- سخن مرکز 1
- اشاره 1
- اهداف 3
- ویژگی ها 4
- سپاسگزاری 6
- اشاره 9
- درآمد 9
- ریشه یابی واژه ترجمه 10
- کاربردهای واژه ترجمه 11
- معنای اصطلاحی ترجمه 13
- بررسی 15
- ابعاد ترجمه 17
- ارکان ترجمه 17
- نظریه ترجمه 18
- کتابشناسی ترجمه 19
- معرفی یک اثر ارزشمند 20
- درآمد 21
- قرن نخست هجری 22
- یکم: سیر تاریخی ترجمه های قرآن به زبان فارسی 22
- قرن دوّم هجری 24
- قرن سوّم هجری 25
- اشاره 26
- اشاره 26
- 1. ترجمه تفسیر طبری (ترجمه رسمی) 26
- قرن چهارم هجری 26
- آیا ترجمه تفسیر طبری، نخستین ترجمه قرآن به فارسی بوده است؟ 27
- 2. ترجمه آهنگین (پلی میان شعر هجایی و عروضی فارسی) 29
- قرن پنجم هجری 30
- 3. بخشی از تفسیری کهن 30
- اشاره 30
- 1. ترجمه و تفسیر قرآن پاک 30
- 2. تاج التراجم فی تفسیر القرآن للاعاجم 31
- 3. ترجمه کمبریج (تفسیر قرآن مجید) 32
- 5 . ترجمه ای قدیم از قرآن کریم 34
- 4. کوفی (سوره مائده از قرآن کوفی، با ترجمه استوار فارسی) 34
- 6 . تفسیری بر عشری از قرآن مجید 34
- 8 . تفسیر و ترجمه ابوبکر عتیق نیشابوری (ترجمه قصه های قرآنِ تربت جام) 35
- 7. ترجمه قرآن موزه پارس 35
- 9. تفسیر شنقشی (گزاره بخشی از قرآن کریم) 36
- 1. ترجمه و تفسیر کشف الاسرار میبدی 36
- قرن ششم هجری 36
- اشاره 36
- 2. تفسیر ابوالفتوح رازی 37
- 4. تفسیر بصائر یمینی 39
- 3. قرآن شماره 4 39
- 6 . قرآن مترجم شماره 77 40
- 5 . ترجمه قرآن، نسخه مورخ 556 هجری (ترجمه قرآن ری) 40
- قرن هشتم هجری 41
- قرن هفتم هجری 41
- 8 . قرآن مترجم شماره 1468 41
- قرن نهم هجری 42
- 1. «مواهب علیه» یا تفسیر حسینی 42
- اشاره 42
- 4. قرآن مترجم شماره 255 43
- 3. قرآن مترجم شماره 146 43
- اشاره 43
- 2. قرآن مترجم شماره 137 43
- قرن دهم هجری 43
- 1. تفسیر ترجمه الخواص 44
- 2. ترجمه مخدوم نوح 44
- 3. تفسیر منهج الصادقین 44
- 2. قرآن مترجم شماره 170 45
- اشاره 45
- قرن یازدهم هجری 45
- 1. قرآن مترجم شماره 585 45
- 3. قرآن مترجم شماره 110 45
- 5 . قرآن مترجم شماره 127 46
- 7. قرآن مترجم شماره 111 46
- 6 . قرآن مترجم شماره 1517 46
- 8 . قرآن مترجم شماره 104 46
- 9. قرآن مترجم شماره 175 46
- قرن دوازدهم هجری 47
- اشاره 47
- 1. فتح الرحمن، بترجمان القرآن (فتح الرحمن فی ترجمه القرآن) 47
- اشاره 48
- قرن سیزدهم هجری 48
- 2. موعود الرحمن فی ترجمان القرآن 48
- 2. قرآن مترجم شماره 323 48
- 1. تراجم استرآبادی 48
- 3. قرآن مترجم شماره 116 48
- 4. قرآن مترجم شماره 208 49
- 5 . قرآن مترجم شماره 101 49
- 6 . قرآن مترجم شماره 1578 49
- قرن چهاردهم هجری 50
- جدول ترجمه های قدیم فارسی 50
- اشاره 50
- دوم: ترجمه های قرآن به زبان های غیرفارسی 54
- اشاره 54
- فهرست نخستین ترجمه های کامل چاپ شده در زبان های مختلف 55
- فهرست نخستین ترجمه پاره ها و گزینش ها در زبان های مختلف 57
- جدول آماری شمارگان چاپ ترجمه های کامل، پاره ها و گزینشها 59
- اشاره 62
- 1. ترجمه قرآن به زبان ترکی 62
- اشاره 65
- جدول ترجمه قرآن به ترکی استانبولی 65
- جدول ترجمه یا «معالی» قرآن به ترکی 65
- 2. ترجمه ها و تفاسیر دوره اعلان نظام جمهوری در سال 1923 تا اقتدار نظام لائیک 66
- 4. دوره آغاز تغییرات در سیاست نظام لائیک در سال 1947 67
- 5 . دوره پیروزی انقلاب اسلامی ایران 1979. 68
- 6 . ترجمه ها و تفاسیر کامل دهه 90 تا سال 1998م 69
- اشاره 71
- جدول ترجمه های روسی 72
- 2. کهن ترین ترجمه به زبان سندی 73
- اشاره 73
- 3. ترجمه قرآن به زبان های هندی 73
- 1. کهن ترین ترجمه به زبان هندی 73
- 5 . کهن ترین ترجمه به زبان پنجابی 74
- 4. کهن ترین ترجمه به زبان پشتو 74
- 6 . کهن ترین ترجمه به زبان بنگالی 74
- جدول ترجمه های قرآن به زبان اردو 75
- 7. کهن ترین ترجمه به زبان گجراتی 75
- 8 . کهن ترین ترجمه به زبان اردو 75
- اشاره 75
- الف) ترجمه قرآن به زبان مالی و اندونزیایی 76
- 4. ترجمه قرآن به زبان های جنوب شرق آسیا 76
- ب) ترجمه قرآن به زبان چینی 77
- ج) ترجمه قرآن به زبان ژاپنی 78
- د) ترجمه قرآن به زبان کره ای 79
- 5 . ترجمه قرآن به زبان های آفریقایی 79
- اشاره 79
- الف) ترجمه سواحلی 80
- ج) زبان الهوسا 81
- ترجمه اولیه قرآن در اروپا 82
- اشاره 82
- اشاره 82
- ب) ترجمه های اسپانیایی قرآن 84
- ج) ترجمه های ایتالیایی قرآن 86
- د) ترجمه های آلمانی قرآن 88
- ه ) ترجمه های فرانسوی قرآن 90
- و) ترجمه های انگلیسی قرآن 92
- ز) ترجمه های انگلیسی آمریکایی قرآن 98
- ح) ترجمه های انگلیسی - اسرائیلی قرآن 99
- منابع، جهت مطالعه بیشتر 103
- اشاره 105
- درآمد 105
- تاریخچه و کتابشناسی 106
- اشاره 106
- مفهوم شناسی مبانی ترجمه 106
- اشاره 109
- الف) دیدگاه عدم امکان ترجمه قرآن و دلایل آن 109
- اول: مبانی وجودی ترجمه قرآن (امکان ترجمه) 109
- 1. ترجمه مطلق و جایگزین: 113
- اشاره 113
- نقد و بررسی دلایل عدم امکان ترجمه قرآن 114
- جمع بندی 116
- دوم: مبانی فقهی ترجمه قرآن 117
- اشاره 117
- 1. جواز شرعی ترجمه قرآن: 117
- اشاره 117
- الف) دلایل موافقان جواز شرعی ترجمه 119
- ب) دلایل مخالفان جواز شرعی ترجمه قرآن 126
- اشاره 134
- 2. مبانی فقهی مذاهب اسلامی و تأثیر آن ها در ترجمه آیات الاحکام 134
- احکام فقهی ترجمه قرآن 137
- سوم: مبانی قرائی ترجمه قرآن 139
- اشاره 139
- پاسخ پرسش دوم 140
- پاسخ پرسش سوم 141
- 1. قرآن، اصل است و ادبیات تابع آن 142
- 2. انتخاب دیدگاه مشهور ادیبان در ادبیات 142
- اشاره 142
- چهارم: مبانی ادبی ترجمه قرآن 142
- الف) مبانی ادبی در زبان مبدأ (ادبیات عرب) 142
- اشاره 142
- 3. استفاده از کتب قدیمی و اصیل لغت 143
- 4. استفاده از وجوه و نظائر در معانی واژه ها 144
- 5 . انتخاب مبنا در الفاظ مترادف قرآن 148
- 6 . توجه به فصاحت و بلاغت قرآن و تلاش برای انتقال آن به زبان مقصد 150
- 7. توجه به نقش تضمین در ترجمه قرآن 151
- 2. حذف و اضافه موارد جزئی در ترجمه 153
- اشاره 153
- 1. انتخاب موضع در تعارض سلاست با دقت 153
- 3. لزوم تفاوت گذاری اصطلاحات و الفاظ مشابه زبان مبدأ و مقصد (جلوگیری از اختلاط اصطلاحات): 157
- 4. توجه به ساختار زبان مقصد (دستور زبان فارسی): 158
- اشاره 159
- پنجم: مبانی تفسیری ترجمه قرآن 159
- 2. ممنوعیت تفسیر و ترجمه به رأی 162
- 3. توجه به پیش فرض های تفسیر قرآن 163
- 4. توجه به اهداف قرآن و سوره ها در ترجمه (همبستگی آیات) 164
- اشاره 166
- 6 . توجه به مبنای جواز یا عدم جواز استعمال لفظ در بیشتر از یک معنا و تأثیر آن 166
- ششم: مبانی کلامی ترجمه قرآن 166
- 5 . توجه به بطون قرآن 166
- الف) صفات خبری و تجسیم و تشبیه 168
- اشاره 168
- بررسی 169
- اشاره 171
- ب) جبر و اختیار 171
- اشاره 173
- ج) عصمت پیامبران الاهی 173
- د) امامت و عدل 173
- تذکر مهم 175
- هفتم: مبانی زبانشناختی ترجمه قرآن 176
- اشاره 176
- 2. عناصر فنی زبان قرآن 177
- 1. واقع نمایی زبان قرآن 177
- 4. توجه به کلمات کلیدی، کانونی و محوری 179
- اشاره 179
- کلمات کانونی 181
- کلمات محوری 182
- بررسی 183
- 5 . عناصر عرفی و عقلایی زبان قرآن 184
- 6 . تطور زبان مبدأ (و مقصد) 185
- 7. انتخاب زبان مقصد 186
- هشتم: مبانی روش شناختی ترجمه قرآن 187
- اشاره 187
- 8 . چند ساحتی بودن زبان قرآن 187
- اشاره 191
- مفهوم شناسی ضوابط و قواعد ترجمه قرآن 191
- اشاره 191
- اول: ضوابط موثر در اصل اعتبار ترجمه 191
- 1. سلاست ترجمه (سادگی و روانی) 192
- اشاره 192
- دوم: ضوابط و قواعد موثر در استواری و کمال ترجمه 192
- 2. امانت در ترجمه 194
- 4. رعایت علایم نگارشی و سجاوندی (ویرایش) 195
- 5 . اختصار در ترجمه 197
- 6 . نظم و همگونی در ترجمه 197
- 7. ترجمه، براساس نثر معیار و ادبیات پیشرفته 199
- 8 . توجه دقیق به دلالت های آیه 201
- 9. انتخاب نزدیکترین معادل در زبان مقصد 202
- 10. انتقال بار عاطفی جملات و سبک بیان برای تأثیرگذاری 203
- اشاره 205
- 11. توجه به پیوستگی و ارتباط بخش های مختلف متن 205
- بررسی 207
- 12. ترجمه نکردن آیات متشابه و حروف مقطّعه 207
- 13. چاپ متن عربی قرآن، در کنار متن ترجمه 208
- اشاره 208
- بررسی 209
- 14. توضیحات لازم در پاورقی ترجمه 209
- اشاره 209
- بررسی 210
- منابع جهت مطالعه بیشتر 212
- پیشینه 213
- اشاره 213
- 1. آگاهی از زبان مبدأ و مقصد 214
- نخست: شرایط عام مترجم 214
- اشاره 214
- اشاره 214
- الف) شرایط لازم برای هر مترجم: 214
- 3. نداشتن پیش داوری در ترجمه 215
- 2. آگاهی از موضوع ترجمه 215
- اشاره 216
- ب) شرایط کمال مترجم 216
- 1. روشمندی در ترجمه 216
- 3. تمرین و ممارست 217
- 2. توانایی نویسندگی 217
- 5 . آگاهی از بار عاطفی واژه ها و جمله ها 218
- 4. اعمال ذوق و سلیقه (هنرمندی در ترجمه) 218
- 6 . مراجعه پیوسته به منابع 219
- دوم: شرایط خاص مترجم قرآن 221
- 1. دارا بودن شرایط مفسّر قرآن 221
- اشاره 221
- 4. کار گروهی در ترجمه قرآن 228
- تأثیر دانش های مترجم در ترجمه قرآن 230
- درآمد 230
- 1. تأثیر دانش فقه در ترجمه قرآن 231
- 2. تأثیر علوم تجربی در ترجمه قرآن 235
- اشاره 235
- «منی» از نظر علم پزشکی 236
- 2. صلب 242
- 3. ترائب 244
- 3. تأثیر دانش ادبیات عرب در ترجمه قرآن 250
- درآمد 250
- بررسی 251
- بررسی 253
- 4. تأثیر دانش تفسیر در ترجمه قرآن 255
- 5 . تأثیر واژه شناسی در ترجمه قرآن 258
- اشاره 258
- درآمد 265
- اشاره 265
- مفهوم شناسی 265
- پیشینه و کتابشناسی 266
- بررسی 269
- الف) تقسیم ترجمه ها بر اساس «هدف مترجم» 272
- دوم: سبک های ترجمه قرآن 272
- اشاره 272
- نخست: روش های ترجمه قرآن 272
- اشاره 272
- ز) ترجمه های هنری 273
- د) تقسیم ترجمه ها براساس «وجود اضافات و عدم آن ها» 273
- و) تقسیم ترجمه ها براساس «اعتبار ترجمه و مترجم» 273
- ه ) تقسیم ترجمه ها براساس «گرایشات و عدم آن ها» 273
- ج) تقسیم ترجمه ها براساس «زبان ترجمه» 273
- یک: روش های ترجمه 274
- اشاره 274
- الف) کلمه به کلمه: (ترجمه تحت اللفظی، حرفی، همگون) 274
- دوم: ترجمه تحت اللفظی 275
- اشاره 275
- بررسی 276
- ب) ترجمه آزاد (تفسیری، خلاصه التفاسیر) 279
- بررسی 280
- اشاره 281
- ج) ترجمه جمله به جمله (هسته به هسته، معنوی، امین، پایبند، محتوا به محتوا) 281
- بررسی 283
- سبک های ترجمه 283
- اشاره 284
- نخست: تقسیم ترجمه ها براساس هدف مترجم 284
- بررسی 284
- ب) ترجمه تخصصی 285
- دوم: تقسیم ترجمه ها بر اساس مخاطبین 285
- الف) ترجمه برای عموم مردم 285
- بررسی 286
- سوم: تقسیم ترجمه ها بر اساس زبان ترجمه 287
- اشاره 287
- الف) ترجمه به زبان عرف (زبان معیار) 287
- ب) ترجمه به زبان فنی 288
- بررسی 288
- چهارم: تقسیم ترجمه ها، براساس وجود اضافات در ترجمه و عدم آن 289
- اشاره 289
- بررسی 290
- الف) ترجمه بی طرف (بدون لحاظ گرایشات کلامی و فلسفی خاص): 291
- ب) ترجمه براساس گرایش خاص فلسفی، کلامی و مذهبی: 291
- پنجم: تقسیم ترجمه ها، براساس گرایش ها و عدم آن ها 291
- بررسی 292
- ششم: تقسیم ترجمه ها، براساس اعتبار مترجم و ترجمه 293
- الف) ترجمه غیر معتبر 293
- ب) ترجمه معتبر 294
- بررسی 294
- ب) ترجمه های هنری 295
- 1. ترجمه منظوم 295
- اشاره 295
- الف) ترجمه نثر و بدون آهنگ 295
- هفتم: تقسیم ترجمه، براساس عناصر هنری 295
- 2. ترجمه آوایی 296
- یادآوری 297
- بررسی 297
- منابع جهت مطالعه بیشتر 299
- درآمد 301
- اشاره 301
- اشاره 301
- روش شناسی نقد ترجمه های قرآن 301
- اشاره 302
- 2. نقد و بررسی موضوعی یک ترجمه 302
- الف) نقد و بررسی خاص 302
- 1. نقد و بررسی ترتیبی یک ترجمه 302
- ب) نقد و بررسی عام 302
- تاریخچه نقد ترجمه های قرآن 303
- کتابشناسی نقد ترجمه های قرآن 303
- مقاله شناسی نقد ترجمه های قرآن 304
- اشاره 315
- اشاره 315
- نخست: آسیب های علمی ترجمه 315
- تقسیم بندی آسیب های ترجمه های قرآن 315
- دوم: آسیب های فنی ترجمه 316
- یادآوری 316
- چهارم: آسیب های مبنایی ترجمه 322
- سوم: آسیب های روش شناختی و سبک شناختی ترجمه 322
- پنجم: آسیب های اخلاقی در ترجمه 323
- اشاره 323
- 2. تقلید 323
- 1. تعصب های قومی و مذهبی و کلامی 323
- ششم: آسیب های ترجمه های مستشرقان 324
- اشاره 324
- اشاره 331
- منابع، جهت مطالعه بیشتر 344
- اشاره 345
- اشاره 345
- 1. اصول کلی کاربردی در همه ترجمه ها 346
- در باب ترجمه متون نیایشی به زبان های بومی 346
- 2. دیگر هنجارهای مربوط به ترجمه کتاب مقدس و آماده سازی بخش هایی از 354
- 3. هنجارهای مربوط به ترجمه دیگر متون نیایشی 359
- اشاره 359
- الف) واژگان 360
- ب) نحو، سبک و گونه ادبی 363
خرمشاهی: «اینان از جانب پروردگارشان از هدایتی برخوردارند و هم اینان رستگارانند».
بررسی
این شیوه ترجمه، دارای امتیازاتی است از جمله:
1. حفظ خصوصیات لفظی زبان مبدأ در جمله سازی زبان مقصد (تا حد امکان)؛
2. اضافات تفسیری و توضیحات با متن اصلی مخلوط نمی شود؛ بلکه داخل کروشه یا پرانتز قرار گرفته یا به حاشیه، پاورقی یا پی نوشت می رود؛
همانطور که در ترجمه ابوالقاسم پاینده به پاورقی رفته و در ترجمه سید جلال الدین مجتبوی به پی نوشت رفته است؛
3. رساندن پیام کلام از زبان مبدأ به زبان مقصد بدون افراط و تفریط؛
4. دوری از اشکالات ترجمه تحت اللفظی و ترجمه آزاد تفسیری؛
البته در این شیوه ترجمه نیز، گاهی لغزش هایی صورت می گیرد، برای مثال: در ترجمه آیه مذکور از سوره «بقره» که گذشت، همه مترجمان محترم، معنای اصلی «ضمیر فصل» را که همان «حصر» است معنا نکرده اند؛ (1) در حالی که می بایست می فرمودند: «تنها آنان رستگارانند».
با توجه به اشکالات شیوه های گذشته و با عنایت به امتیازات این روش، به نظر می رسد که مطلوب ترین شیوه ترجمه برای قرآن کریم، همین روش سوم است.
سبک های ترجمه
همانطور که گذشت: هر ترجمه، علاوه بر روش، از سبک و سیاق خاصی برخوردار است که به مهمترین آن ها اشاره می کنیم.
1- (1) . ضمیر فصل به معنای تاکید و حصر می آید که معنای حصر حتمی است؛ (نک: مغنی، ابن هشام،ص 5 - 644).