- سخن مرکز 1
- اشاره 1
- اهداف 3
- ویژگی ها 4
- سپاسگزاری 6
- اشاره 9
- درآمد 9
- ریشه یابی واژه ترجمه 10
- کاربردهای واژه ترجمه 11
- معنای اصطلاحی ترجمه 13
- بررسی 15
- ابعاد ترجمه 17
- ارکان ترجمه 17
- نظریه ترجمه 18
- کتابشناسی ترجمه 19
- معرفی یک اثر ارزشمند 20
- درآمد 21
- یکم: سیر تاریخی ترجمه های قرآن به زبان فارسی 22
- قرن نخست هجری 22
- قرن دوّم هجری 24
- قرن سوّم هجری 25
- 1. ترجمه تفسیر طبری (ترجمه رسمی) 26
- اشاره 26
- اشاره 26
- قرن چهارم هجری 26
- آیا ترجمه تفسیر طبری، نخستین ترجمه قرآن به فارسی بوده است؟ 27
- 2. ترجمه آهنگین (پلی میان شعر هجایی و عروضی فارسی) 29
- قرن پنجم هجری 30
- 3. بخشی از تفسیری کهن 30
- 1. ترجمه و تفسیر قرآن پاک 30
- اشاره 30
- 2. تاج التراجم فی تفسیر القرآن للاعاجم 31
- 3. ترجمه کمبریج (تفسیر قرآن مجید) 32
- 4. کوفی (سوره مائده از قرآن کوفی، با ترجمه استوار فارسی) 34
- 6 . تفسیری بر عشری از قرآن مجید 34
- 5 . ترجمه ای قدیم از قرآن کریم 34
- 8 . تفسیر و ترجمه ابوبکر عتیق نیشابوری (ترجمه قصه های قرآنِ تربت جام) 35
- 7. ترجمه قرآن موزه پارس 35
- 9. تفسیر شنقشی (گزاره بخشی از قرآن کریم) 36
- اشاره 36
- قرن ششم هجری 36
- 1. ترجمه و تفسیر کشف الاسرار میبدی 36
- 2. تفسیر ابوالفتوح رازی 37
- 3. قرآن شماره 4 39
- 4. تفسیر بصائر یمینی 39
- 6 . قرآن مترجم شماره 77 40
- 5 . ترجمه قرآن، نسخه مورخ 556 هجری (ترجمه قرآن ری) 40
- قرن هفتم هجری 41
- 8 . قرآن مترجم شماره 1468 41
- قرن هشتم هجری 41
- 1. «مواهب علیه» یا تفسیر حسینی 42
- قرن نهم هجری 42
- اشاره 42
- 4. قرآن مترجم شماره 255 43
- قرن دهم هجری 43
- 3. قرآن مترجم شماره 146 43
- اشاره 43
- 2. قرآن مترجم شماره 137 43
- 3. تفسیر منهج الصادقین 44
- 2. ترجمه مخدوم نوح 44
- 1. تفسیر ترجمه الخواص 44
- 1. قرآن مترجم شماره 585 45
- قرن یازدهم هجری 45
- اشاره 45
- 2. قرآن مترجم شماره 170 45
- 3. قرآن مترجم شماره 110 45
- 9. قرآن مترجم شماره 175 46
- 8 . قرآن مترجم شماره 104 46
- 7. قرآن مترجم شماره 111 46
- 6 . قرآن مترجم شماره 1517 46
- 5 . قرآن مترجم شماره 127 46
- 1. فتح الرحمن، بترجمان القرآن (فتح الرحمن فی ترجمه القرآن) 47
- اشاره 47
- قرن دوازدهم هجری 47
- 2. موعود الرحمن فی ترجمان القرآن 48
- قرن سیزدهم هجری 48
- اشاره 48
- 2. قرآن مترجم شماره 323 48
- 1. تراجم استرآبادی 48
- 3. قرآن مترجم شماره 116 48
- 5 . قرآن مترجم شماره 101 49
- 6 . قرآن مترجم شماره 1578 49
- 4. قرآن مترجم شماره 208 49
- جدول ترجمه های قدیم فارسی 50
- قرن چهاردهم هجری 50
- اشاره 50
- دوم: ترجمه های قرآن به زبان های غیرفارسی 54
- اشاره 54
- فهرست نخستین ترجمه های کامل چاپ شده در زبان های مختلف 55
- فهرست نخستین ترجمه پاره ها و گزینش ها در زبان های مختلف 57
- جدول آماری شمارگان چاپ ترجمه های کامل، پاره ها و گزینشها 59
- 1. ترجمه قرآن به زبان ترکی 62
- اشاره 62
- اشاره 65
- جدول ترجمه قرآن به ترکی استانبولی 65
- جدول ترجمه یا «معالی» قرآن به ترکی 65
- 2. ترجمه ها و تفاسیر دوره اعلان نظام جمهوری در سال 1923 تا اقتدار نظام لائیک 66
- 4. دوره آغاز تغییرات در سیاست نظام لائیک در سال 1947 67
- 5 . دوره پیروزی انقلاب اسلامی ایران 1979. 68
- 6 . ترجمه ها و تفاسیر کامل دهه 90 تا سال 1998م 69
- اشاره 71
- جدول ترجمه های روسی 72
- 1. کهن ترین ترجمه به زبان هندی 73
- 3. ترجمه قرآن به زبان های هندی 73
- 2. کهن ترین ترجمه به زبان سندی 73
- اشاره 73
- 6 . کهن ترین ترجمه به زبان بنگالی 74
- 4. کهن ترین ترجمه به زبان پشتو 74
- 5 . کهن ترین ترجمه به زبان پنجابی 74
- 8 . کهن ترین ترجمه به زبان اردو 75
- 7. کهن ترین ترجمه به زبان گجراتی 75
- اشاره 75
- جدول ترجمه های قرآن به زبان اردو 75
- 4. ترجمه قرآن به زبان های جنوب شرق آسیا 76
- الف) ترجمه قرآن به زبان مالی و اندونزیایی 76
- ب) ترجمه قرآن به زبان چینی 77
- ج) ترجمه قرآن به زبان ژاپنی 78
- 5 . ترجمه قرآن به زبان های آفریقایی 79
- اشاره 79
- د) ترجمه قرآن به زبان کره ای 79
- الف) ترجمه سواحلی 80
- ج) زبان الهوسا 81
- ترجمه اولیه قرآن در اروپا 82
- اشاره 82
- اشاره 82
- ب) ترجمه های اسپانیایی قرآن 84
- ج) ترجمه های ایتالیایی قرآن 86
- د) ترجمه های آلمانی قرآن 88
- ه ) ترجمه های فرانسوی قرآن 90
- و) ترجمه های انگلیسی قرآن 92
- ز) ترجمه های انگلیسی آمریکایی قرآن 98
- ح) ترجمه های انگلیسی - اسرائیلی قرآن 99
- منابع، جهت مطالعه بیشتر 103
- درآمد 105
- اشاره 105
- اشاره 106
- تاریخچه و کتابشناسی 106
- مفهوم شناسی مبانی ترجمه 106
- الف) دیدگاه عدم امکان ترجمه قرآن و دلایل آن 109
- اشاره 109
- اول: مبانی وجودی ترجمه قرآن (امکان ترجمه) 109
- اشاره 113
- 1. ترجمه مطلق و جایگزین: 113
- نقد و بررسی دلایل عدم امکان ترجمه قرآن 114
- جمع بندی 116
- اشاره 117
- اشاره 117
- 1. جواز شرعی ترجمه قرآن: 117
- دوم: مبانی فقهی ترجمه قرآن 117
- الف) دلایل موافقان جواز شرعی ترجمه 119
- ب) دلایل مخالفان جواز شرعی ترجمه قرآن 126
- اشاره 134
- 2. مبانی فقهی مذاهب اسلامی و تأثیر آن ها در ترجمه آیات الاحکام 134
- احکام فقهی ترجمه قرآن 137
- اشاره 139
- سوم: مبانی قرائی ترجمه قرآن 139
- پاسخ پرسش دوم 140
- پاسخ پرسش سوم 141
- 1. قرآن، اصل است و ادبیات تابع آن 142
- اشاره 142
- الف) مبانی ادبی در زبان مبدأ (ادبیات عرب) 142
- اشاره 142
- 2. انتخاب دیدگاه مشهور ادیبان در ادبیات 142
- چهارم: مبانی ادبی ترجمه قرآن 142
- 3. استفاده از کتب قدیمی و اصیل لغت 143
- 4. استفاده از وجوه و نظائر در معانی واژه ها 144
- 5 . انتخاب مبنا در الفاظ مترادف قرآن 148
- 6 . توجه به فصاحت و بلاغت قرآن و تلاش برای انتقال آن به زبان مقصد 150
- 7. توجه به نقش تضمین در ترجمه قرآن 151
- اشاره 153
- 2. حذف و اضافه موارد جزئی در ترجمه 153
- 1. انتخاب موضع در تعارض سلاست با دقت 153
- 3. لزوم تفاوت گذاری اصطلاحات و الفاظ مشابه زبان مبدأ و مقصد (جلوگیری از اختلاط اصطلاحات): 157
- 4. توجه به ساختار زبان مقصد (دستور زبان فارسی): 158
- پنجم: مبانی تفسیری ترجمه قرآن 159
- اشاره 159
- 2. ممنوعیت تفسیر و ترجمه به رأی 162
- 3. توجه به پیش فرض های تفسیر قرآن 163
- 4. توجه به اهداف قرآن و سوره ها در ترجمه (همبستگی آیات) 164
- 5 . توجه به بطون قرآن 166
- ششم: مبانی کلامی ترجمه قرآن 166
- 6 . توجه به مبنای جواز یا عدم جواز استعمال لفظ در بیشتر از یک معنا و تأثیر آن 166
- اشاره 166
- الف) صفات خبری و تجسیم و تشبیه 168
- اشاره 168
- بررسی 169
- اشاره 171
- ب) جبر و اختیار 171
- ج) عصمت پیامبران الاهی 173
- اشاره 173
- د) امامت و عدل 173
- تذکر مهم 175
- هفتم: مبانی زبانشناختی ترجمه قرآن 176
- اشاره 176
- 2. عناصر فنی زبان قرآن 177
- 1. واقع نمایی زبان قرآن 177
- 4. توجه به کلمات کلیدی، کانونی و محوری 179
- اشاره 179
- کلمات کانونی 181
- کلمات محوری 182
- بررسی 183
- 5 . عناصر عرفی و عقلایی زبان قرآن 184
- 6 . تطور زبان مبدأ (و مقصد) 185
- 7. انتخاب زبان مقصد 186
- 8 . چند ساحتی بودن زبان قرآن 187
- هشتم: مبانی روش شناختی ترجمه قرآن 187
- اشاره 187
- اشاره 191
- مفهوم شناسی ضوابط و قواعد ترجمه قرآن 191
- اول: ضوابط موثر در اصل اعتبار ترجمه 191
- اشاره 191
- دوم: ضوابط و قواعد موثر در استواری و کمال ترجمه 192
- 1. سلاست ترجمه (سادگی و روانی) 192
- اشاره 192
- 2. امانت در ترجمه 194
- 4. رعایت علایم نگارشی و سجاوندی (ویرایش) 195
- 5 . اختصار در ترجمه 197
- 6 . نظم و همگونی در ترجمه 197
- 7. ترجمه، براساس نثر معیار و ادبیات پیشرفته 199
- 8 . توجه دقیق به دلالت های آیه 201
- 9. انتخاب نزدیکترین معادل در زبان مقصد 202
- 10. انتقال بار عاطفی جملات و سبک بیان برای تأثیرگذاری 203
- 11. توجه به پیوستگی و ارتباط بخش های مختلف متن 205
- اشاره 205
- 12. ترجمه نکردن آیات متشابه و حروف مقطّعه 207
- بررسی 207
- 13. چاپ متن عربی قرآن، در کنار متن ترجمه 208
- اشاره 208
- 14. توضیحات لازم در پاورقی ترجمه 209
- اشاره 209
- بررسی 209
- بررسی 210
- منابع جهت مطالعه بیشتر 212
- اشاره 213
- پیشینه 213
- اشاره 214
- نخست: شرایط عام مترجم 214
- 1. آگاهی از زبان مبدأ و مقصد 214
- اشاره 214
- الف) شرایط لازم برای هر مترجم: 214
- 3. نداشتن پیش داوری در ترجمه 215
- 2. آگاهی از موضوع ترجمه 215
- 1. روشمندی در ترجمه 216
- ب) شرایط کمال مترجم 216
- اشاره 216
- 3. تمرین و ممارست 217
- 2. توانایی نویسندگی 217
- 5 . آگاهی از بار عاطفی واژه ها و جمله ها 218
- 4. اعمال ذوق و سلیقه (هنرمندی در ترجمه) 218
- 6 . مراجعه پیوسته به منابع 219
- دوم: شرایط خاص مترجم قرآن 221
- 1. دارا بودن شرایط مفسّر قرآن 221
- اشاره 221
- 4. کار گروهی در ترجمه قرآن 228
- درآمد 230
- تأثیر دانش های مترجم در ترجمه قرآن 230
- 1. تأثیر دانش فقه در ترجمه قرآن 231
- 2. تأثیر علوم تجربی در ترجمه قرآن 235
- اشاره 235
- «منی» از نظر علم پزشکی 236
- 2. صلب 242
- 3. ترائب 244
- 3. تأثیر دانش ادبیات عرب در ترجمه قرآن 250
- درآمد 250
- بررسی 251
- بررسی 253
- 4. تأثیر دانش تفسیر در ترجمه قرآن 255
- اشاره 258
- 5 . تأثیر واژه شناسی در ترجمه قرآن 258
- مفهوم شناسی 265
- درآمد 265
- اشاره 265
- پیشینه و کتابشناسی 266
- بررسی 269
- الف) تقسیم ترجمه ها بر اساس «هدف مترجم» 272
- نخست: روش های ترجمه قرآن 272
- دوم: سبک های ترجمه قرآن 272
- اشاره 272
- اشاره 272
- ز) ترجمه های هنری 273
- د) تقسیم ترجمه ها براساس «وجود اضافات و عدم آن ها» 273
- و) تقسیم ترجمه ها براساس «اعتبار ترجمه و مترجم» 273
- ه ) تقسیم ترجمه ها براساس «گرایشات و عدم آن ها» 273
- ج) تقسیم ترجمه ها براساس «زبان ترجمه» 273
- یک: روش های ترجمه 274
- الف) کلمه به کلمه: (ترجمه تحت اللفظی، حرفی، همگون) 274
- اشاره 274
- دوم: ترجمه تحت اللفظی 275
- اشاره 275
- بررسی 276
- ب) ترجمه آزاد (تفسیری، خلاصه التفاسیر) 279
- بررسی 280
- ج) ترجمه جمله به جمله (هسته به هسته، معنوی، امین، پایبند، محتوا به محتوا) 281
- اشاره 281
- بررسی 283
- سبک های ترجمه 283
- نخست: تقسیم ترجمه ها براساس هدف مترجم 284
- اشاره 284
- بررسی 284
- دوم: تقسیم ترجمه ها بر اساس مخاطبین 285
- ب) ترجمه تخصصی 285
- الف) ترجمه برای عموم مردم 285
- بررسی 286
- اشاره 287
- سوم: تقسیم ترجمه ها بر اساس زبان ترجمه 287
- الف) ترجمه به زبان عرف (زبان معیار) 287
- ب) ترجمه به زبان فنی 288
- بررسی 288
- چهارم: تقسیم ترجمه ها، براساس وجود اضافات در ترجمه و عدم آن 289
- اشاره 289
- بررسی 290
- پنجم: تقسیم ترجمه ها، براساس گرایش ها و عدم آن ها 291
- الف) ترجمه بی طرف (بدون لحاظ گرایشات کلامی و فلسفی خاص): 291
- ب) ترجمه براساس گرایش خاص فلسفی، کلامی و مذهبی: 291
- بررسی 292
- ششم: تقسیم ترجمه ها، براساس اعتبار مترجم و ترجمه 293
- الف) ترجمه غیر معتبر 293
- بررسی 294
- ب) ترجمه معتبر 294
- 1. ترجمه منظوم 295
- ب) ترجمه های هنری 295
- اشاره 295
- الف) ترجمه نثر و بدون آهنگ 295
- هفتم: تقسیم ترجمه، براساس عناصر هنری 295
- 2. ترجمه آوایی 296
- یادآوری 297
- بررسی 297
- منابع جهت مطالعه بیشتر 299
- اشاره 301
- درآمد 301
- اشاره 301
- روش شناسی نقد ترجمه های قرآن 301
- اشاره 302
- الف) نقد و بررسی خاص 302
- 2. نقد و بررسی موضوعی یک ترجمه 302
- 1. نقد و بررسی ترتیبی یک ترجمه 302
- ب) نقد و بررسی عام 302
- تاریخچه نقد ترجمه های قرآن 303
- کتابشناسی نقد ترجمه های قرآن 303
- مقاله شناسی نقد ترجمه های قرآن 304
- نخست: آسیب های علمی ترجمه 315
- تقسیم بندی آسیب های ترجمه های قرآن 315
- اشاره 315
- اشاره 315
- یادآوری 316
- دوم: آسیب های فنی ترجمه 316
- چهارم: آسیب های مبنایی ترجمه 322
- سوم: آسیب های روش شناختی و سبک شناختی ترجمه 322
- پنجم: آسیب های اخلاقی در ترجمه 323
- اشاره 323
- 1. تعصب های قومی و مذهبی و کلامی 323
- 2. تقلید 323
- ششم: آسیب های ترجمه های مستشرقان 324
- اشاره 324
- اشاره 331
- منابع، جهت مطالعه بیشتر 344
- اشاره 345
- اشاره 345
- 1. اصول کلی کاربردی در همه ترجمه ها 346
- در باب ترجمه متون نیایشی به زبان های بومی 346
- 2. دیگر هنجارهای مربوط به ترجمه کتاب مقدس و آماده سازی بخش هایی از 354
- 3. هنجارهای مربوط به ترجمه دیگر متون نیایشی 359
- اشاره 359
- الف) واژگان 360
- ب) نحو، سبک و گونه ادبی 363
ویرایش لفظی یا تغییر اندک در الفاظ اکتفا می کنند.
در حالی که همانطور که گذشت، ترجمه نوعی تفسیر است و همانگونه که در تفسیر تقلید جایز نیست (1) در ترجمه نیز جایز نیست؛ چون تقلید در تفسیر و ترجمه، سخن گفتن و نسبت دادن مطالب، بدون علم به خداست و این نوعی افترا و کذب است که مسلماً حرام است.
مثال: در ترجمه لاتینی ماراچی اشتباهاتی صورت گرفته است که «سیل» و «رادول» از او تقلید کرده اند و همان لغزش ها را تکرار کرده اند و نیز آقای «رادول» به تقلید از «تفسیر طبری»، ماجرای «غرانیق» را وارد ترجمه قرآن کرده است. (2)
ششم: آسیب های ترجمه های مستشرقان
اشاره
خاورشناسان، ترجمه های متعددی از قرآن به زبان های اروپایی و آفریقایی و حتی هندی ارائه داده اند که نام و معرفی آن ها در مبحث تاریخچه ترجمه گذشت؛ اما خاورشناسان همگی با یک هدف و انگیزه به ترجمه قرآن نپرداخته اند، بلکه:
الف) برخی خاورشناسان مغرض به دنبال ابطال قرآن کریم بوده و ازاین رو ترجمه هایی غیر معتبر و افترا آمیز نوشته اند که در اینجا به چند نمونه اشاره می کنیم.
ترجمه انگلیسی سیل (3) که در سال 1734م. از قرآن منتشر شد، شدیداً مورد انتقاد قرار گرفته است و برخی از مترجمان (4) مسلمان که خود، قرآن را به زبان انگلیسی
1- (1) . التفسیر، هو ایضاح مراد اللّه - تعالی - من کتابه العزیز، فلایجوز الاعتماد فیه علی الظنون والاستحسان و لا علی شیئ لم یثبت انّه حجه من طریق العقل اومن طریق الشرع؛ للنهی عن اتباع الظن و حرمه اسناد شیئ الی اللّه، بغیر اذنه (البیان فی تفسیر القرآن، السید ابوالقاسم الموسوی الخویی، ص 397).
2- (2) . به مبحث آسیب های ترجمه های مستشرقان مراجعه فرمایید.
3- (3) 1. Sale.
4- (4) . اچ. جی. سَرور ( rawraS .G.H ) مسلمان هندی که قرآن را در سال 1930م. به انگلیسی ترجمه کرد و در مقدمه ترجمه خویش به «سیل» به شدت انتقاد کرده است.