منطق ترجمه قرآن صفحه 25

این ترجمه به دست ما نرسیده است.

قرن سوّم هجری

قرآن مترجمِ آستان قدس رضوی

در این قرن از ترجمه فارسی «قرآن مترجمِ آستان قدس رضوی» مشهور به «قرآن قدس» نام برده شده که اثر مترجمی ناشناس است و نسخه موجود آن، مشتمل بر ترجمه آیه 214 سوره «بقره» تا آیه 19 سوره «لیل» می باشد که از سوره «نوح» به بعد نیز دچار فرسودگی و آسیب شده است.

برخی از محققان، این ترجمه را احتمالاً کهن ترین ترجمه فارسی کشف شده از قرآن دانسته اند که بر اساس قراین زبانشناسی، سبکشناسی و گونه شناسی مورد قبول اهل فن، زمان کتابت آن در فاصله بین سال های 250 - 350 ه .ق . است؛ این ترجمه را دکتر علی رواقی در دو مجلد در سال 1364 ش . در تهران منتشر ساخت و در آن چنان نگاشته شده: «برگردانی است کهن از قرآن به فارسی یا بهتر است بگوییم به گونه سیستانی (بلوچی)»: (1)برخی از محققان دیگر بر آنند که این ترجمه قبل از ترجمه فارسی «تفسیر طبری» (ترجمه و تفسیر رسمی، مربوط به نیمه دوم قرن چهارم) نگاشته نشده است، بلکه همچنان ترجمه «تفسیر طبری»، قدیمی ترین نسخه موجود در زبان فارسی است. (2)و نیز ژیلبر لازار بر آن است که کاربرد صورت ادات فعلی «می» و حرف اضافه «در» به جای «همی» و «اندر» در این متن به رغم دیگر نشانه های کهنگی، دلالت بر این دارد که این متن از قرن پنجم قدیمی تر نیست و ترجیحاً به نیمه دوم این قرن تعلق دارد. (3)

1- (1) . نک: قرآن قدس، رواقی، ج 1، مقدمه، ص 37 و 54، و مجله بیّنات، ش 4، زمستان 1373 ش، مقاله: «نوترین گنج در کهن ترین گنجینه»، دکتر محمد حسین روحانی، و نیز: دانشنامه قرآن و قرآن پژوهی، ج 1، ص 557 - 558 و ج 2، ص 1702.
2- (2) . دانشنامه جهان اسلام، ج 7، ص 79، مقاله ترجمه قرآن به زبان فارسی، دکتر آذرتاش آذرنوش.
3- (3) . مجله زبان شناسی، سال 4، شماره 1 و 2 (1366 ش) پرتوی نو بر چگونگی شکل گیری زبان فارسی: ترجمه ای از قرآن به پارسی گویشی، ژیلبر لازار، ترجمه احمد سمیعی.