشاره 359
- الف) واژگان 360
- ب) نحو، سبک و گونه ادبی 363
اشاره
اهداف آموزشی: 1) شناخت ضوابط موثر در اصل اعتبار ترجمه؛ 2) شناخت ضوابط موثر در استواری و کمال ترجمه.
مفهوم شناسی ضوابط و قواعد ترجمه قرآن
اشاره
مقصود از ضوابط و قواعد ترجمه، قوانین حاکم بر ترجمه است که رعایت آن ها در استواری و کمال ترجمه موثر است و گاهی عدم رعایت برخی از آن ها، باعث اعتباری ترجمه می شود.
آری فن ترجمه، همچون تفسیر، دارای ضوابط و قواعد خاص خویش است که این ضوابط دو گونه اند:
اول: ضوابط موثر در اصل اعتبار ترجمه
مهمترین این ضوابط عبارتند از:
1. ترجمه قرآن توسط مترجمِ دارای شرایط انجام گیرد؛
2. در ترجمه قرآن، از ترجمه و تفسیر به رأی پرهیز شود؛
3. در ترجمه قرآن، مبانی و اصول ترجمه رعایت شود. (1)
1- (1) . شرایط مترجم و ترجمه به رأی و مبانی و اصول ترجمه، در مباحث مستقلی مورد بررسی قرار می گیرند.