- سخن مرکز 1
- اشاره 1
- اهداف 3
- ویژگی ها 4
- سپاسگزاری 6
- اشاره 9
- درآمد 9
- ریشه یابی واژه ترجمه 10
- کاربردهای واژه ترجمه 11
- معنای اصطلاحی ترجمه 13
- بررسی 15
- ارکان ترجمه 17
- ابعاد ترجمه 17
- نظریه ترجمه 18
- کتابشناسی ترجمه 19
- معرفی یک اثر ارزشمند 20
- درآمد 21
- یکم: سیر تاریخی ترجمه های قرآن به زبان فارسی 22
- قرن نخست هجری 22
- قرن دوّم هجری 24
- قرن سوّم هجری 25
- اشاره 26
- اشاره 26
- 1. ترجمه تفسیر طبری (ترجمه رسمی) 26
- قرن چهارم هجری 26
- آیا ترجمه تفسیر طبری، نخستین ترجمه قرآن به فارسی بوده است؟ 27
- 2. ترجمه آهنگین (پلی میان شعر هجایی و عروضی فارسی) 29
- 3. بخشی از تفسیری کهن 30
- قرن پنجم هجری 30
- اشاره 30
- 1. ترجمه و تفسیر قرآن پاک 30
- 2. تاج التراجم فی تفسیر القرآن للاعاجم 31
- 3. ترجمه کمبریج (تفسیر قرآن مجید) 32
- 5 . ترجمه ای قدیم از قرآن کریم 34
- 4. کوفی (سوره مائده از قرآن کوفی، با ترجمه استوار فارسی) 34
- 6 . تفسیری بر عشری از قرآن مجید 34
- 8 . تفسیر و ترجمه ابوبکر عتیق نیشابوری (ترجمه قصه های قرآنِ تربت جام) 35
- 7. ترجمه قرآن موزه پارس 35
- اشاره 36
- 1. ترجمه و تفسیر کشف الاسرار میبدی 36
- قرن ششم هجری 36
- 9. تفسیر شنقشی (گزاره بخشی از قرآن کریم) 36
- 2. تفسیر ابوالفتوح رازی 37
- 4. تفسیر بصائر یمینی 39
- 3. قرآن شماره 4 39
- 6 . قرآن مترجم شماره 77 40
- 5 . ترجمه قرآن، نسخه مورخ 556 هجری (ترجمه قرآن ری) 40
- قرن هشتم هجری 41
- قرن هفتم هجری 41
- 8 . قرآن مترجم شماره 1468 41
- قرن نهم هجری 42
- 1. «مواهب علیه» یا تفسیر حسینی 42
- اشاره 42
- 4. قرآن مترجم شماره 255 43
- 3. قرآن مترجم شماره 146 43
- اشاره 43
- 2. قرآن مترجم شماره 137 43
- قرن دهم هجری 43
- 1. تفسیر ترجمه الخواص 44
- 2. ترجمه مخدوم نوح 44
- 3. تفسیر منهج الصادقین 44
- قرن یازدهم هجری 45
- 2. قرآن مترجم شماره 170 45
- اشاره 45
- 1. قرآن مترجم شماره 585 45
- 3. قرآن مترجم شماره 110 45
- 5 . قرآن مترجم شماره 127 46
- 7. قرآن مترجم شماره 111 46
- 6 . قرآن مترجم شماره 1517 46
- 8 . قرآن مترجم شماره 104 46
- 9. قرآن مترجم شماره 175 46
- قرن دوازدهم هجری 47
- اشاره 47
- 1. فتح الرحمن، بترجمان القرآن (فتح الرحمن فی ترجمه القرآن) 47
- اشاره 48
- قرن سیزدهم هجری 48
- 2. موعود الرحمن فی ترجمان القرآن 48
- 2. قرآن مترجم شماره 323 48
- 1. تراجم استرآبادی 48
- 3. قرآن مترجم شماره 116 48
- 4. قرآن مترجم شماره 208 49
- 5 . قرآن مترجم شماره 101 49
- 6 . قرآن مترجم شماره 1578 49
- قرن چهاردهم هجری 50
- جدول ترجمه های قدیم فارسی 50
- اشاره 50
- اشاره 54
- دوم: ترجمه های قرآن به زبان های غیرفارسی 54
- فهرست نخستین ترجمه های کامل چاپ شده در زبان های مختلف 55
- فهرست نخستین ترجمه پاره ها و گزینش ها در زبان های مختلف 57
- جدول آماری شمارگان چاپ ترجمه های کامل، پاره ها و گزینشها 59
- اشاره 62
- 1. ترجمه قرآن به زبان ترکی 62
- اشاره 65
- جدول ترجمه یا «معالی» قرآن به ترکی 65
- جدول ترجمه قرآن به ترکی استانبولی 65
- 2. ترجمه ها و تفاسیر دوره اعلان نظام جمهوری در سال 1923 تا اقتدار نظام لائیک 66
- 4. دوره آغاز تغییرات در سیاست نظام لائیک در سال 1947 67
- 5 . دوره پیروزی انقلاب اسلامی ایران 1979. 68
- 6 . ترجمه ها و تفاسیر کامل دهه 90 تا سال 1998م 69
- اشاره 71
- جدول ترجمه های روسی 72
- 2. کهن ترین ترجمه به زبان سندی 73
- اشاره 73
- 1. کهن ترین ترجمه به زبان هندی 73
- 3. ترجمه قرآن به زبان های هندی 73
- 5 . کهن ترین ترجمه به زبان پنجابی 74
- 4. کهن ترین ترجمه به زبان پشتو 74
- 6 . کهن ترین ترجمه به زبان بنگالی 74
- جدول ترجمه های قرآن به زبان اردو 75
- 7. کهن ترین ترجمه به زبان گجراتی 75
- 8 . کهن ترین ترجمه به زبان اردو 75
- اشاره 75
- الف) ترجمه قرآن به زبان مالی و اندونزیایی 76
- 4. ترجمه قرآن به زبان های جنوب شرق آسیا 76
- ب) ترجمه قرآن به زبان چینی 77
- ج) ترجمه قرآن به زبان ژاپنی 78
- د) ترجمه قرآن به زبان کره ای 79
- اشاره 79
- 5 . ترجمه قرآن به زبان های آفریقایی 79
- الف) ترجمه سواحلی 80
- ج) زبان الهوسا 81
- ترجمه اولیه قرآن در اروپا 82
- اشاره 82
- اشاره 82
- ب) ترجمه های اسپانیایی قرآن 84
- ج) ترجمه های ایتالیایی قرآن 86
- د) ترجمه های آلمانی قرآن 88
- ه ) ترجمه های فرانسوی قرآن 90
- و) ترجمه های انگلیسی قرآن 92
- ز) ترجمه های انگلیسی آمریکایی قرآن 98
- ح) ترجمه های انگلیسی - اسرائیلی قرآن 99
- منابع، جهت مطالعه بیشتر 103
- اشاره 105
- درآمد 105
- تاریخچه و کتابشناسی 106
- اشاره 106
- مفهوم شناسی مبانی ترجمه 106
- اشاره 109
- الف) دیدگاه عدم امکان ترجمه قرآن و دلایل آن 109
- اول: مبانی وجودی ترجمه قرآن (امکان ترجمه) 109
- 1. ترجمه مطلق و جایگزین: 113
- اشاره 113
- نقد و بررسی دلایل عدم امکان ترجمه قرآن 114
- جمع بندی 116
- اشاره 117
- دوم: مبانی فقهی ترجمه قرآن 117
- اشاره 117
- 1. جواز شرعی ترجمه قرآن: 117
- الف) دلایل موافقان جواز شرعی ترجمه 119
- ب) دلایل مخالفان جواز شرعی ترجمه قرآن 126
- اشاره 134
- 2. مبانی فقهی مذاهب اسلامی و تأثیر آن ها در ترجمه آیات الاحکام 134
- احکام فقهی ترجمه قرآن 137
- اشاره 139
- سوم: مبانی قرائی ترجمه قرآن 139
- پاسخ پرسش دوم 140
- پاسخ پرسش سوم 141
- 1. قرآن، اصل است و ادبیات تابع آن 142
- اشاره 142
- 2. انتخاب دیدگاه مشهور ادیبان در ادبیات 142
- چهارم: مبانی ادبی ترجمه قرآن 142
- الف) مبانی ادبی در زبان مبدأ (ادبیات عرب) 142
- اشاره 142
- 3. استفاده از کتب قدیمی و اصیل لغت 143
- 4. استفاده از وجوه و نظائر در معانی واژه ها 144
- 5 . انتخاب مبنا در الفاظ مترادف قرآن 148
- 6 . توجه به فصاحت و بلاغت قرآن و تلاش برای انتقال آن به زبان مقصد 150
- 7. توجه به نقش تضمین در ترجمه قرآن 151
- 2. حذف و اضافه موارد جزئی در ترجمه 153
- اشاره 153
- 1. انتخاب موضع در تعارض سلاست با دقت 153
- 3. لزوم تفاوت گذاری اصطلاحات و الفاظ مشابه زبان مبدأ و مقصد (جلوگیری از اختلاط اصطلاحات): 157
- 4. توجه به ساختار زبان مقصد (دستور زبان فارسی): 158
- پنجم: مبانی تفسیری ترجمه قرآن 159
- اشاره 159
- 2. ممنوعیت تفسیر و ترجمه به رأی 162
- 3. توجه به پیش فرض های تفسیر قرآن 163
- 4. توجه به اهداف قرآن و سوره ها در ترجمه (همبستگی آیات) 164
- 6 . توجه به مبنای جواز یا عدم جواز استعمال لفظ در بیشتر از یک معنا و تأثیر آن 166
- 5 . توجه به بطون قرآن 166
- ششم: مبانی کلامی ترجمه قرآن 166
- اشاره 166
- اشاره 168
- الف) صفات خبری و تجسیم و تشبیه 168
- بررسی 169
- اشاره 171
- ب) جبر و اختیار 171
- د) امامت و عدل 173
- اشاره 173
- ج) عصمت پیامبران الاهی 173
- تذکر مهم 175
- هفتم: مبانی زبانشناختی ترجمه قرآن 176
- اشاره 176
- 1. واقع نمایی زبان قرآن 177
- 2. عناصر فنی زبان قرآن 177
- 4. توجه به کلمات کلیدی، کانونی و محوری 179
- اشاره 179
- کلمات کانونی 181
- کلمات محوری 182
- بررسی 183
- 5 . عناصر عرفی و عقلایی زبان قرآن 184
- 6 . تطور زبان مبدأ (و مقصد) 185
- 7. انتخاب زبان مقصد 186
- هشتم: مبانی روش شناختی ترجمه قرآن 187
- اشاره 187
- 8 . چند ساحتی بودن زبان قرآن 187
- اشاره 191
- اول: ضوابط موثر در اصل اعتبار ترجمه 191
- مفهوم شناسی ضوابط و قواعد ترجمه قرآن 191
- اشاره 191
- 1. سلاست ترجمه (سادگی و روانی) 192
- دوم: ضوابط و قواعد موثر در استواری و کمال ترجمه 192
- اشاره 192
- 2. امانت در ترجمه 194
- 4. رعایت علایم نگارشی و سجاوندی (ویرایش) 195
- 6 . نظم و همگونی در ترجمه 197
- 5 . اختصار در ترجمه 197
- 7. ترجمه، براساس نثر معیار و ادبیات پیشرفته 199
- 8 . توجه دقیق به دلالت های آیه 201
- 9. انتخاب نزدیکترین معادل در زبان مقصد 202
- 10. انتقال بار عاطفی جملات و سبک بیان برای تأثیرگذاری 203
- اشاره 205
- 11. توجه به پیوستگی و ارتباط بخش های مختلف متن 205
- بررسی 207
- 12. ترجمه نکردن آیات متشابه و حروف مقطّعه 207
- 13. چاپ متن عربی قرآن، در کنار متن ترجمه 208
- اشاره 208
- بررسی 209
- 14. توضیحات لازم در پاورقی ترجمه 209
- اشاره 209
- بررسی 210
- منابع جهت مطالعه بیشتر 212
- پیشینه 213
- اشاره 213
- 1. آگاهی از زبان مبدأ و مقصد 214
- نخست: شرایط عام مترجم 214
- اشاره 214
- اشاره 214
- الف) شرایط لازم برای هر مترجم: 214
- 3. نداشتن پیش داوری در ترجمه 215
- 2. آگاهی از موضوع ترجمه 215
- اشاره 216
- 1. روشمندی در ترجمه 216
- ب) شرایط کمال مترجم 216
- 3. تمرین و ممارست 217
- 2. توانایی نویسندگی 217
- 4. اعمال ذوق و سلیقه (هنرمندی در ترجمه) 218
- 5 . آگاهی از بار عاطفی واژه ها و جمله ها 218
- 6 . مراجعه پیوسته به منابع 219
- دوم: شرایط خاص مترجم قرآن 221
- 1. دارا بودن شرایط مفسّر قرآن 221
- اشاره 221
- 4. کار گروهی در ترجمه قرآن 228
- تأثیر دانش های مترجم در ترجمه قرآن 230
- درآمد 230
- 1. تأثیر دانش فقه در ترجمه قرآن 231
- 2. تأثیر علوم تجربی در ترجمه قرآن 235
- اشاره 235
- «منی» از نظر علم پزشکی 236
- 2. صلب 242
- 3. ترائب 244
- 3. تأثیر دانش ادبیات عرب در ترجمه قرآن 250
- درآمد 250
- بررسی 251
- بررسی 253
- 4. تأثیر دانش تفسیر در ترجمه قرآن 255
- 5 . تأثیر واژه شناسی در ترجمه قرآن 258
- اشاره 258
- درآمد 265
- اشاره 265
- مفهوم شناسی 265
- پیشینه و کتابشناسی 266
- بررسی 269
- اشاره 272
- الف) تقسیم ترجمه ها بر اساس «هدف مترجم» 272
- نخست: روش های ترجمه قرآن 272
- دوم: سبک های ترجمه قرآن 272
- اشاره 272
- و) تقسیم ترجمه ها براساس «اعتبار ترجمه و مترجم» 273
- د) تقسیم ترجمه ها براساس «وجود اضافات و عدم آن ها» 273
- ه ) تقسیم ترجمه ها براساس «گرایشات و عدم آن ها» 273
- ج) تقسیم ترجمه ها براساس «زبان ترجمه» 273
- ز) ترجمه های هنری 273
- یک: روش های ترجمه 274
- الف) کلمه به کلمه: (ترجمه تحت اللفظی، حرفی، همگون) 274
- اشاره 274
- دوم: ترجمه تحت اللفظی 275
- اشاره 275
- بررسی 276
- ب) ترجمه آزاد (تفسیری، خلاصه التفاسیر) 279
- بررسی 280
- اشاره 281
- ج) ترجمه جمله به جمله (هسته به هسته، معنوی، امین، پایبند، محتوا به محتوا) 281
- بررسی 283
- سبک های ترجمه 283
- اشاره 284
- بررسی 284
- نخست: تقسیم ترجمه ها براساس هدف مترجم 284
- دوم: تقسیم ترجمه ها بر اساس مخاطبین 285
- ب) ترجمه تخصصی 285
- الف) ترجمه برای عموم مردم 285
- بررسی 286
- سوم: تقسیم ترجمه ها بر اساس زبان ترجمه 287
- اشاره 287
- الف) ترجمه به زبان عرف (زبان معیار) 287
- بررسی 288
- ب) ترجمه به زبان فنی 288
- اشاره 289
- چهارم: تقسیم ترجمه ها، براساس وجود اضافات در ترجمه و عدم آن 289
- بررسی 290
- الف) ترجمه بی طرف (بدون لحاظ گرایشات کلامی و فلسفی خاص): 291
- پنجم: تقسیم ترجمه ها، براساس گرایش ها و عدم آن ها 291
- ب) ترجمه براساس گرایش خاص فلسفی، کلامی و مذهبی: 291
- بررسی 292
- ششم: تقسیم ترجمه ها، براساس اعتبار مترجم و ترجمه 293
- الف) ترجمه غیر معتبر 293
- بررسی 294
- ب) ترجمه معتبر 294
- ب) ترجمه های هنری 295
- 1. ترجمه منظوم 295
- اشاره 295
- الف) ترجمه نثر و بدون آهنگ 295
- هفتم: تقسیم ترجمه، براساس عناصر هنری 295
- 2. ترجمه آوایی 296
- بررسی 297
- یادآوری 297
- منابع جهت مطالعه بیشتر 299
- درآمد 301
- اشاره 301
- روش شناسی نقد ترجمه های قرآن 301
- اشاره 301
- اشاره 302
- الف) نقد و بررسی خاص 302
- 2. نقد و بررسی موضوعی یک ترجمه 302
- 1. نقد و بررسی ترتیبی یک ترجمه 302
- ب) نقد و بررسی عام 302
- تاریخچه نقد ترجمه های قرآن 303
- کتابشناسی نقد ترجمه های قرآن 303
- مقاله شناسی نقد ترجمه های قرآن 304
- نخست: آسیب های علمی ترجمه 315
- اشاره 315
- اشاره 315
- تقسیم بندی آسیب های ترجمه های قرآن 315
- دوم: آسیب های فنی ترجمه 316
- یادآوری 316
- چهارم: آسیب های مبنایی ترجمه 322
- سوم: آسیب های روش شناختی و سبک شناختی ترجمه 322
- پنجم: آسیب های اخلاقی در ترجمه 323
- اشاره 323
- 1. تعصب های قومی و مذهبی و کلامی 323
- 2. تقلید 323
- اشاره 324
- ششم: آسیب های ترجمه های مستشرقان 324
- اشاره 331
- منابع، جهت مطالعه بیشتر 344
- اشاره 345
- اشاره 345
- در باب ترجمه متون نیایشی به زبان های بومی 346
- 1. اصول کلی کاربردی در همه ترجمه ها 346
- 2. دیگر هنجارهای مربوط به ترجمه کتاب مقدس و آماده سازی بخش هایی از 354
- اشاره 359
- 3. هنجارهای مربوط به ترجمه دیگر متون نیایشی 359
- الف) واژگان 360
- ب) نحو، سبک و گونه ادبی 363
«سپس به تو وحی کردیم که پاکدلانه از آیین ابراهیم پیروی کن، که از مشرکین نبود».
در این ترجمه «حنیفاً» حال از ضمیر «اتبع» گرفته شده است در حالی که حال از ابراهیم است؛ (1) یعنی: آیه باید اینگونه ترجمه می شد:
«سپس به سوی تو وحی کردیم که از آیین ابراهیم پیروی کن، در حالی که حق گرا (پاکدل) بود و از مشرکان نبود».
4. استاد فولادوند در ترجمه آیه 74 سوره «انبیاء» می نویسند:
[ ...إِنَّهُمْ کَانُوا قَوْمَ سَوْءٍ فَسِقِینَ ]؛
«به راستی آن ها گروه بد و منحرفی بودند.»
استاد خرمشاهی نیز می نویسند: «که آنان مردمی پلید و نافرمان بودند».
در این ترجمه که بیان شد، واژه «فاسقین» را با واو، به «سوء» عطف کرده اند در حالی که «واو» داخل پرانتز قرار نگرفته است؛ یعنی: «فاسقین» را مضاف الیهِ بعد از مضاف الیه گرفته اند.
در حالی که واژه «قوم» در این آیه، به واژه سوء اضافه شده است: «قوم بد» و واژه «فاسقین» صفت «قوم» است؛ یعنی: این آیه باید لااقل اینگونه ترجمه می شد:
«چرا که آنان گروهی بد [کار و] نافرمانبردار بودند».
یا اینچنین معنا شود که دقیق تر خواهد بود: «چرا که آن ها گروه بدی هستند که نافرمانبردارند».
5 . ضمیر فصل در اکثر ترجمه های قرآن معنا نمی شود:
مثال: در ترجمه آیه 12 سوره «بقره» می خوانیم:
[ أَلَآ إِنَّهُمْ هُمُ الْمُفْسِدُونَ وَ لَکِن لَّایَشْعُرُونَ ]؛
فولادوند: «بهوش باشید که آنان فساد گرانند، لیکن نمی فهمند»؛
1- (1) . همان، ج 4، ص 314